انزوای ایران

صبا رضایی- اینترنت همچنان قطع است و مشخص نیست چه زمانی به حالت عادی خود بازمی‌گردد. اصلا امکان بازگشت اینترنت وجود دارد یا خیر؟ بسیاری بر این گمان هستند که اینترنت کنونی همان اینترنت ملی یا شبکه ملی اطلاعات است و به همین دلیل است که سرورهای داخلی به راحتی فعالیت می‌کنند و نرم‌افزارهای بومی فعال هستند اما هر سایتی که سرورهای خارجی دارد و یا شبکه‌های اجتماعی و موتورهای جست‌وجوی بین‌المللی همگی قطع هستند؛ باوری که از سوی وزارت ارتباطات رد شده است اما بسیاری از کارشناسان طی روزهای اخیر عنوان کرده‌اند که اگر زیرساخت‌های شبکه ملی اطلاعات تکمیل‌تر بود اکنون با مشکلات کنونی مواجه نبودیم. به‌‌طور مثال اگر موتور جست‌وجوی قوی‌تری داشتیم که جای خالی گوگل را پر می‌کرد یا روبیکا می‌توانست به جای اینستاگرام فعالیت کند دیگر مشکلی نبود. همین اظهارنظرها سوءظن اجرای اینترنت ملی را تقویت می‌کند و البته تردید درباره امکان تداوم آن. با این همه وزیر ارتباطات گفته است که من امیدوارم، فکر می‌کنم، مطمئنم اینترنت وصل می‌شود!
یکی از فعالان کسب‌وکارهای مجازی بر این باور است که اینترنت ملی یا همان شبکه ملی اطلاعات جمع اضداد بوده و در عمل هرگز امکان‌پذیر نیست چراکه اینترنت در ذات خود دسترسی آزاد به همه افراد را میسر می‌کند و این مفهوم با ملی شدن قابل جمع نیست.
آنها بر این باور هستند که شورای امنیت کشور (شاک) که تحت نظر وزارت کشور فعالیت می‌کند و با شورای‌عالی امنیت ملی کشور متفاوت است، نهادی نیست که تصمیم قطع اینترنت را برای همه ایرانیان بگیرد و قطعی اینترنت غیرقانونی است.
«شاک» حق قطع کردن اینترنت را ندارد
فعالان کسب‌وکارهای مجازی بر این باور هستندکه شورای‌عالی امنیت ملی حق قطعی اینترنت را دارد نه شورای‌عالی امنیت کشور این اقدام دولت برای قطع اینترنت غیرقانونی بوده و نمی‌تواند به صورت دائمی آن را ادامه دهد.
حسین تبار از فعالان کسب‌وکارهای مجازی در گفت‌وگو با «جهان صنعت» اظهار کرد: طبق قانون اساسی، شورایی وجود دارد به نام شورای‌عالی امنیت ملی که اختیار دارد اینترنت کشور را قطع کند اما امکان ندارد این شورا اختیار قطعی اینترنت خود را تفویض کند به شورای دیگری که در وزارت کشور فعالتی می‌کند.
او تاکید کرد: تنها شورای امنیت ملی می‌تواند اینترنت کشور را قطع کند و شورای امنیت کشور که در وزارت کشور واقع شده چنین اختیاری ندارد. به همین دلیل قطعی اینترنت که از سوی شورای امنیت کشور(شاک) انجام شده است غیرقانونی است.
تبار با اشاره به اینکه دولت نمی‌تواند این شرایط را در طولانی‌مدت حفظ کند بیان کرد: اکنون مردم از پیام‌رسان‌های داخلی و نرم‌افزارهای بومی استفاده می‌کنند اما این شرایط پایدار نخواهد بود. دولت در نهایت تا یک هفته می‌تواند قطعی اینترنت را ادامه دهد. امکان ادامه‌دار بودن این شرایط وجود ندارد و تنها در مقطع کوتاهی قابل تداوم است.
او تاکید کرد: بسیاری از کسب‌وکارهای مجازی و حتی آفلاین وابسته به سرورها، نرم‌افزارها و تکنولوژی خارج از کشور هستند. آنها نمی‌توانند به طور ناگهانی تمامی نیازهای خود را از طریق نرم‌افزارها، تکنولوژی و سرورهای داخلی تامین کنند. از سوی دیگر بر فرض که سرورهای خود را به داخل کشور منتقل کردند، نیازشان به شبکه‌های اجتماعی، موتورهای جست‌وجو و تکنولوژی پیشرفته خارج از کشور را نمی‌توانند از طریق نرم‌افزارهای داخلی تامین کنند.
او گفت: در حیطه اختیارات دولت نیست که اینترنت را قطع کند و اکنون به صورت کاملا غیرقانونی این کار را انجام می‌دهد، به همین روی این شرایط مقطعی است.
تبار با اشاره به اینکه به نظر می‌رسد اینترانت داخلی راه‌اندازی شده است گفت: فعالانی که از‌ هاست‌ها و سرورهای داخلی استفاده می‌کنند مشکلی ندارند با این حال فروش کسب‌وکارهای مجازی حتی در صورت دارا بودن ‌هاست‌های داخلی نیز کاهش شدیدی داشته است.
او با اشاره به اینکه به نظر می‌رسد در طولانی‌مدت به سود کسب‌وکارهایی باشد که از سرورهای داخلی استفاده می‌کنند و در حال فعالیت هستند بیان کرد: استارت‌آپ‌هایی مانند علی‌بابا و دیجی‌کالا از این شرایط سود می‌کنند چراکه دیگر کاربران به موتورهای جست‌وجوی قوی مانند گوگل دسترسی ندارند تا از طریق جست‌وجو در آنها فروشگاه‌های آنلاین کوچک را پیدا کنند. از سوی دیگر اگر قصد خریداری محصولی را داشته باشند آن را در دیجی‌کالا جست‌وجو می‌کنند نه در گوگل. در واقع رقبای کوچک استارت‌آپ‌های بزرگ کشور حذف می‌شوند.
در این شرایط همه بازنده‌ایم
تبار با تاکید بر اینکه اگر اینترنت ملی یا اختلالات پیش آمده طولانی شود همه بازنده‌ایم اظهار کرد: حتی استارت‌آپ‌های بزرگ نیز اگر نتوانند رقابت کنند و تبدیل به کسب‌وکار انحصاری شوند در خدمات‌رسانی افت می‌کنند و هم مشتریان متضرر می‌شوند و هم استارت‌آپ‌ها. استارت‌آپ‌های کوچک هم که به تدریج حذف می‌شوند.
او گفت: فروش استارت‌آپ ما و بسیاری از استارت‌آپ‌های مشابه از اول هفته تاکنون تقریبا صفر بوده است اما حتی خدمات و فروش محصولاتی که به صورت حضوری انجام می‌دادیم نیز تحت‌الشعاع قرار گرفته است. رویدادهایمان نیز کنسل شده‌اند.
تبار گفت: تنها کسب‌وکارهای مجازی نیستند که از اینترنت و فضای مجازی استفاده می‌کنند، کسب‌وکارهای آفلاین و سنتی نیز از اینترنت برای بازاریابی و تبلیغات استفاده می‌کنند و آنها نیز در این شرایط متضرر شده‌اند.
در شهر هر آن که هست گیرند!
معاون دادستان کل کشور اظهار کرده است که هر کسی از پراکسی‌ها و وی‌پی‌ان استفاده کند مجرم بوده و با وی برخورد می‌شود. البته در این شرایط هیچ کاربری نمی‌تواند حتی از گوگل هم استفاده کند اما گر حکم کنند که مست گیرند، در شهر هرآنکه هست گیرند.
جواد جاویدنیا، معاون داستانی کل کشور در امور فضای مجازی گفت: اگر از قبل فضای مجازی ساماندهی شده بود نیاز به محدودیت اینترنت بین‌الملل نبود و اگر شبکه ملی اطلاعات برقرار شده بود با قطع اینترنت بین‌الملل این همه مشکل برای بخش‌خصوصی و مردم ایجاد نشده بود.او تاکید کرد: دادستانی کل کشور به ارائه‌دهندگان VPN و پوسته‌های تلگرامی و پراکسی‌ها و مدیران‌ هاست‌های داخلی که با این عوامل همکاری کنند هشدار می‌دهد که به عنوان اقدام علیه امنیت ملی تحت تعقیب قرار خواهند گرفت.
کاهش شدید خرید اینترنتی پس از قطع اینترنت کشور
شرکت فینوتک با انتشار نموداری در صفحه توئیتر خود، از کاهش شدید تعداد فراخوانی وب‌سرویس‌های بانکی خود در هفته اخیر خبر داد.
در شرایطی که در روزهای اخیر بارها اعلام شده است کسب‌وکارهای ایرانی پس از قطع اینترنت، بدون مشکل به فعالیت خود ادامه می‌دهند،‌ اما مسدود بودن موتورهای جست‌وجو باعث شده تعداد کاربران این سرویس‌ها به شدت کاهش یابد.
روز ۲۹ آبان ۹۸ شرکت فینوتک که در زمینه بانکداری باز فعالیت می‌کند، نشان داد قطعی اینترنت تا چه اندازه بر کسب‌وکار این شرکت تاثیر گذاشته است. این نمودار که تنها متعلق به یک شرکت فعال در این زمینه است، نشان می‌دهد در روزهای اخیر تعداد تراکنش‌های آنلاین با استفاده از درگاه‌های اینترنتی تا چه اندازه کاهش یافته است.
شرکت‌های دیگر فعال در این زمینه تاکنون آماری منتشر نکرده‌اند.
پیش از این مصطفی امیری، مدیرعامل شرکت «زرین‌پال» نیز اعلام کرده بود که هرچند در ظاهر اختلالی روی ارائه سرویس‌ این شرکت وجود ندارد، اما تراکنش‌های انجام شده به واسطه این سرویس از روزی ۱۰۰ هزار تراکنش در روز یکشنبه به نزدیک هشت هزار تراکنش رسیده است.
امیدوارم اینترنت به زودی وصل شود
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه اینترنت بین‌الملل به‌زودی وصل خواهد شد، امنیت را مولفه‌ای بسیار مهم دانست و گفت: من شخصا به صورت مستمر در حال پیگیری هستم که با صلاحدید مراجع امنیتی و شورای امنیت کشور بتوانیم ارتباطات را مثل قبل برقرار کنیم. محمدجواد آذری‌جهرمی در گفت‌وگو با یک برنامه رادیویی، درباره قطعی اینترنت بین‌الملل در کشور تصریح کرد: به خاطر سوءاستفاده‌هایی که رخ داد، شورای امنیت کشور تشخیص داد محدودیت‌هایی در اینترنت بین‌الملل اعمال شود که به اپراتورها ابلاغ شد. البته خود شورای امنیت دغدغه مشکلات ناشی از این محدودیت‌ها را دارد و ما هم به طور مستمر گزارش شکایت‌های مردم و پیگیری‌های نمایندگان مجلس در این خصوص را به شورا منعکس می‌کنیم.
وی ادامه داد: من درباره وصل‌شدن دوباره اینترنت برآورد زمانی ندارم اما این امیدوارم هرچه سریع‌تر مشکلات برطرف شود و به نظر من اینترنت به‌زودی وصل خواهد شد.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان این‌که زندگی امروز مردم به فضای مجازی وابسته است، افزود: امروزه حدود دو سه میلیون نفر راننده در تاکسی‌های اینترنتی مشغول کار هستند. در حال حاضر حدود ۱۰ میلیون ایرانی از تاکسی‌های اینترنتی استفاده می‌کنند. ما هم بر این اساس زیرساخت شبکه ملی اطلاعات را به شکلی طراحی و برنامه‌ریزی کردیم که فعالیت‌های اینترنتی داخلی وابسته به اینترنت بین‌الملل نباشد تا زیان مردم به کمترین میزان خود برسد. مثلا همین مسیریاب‌های داخلی کاملا وابسته به نقشه هستند و در سال‌های اخیر توانسته‌اند به خوبی فعالیت و با نمونه‌های مشابه خارجی خود رقابت کنند و امروز هم پاسخگوی نیاز کاربران هستند. البته ضعف‌هایی هم وجود دارد.
وی ادامه داد: به عنوان مثال در خصوص موتور جست‌وجو باید بپذیریم که دستاوردهای ما در این حوزه از آنچه پیش‌بینی می‌کردیم و گزارش شده بود، عقب‌تر است و ما در این حوزه باید توجه و سرمایه‌گذاری بیشتری انجام بدهیم.
آذری‌جهرمی اظهار کرد: ما همه تلاشمان را کرده‌ایم که صاحبان کسب‌وکارهای مجازی در شرایط حاضر زیان نبینند. اما می‌دانم که برخی از این کسب‌وکارها تا ۹۰ درصد کاهش سطح تراکنش داشته‌اند. دانشگاهیان نیز در جست‌وجوی منابع درسی و تحقیقاتی دچار مشکل شده‌اند.‌ همچنین عده‌ای از کسب‌وکارهایی که به اینترنت بین‌الملل متصلند، معطل مانده‌اند. دیروز خانمی با وزارتخانه تماس گرفته بود و اظهار می‌کرد که برای شرکت در یک آزمون در یکی از کشورها ۴۰۰۰ هزار یورو هزینه کرده و حالا برای پیگیری نتیجه آزمون نیازمند دسترسی به ایمیل است و عنوان می‌کرد که زمان و زحمت و پولی که برای این کار صرف کرده در حال از بین رفتن است.
وی تاکید کرد: می‌دانم که مسوولان ذی‌ربط خودشان از محدودیت‌های فعلی ناراضی‌ هستند و من شخصا به صورت مستمر در حال پیگیری هستم که با صلاحدید مراجع امنیتی و شورای امنیت کشور بتوانیم ارتباطات را مثل قبل برقرار کنیم. اما باید قبول کنیم که امنیت فاکتور بسیار مهمی است که در صورت فقدان آن، هیچ فعالیتی در کشور قابل انجام نیست.
وزیر ارتباطات درباره شبکه ملی اطلاعات نیز گفت: اینکه عده‌ای تصور کنند راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات مساوی است با قطع کامل اینترنت و قطع ارتباط با شبکه جهانی اینترنت، تصوری اشتباه و مغایر با مصوبات شورای‌عالی فضای مجازی و اصول عقلانی است.
رفع محدودیت اینترنت مورد توجه قرار گیرد
یک عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی از شورای‌عالی امنیت ملی و وزارت کشور خواست ضمن حفظ آرامش و امنیت، رفع محدودیت اینترنت را هم مورد توجه قرار دهند.
حمیده زرآبادی اظهار کرد: طبیعتا اگر حتی قطعی اینترنت برای برقراری امنیت در یک بازه زمانی کوتاه اتفاق افتاده، اینکه بخواهیم با قطعی اینترنت امنیت را برقرار کنیم به صورت مستمر شدنی نیست و به هر حال باید محدودیت‌های اعمال شده را برداریم.
وی افزود: اگر این تعبیر را داشته باشیم که اینترنت در ایجاد ناامنی‌ها سهم داشته، پس لابد با وصل شدن آن هم بیم افزایش ناامنی می‌رود. ما در عین حال که تدابیر امنیتی را داریم و باید از ناامنی جلوگیری کنیم باید کاری کنیم که نارضایتی بیشتر نشود.
نماینده مردم قزوین در مجلس یادآور شد: در چند روز گذشته خیلی از کسانی که کسب‌وکارشان در بستر اینترنت بوده کارشان مختل شده، کسانی که کارهای پژوهشی و دانشگاهی انجام می‌دادند هم کارشان با اختلال مواجه شده و حتی خیلی‌ها روال عادی زندگی‌شان دچار اشکال شده است. زرآبادی ادامه داد: کارکنان خیلی از ادارات در این چند روز در محل کار خود حضور می‌یابند اما بخشی از کارشان انجام نمی‌شود، همچنین مشکل قطعی اینترنت در حوزه خبرگزاری‌ها بیشتر خودش را نشان می‌دهد و با توجه به عدم دسترسی آنها به برخی منابع اشکالاتی در این زمینه نیز به وجود آمده است.
افراد خاصی اینترنت دارند!
زرآبادی با انتقاد از عدم شفافیت در زمینه دسترسی به اینترنت گفت: بعضا دیده می‌شود که در زمان قطعی اینترنت عده‌ای به اینترنت دسترسی دارند، اما مشخص نیست دسترسی آنها بر چه اساسی است. آیا خبرنگاران یا افراد سیاسی اینترنت دارند؟ برخی هم نه سیاسی هستند و نه خبرنگار اما به اینترنت دسترسی دارند. مشکل اینجاست که لیست کسانی که دسترسی به اینترنت دارند به صورت شفاف اعلام نشده است.
این نماینده مجلس بیان کرد: در برخی از نقاط کشور از ابتدا هم مشکل امنیتی وجود نداشته اما قطعی اینترنت موجب نارضایتی و حتی ضرر به فعالین این حوزه و خصوصا فعالان اقتصادی شده که این امر اضطرابی را به جامعه منتقل می‌کند.
وی گفت: درخواست ما از شورای‌عالی امنیت ملی و وزارت کشور این است که ضمن حفظ آرامش و امنیت حتما به موضوع برقراری اینترنت توجه کنند، امیدواریم زودتر در این زمینه تصمیم‌گیری شود.
دسترسی به اینترنت نیاز مردم است
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر لزوم بازگشت دسترسی اینترنت در کشور اظهار کرد: حال در شهرهایی که آرامش بازگشته است باید اینترنت را
برقرار کنند.
طیبه سیاوشی با اشاره به ادامه قطع اینترنت در شهرهای مختلف کشور در پی ناآرامی‌های اخیر گفت: شاک دستوری را ابلاغ کرده بود مبنی بر این‌که به دلیل مسائل امنیتی کشور تا ۲۴ ساعت اینترنت قطع باشد، اما اکنون فکر می‌کنم از آن ۲۴ ساعت ۷۲ ساعت هم گذشته است، اما هنوز اینترنت برقرار نشده است.
وی ادامه داد: باید توجه کنیم که دسترسی به اینترنت نیاز مردم و یک ضرورت برای ارتباط است. بخش عظیمی از مردم از این راه زندگی خود را می‌گذرانند و شغل و کارشان وابسته به همین اینترنت است. در واقع این بی‌خبری مطلقی که اکنون وجود دارد به نوعی یک حکومت نظامی مدرن است. دو روز گذشته از آقای جهرمی در این باره سوال کردم و وی پاسخ داد که این موضوع دست من نیست البته اشاره کردند که شبکه اینترنت ملی اکنون فعال است ولی شبکه ملی هم بسیار کند است.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: حداقل در این باره به مردم اطلاع دهند و اینترنت را در شهرهایی که آرامش به آنها بازگشته است برقرار کنند. با فرماندار صحبت کردم و وی در این باره گفت که شرایط تهران عادی است. پس باید در این شهر اینترنت را برقرار کنند. در واقع باید اینترنت را در این شهرهایی که شرایط عادی است وصل کنند تا این احساس در میان مردم ایجاد شود که شرایط کاملا عادی است. این قطع ارتباط یک ذهنیتی را برای مردم ایجاد می‌کند که اکنون چه وضعیت هولناکی در کشور برقرار است، اما وضعیت به این وحشتناکی نیست که اینگونه با قطع اینترنت برای مردم تصویرسازی می‌شود.
سیاوشی در پایان اضافه کرد: اینترنت ضرورت کسب‌وکار و ارتباطات مردم است. حرکت و زندگی مردم همه به اینترنت وابسته است. اگر قرار بر ساکت‌ کردن باشد این کار انجام شده و موضوع به پایان رسیده است و اکنون وقت آن است که دسترسی به اینترنت را برقرار کرده تا امنیت خاطر مردم فراهم شود.
نباید خود را با اینترنت ملی محصور کنیم
عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران گفت: واقعیت این است که نمی‌شود با بال‌های گنجشک جسم عقاب را به پرواز درآورد. ما نمی‌توانیم با اینترنت ملی و با محصور کردن خودمان در ظرف جغرافیایی خودمان، با دنیا رقابت کنیم.
به گزارش ایرنا، حجت نظری تاکید کرد:‌ امروز عده‌ای در کشور در تلاش هستند وضع موجود را حفظ و اینترنت ملی را جایگزین اینترنت کنند، در حالی که اگر این اتفاق رخ دهد، قطعا نمی‌تواند ما را به اهداف والا نزدیک کند.
وی با بیان اینکه نیازمند تغییر نگاه مدیریت شهری به حوزه کارآفرینی و استارت‌آپ‌ها (کسب‌وکار نوپا) هستیم اظهار داشت: تغییر در نگاه به کسب‌وکار اینترنتی هم باید در حوزه اجرا و هم در حوزه سیاستگذاری ایجاد شود.
نظری با اشاره به اینکه یک سال پیش مصوبه‌ای با عنوان ساماندهی مشاغل سیار و بی‌کانون داشتیم که تاکنون اجرا نشده است، افزود: از همان زمان تاکنون برخی در شهرداری تنها برای مغازه‌داران حق قائل بودند و در حال حاضر نیز همین نگاه وجود دارد، اما شهرداری باید تغییر کند و به روز شود.
وی عنوان کرد:‌ برای رسیدن به درآمد پایدار،‌ باید فناوری‌های نو و ورود به مشاغل جدید را به رسمیت بشناسیم و از آن استفاده کنیم.