انفجار قیمت

«جهان‌صنعت»- قیمت موبایل سر به فلک کشیده است. با وجود افزایش نرخ ارز و دلار، تعرفه وارداتی، کاهش واردات و مشکلات ترخیص کالا از گمرک، باز هم قیمت تلفن‌های همراه بسیار افزایش یافته است و زمانی که قیمت کارخانه‌ای موبایل را با دلار ۲۰ هزار تومانی حساب کنید، تعرفه گمرک و واردات را هم بر آن بیفزایید، چند میلیونی هم سود به آن اضافه کنید، باز هم با هیچ منطقی نباید تلفن‌های همراه با چنین رشد قیمتی مواجه شوند. با این همه صدای ناله واردکنندگان و فعالان بازار موبایل مانند همیشه بلند است و معتقدند چاره‌ای جز افزایش قیمت ندارند! در این میان مشتری بیچاره است که به ناچار کالای مورد نیاز خود را باید از مافیای موبایل گران بخرد و چندین برابر قیمت واقعی آن هزینه کند. دولت و مسوولان هم که هیچ اقدامی برای ساماندهی وضعیت بازار موبایل انجام نمی‌دهند، فقط هرازگاهی وعده می‌دهند؛ وعده‌های ارزانی را که از مسوولان بشنوید، مافیای موبایل برای قدرت‌نمایی هم که شده قیمت‌ها را بیشتر افزایش می‌دهد. اگرچه مشکلات بسیاری بر سر راه واردات موبایل وجود دارد اما با این قیمت‌های نجومی، مشتریان قربانی تورمی غیرواقعی می‌شوند که هرگز قرار نیست حباب آن بترکد. تعرفه رجیستر گوشی‌های مسافرتی هم به شدت گران شده است و تنها راه چاره کاربران ایرانی آن است که با گرانی رو به افزایش قیمت موبایل بسازند و بسوزند. انجمن واردکنندگان موبایل هم مانند همیشه بهانه‌های خود را دارد. فعالان بازار هم هزاران توجیه برای دلیل افزایش گرانی موبایل می‌آورند. موبایل نوت ۱۰ سامسونگ که بهمن ماه گذشته ۱۳ میلیون تومان بود، اکنون به بیش از ۱۸ میلیون تومان رسیده است.
مدل A70 اکنون بیش از هشت میلیون تومان شده است در صورتی که سال گذشته چهار میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود. قیمت دلار افزایش داشته اما دوبرابر نشده است. آیفون ۱۱ پرومکس بیش از ۳۰ میلیون تومان شده است. فکر می‌کنید پاسخ فروشندگان و فعالان بازار در مقابل این گرانی‌ها چیست؟ اگر اکنون نخرید گران‌تر می‌شود. فروشندگان آیفون نیز معتقدند این گوشی مخصوص افراد خاص است، حتما ارزش دارد که ۳۰ میلیون تومان برای آن هزینه بپردازند. ظاهرا راه‌های بسیاری برای خام کردن مشتریان وجود دارد که یکی از آنها لاکچری و خاص بودن است.
قیمت را در سامانه چک کنید!
دبیر انجمن واردکنندگان موبایل گفت: مردم قبل از خرید دستگاه تلفن همراه قیمت آن را در سامانه حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان ببینند و بعد خرید کنند. موبایلی که با ارز ۱۷ هزار تومان وارد شده با همان قیمت تثبیت شده فروخته می‌شود در حالی که شاید تا امروز قیمت دلار سه یا چهار هزار تومان افزایش داشته است.
به گفته دبیر انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی این بازار هنوز درگیر التهاب موبایل نشده و یکی از دلایلش راه‌اندازی سیستم‌های نظارتی شفاف در زنجیره تامین این کالاست. گرچه از ابتدای اسفندماه گذشته تاکنون حدود ۶۰۰ هزار دستگاه گوشی تلفن همراه در گمرک قبض انبار شده اما موجودی فروشگاه‌های عمده و خرد بر اساس قیمت ارز هنگام ترخیص از گمرک محاسبه می‌شود و تب تند دلار هنوز دامان این کالا را نگرفته است.
امیر اسحاقی دبیر انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی به محدودیت‌های زیاد این صنف اشاره کرد. او شرایط کنونی را برای همه واردکنندگان کالاهای وارداتی دشوار و دارای محدودیت می‌داند و ارز تخصیص‌یافته کالای صنف‌شان را نصف سال گذشته عنوان می‌کند. به گفته اسحاقی، واردات امسال نصف سال گذشته است.
به گفته او سال ۱۳۹۸ حدود ۱۴ میلیون موبایل و تبلت وارد شد و امسال با این ارز حدود هفت میلیون دستگاه وارد می‌شود و اگر فروشندگان و بازار مصرفی مردم به دستگاه‌های ارزان‌تر سوق داده شود در نهایت بتوانیم ۱۰ میلیون دستگاه وارد کنیم.
دبیر انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی این محدودیت‌ها را طبق روال سال گذشته از اردیبهشت تا پایان شهریور می‌داند و امیدوار است از مهر شرایط بهتر شود. او به تعداد اعضای واردکننده که ۲۸۸ شرکت هستند اشاره دارد و آنها را استادان دور زدن تحریم‌ها می‌داند. با این حال اتحاد همکارانش باعث شده زنجیره تامین موبایل شفاف باشد و بازاری با قابلیت بالای مدیریت و کنترل شده به وجود‌ آید.
برای نمونه دیروز تبلت نوت ۱۰ در فروشگاه اینترنتی معروفی حدود شش میلیون تومان فروش رفت، در حالی که قیمت اکنون آن حدود ۱۲ میلیون تومان شده است. این اختلاف قیمت به خاطر خرید قبلی و وجود این کالا در انبار بوده است.
قرار است قیمت‌ها در سامانه ثبت شوند
قیمت تلفن همراه در سامانه حمایت از حقوق مصرف‌کننده قابل رویت است.
امیر اسحاقی گفت: ما برنامه‌ای طراحی کردیم که هر گوشی موبایل بعد از ترخیص به نام شرکت واردکننده با احتساب سود حاشیه‌ای به قیمت روز در سامانه ثبت شود. این سامانه تا خرید دستگاه توسط عمده فروش و خرده‌فروش تا دسترسی مصرف‌کننده قابل رهگیری است. مردم قبل از خرید دستگاه تلفن همراه قیمت آن را در سامانه حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان ببینند و بعد خرید کنند. چه‌بسا موبایلی که با ارز ۱۷ هزار تومان وارد شده با همان قیمت تثبیت شده فروخته می‌شود در حالی که شاید تا امروز قیمت دلار سه یا چهار هزار تومان افزایش داشته است.
امیر اسحاقی درباره سامانه جامع کشوری در حوزه واردات به نام «افق» گفت: این یک خبر خوش برای شهروندان است. هر کالایی که وارد کشور و ثبت می‌شود مراحل توزیع و قیمت در دست عمده‌فروش، خرده‌فروش و مصرف‌کننده را مشخص می‌کند و بازار موبایل، تبلت و لوازم جانبی از اواسط تیرماه در این سامانه ورود می‌کند. البته قبلا در قالب پایلوت این کار انجام شده و شرکت‌های واردکننده در آن ثبت‌نام کرده‌اند. همکاری ستاد مبارزه با کالای قاچاق هم باعث تنظیم و تثبیت این بازار می‌شود که خوشبختانه همکاری این ستاد با انجمن‌های واردکننده یاری‌دهنده است.
افزایش قیمت موبایل فراتر از نرخ
در پی افزایش نرخ ارز، قیمت برخی گوشی‌های تلفن همراه از ۲۰ درصد تا ۵۰ درصد گران‌تر شده است. افزایش نرخ ارز در بازار آزاد در روز‌های گذشته رکورد سال ۹۷ را شکست و به بیش از ۲۰ هزار تومان رسید، اما روز پنجشنبه نزولی شد و به کانال ۱۹ هزار تومان برگشت.
در چنین شرایطی قیمت‌ها در بازار موبایل هم افزایشی شد، به طوری که طبق گفته فروشندگان هفته گذشته به طور میانگین ۲۰ درصد افزایش قیمت داشته است. بررسی لیست قیمت‌ها حاکی از آن است که قیمت برخی از موبایل‌ها در روز‌های گذشته نسبت به اوایل اردیبهشت تا ۵۰ درصد هم گران شده است.
حسین غروی رام، رییس‌ هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی با اشاره به افزایش نرخ ارز از ابتدای سال اظهار کرد: ۹۰ درصد کالاهای وارداتی از امارات می‌آید. کالاها در ابتدای سال با درهم ۳۷۰۰ تومان وارد شده و امروز نرخ درهم به ۵۵۵۰ تومان رسیده و حتی با این نرخ هم مشکلات زیادی برای خرید کالا وجود دارد.
او با اشاره به مشکلات واردات بیان کرد: پیش از این ارز نیمایی می‌گرفتیم که به‌دلیل محدودیت‌های ارزی، اکنون باید از ارز صادراتی استفاده کنیم که باید از صادرکننده خریداری شود. صادرکنندگان به‌دلیل قوانینی که بانک مرکزی برای بازگرداندن پولشان گذاشته، تا آخر تیر ماه وقت دارند که ارز را برگردانند و یکی از دلایلی که قیمت‌ها بالا می‌رود، این است که صادرکنندگان تمایلی به برگرداندن ارز ندارند.
رییس‌ هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی ادامه داد: دلیل بزرگتر این است که در این مدت به‌دلیل کرونا هم بازارها تعطیل بوده و هم حمل‌ونقل کالا با مشکل مواجه بوده و عملا صادرات محدود شد، بنابراین ارز صادراتی که بخواهند به واردات تخصیص دهند کم شده است. اینها مشکلات کلی واردات است که ربطی به بازار موبایل ندارد و تفاوت بازار موبایل با سایر بازارها، این است که قبلا ارز نیمایی می‌گرفته و حالا ارز در مقابل صادرات می‌گیرد. این اختلاف نرخ ارز هم دلیل بزرگی برای تغییرات قیمتی است.
قیمت تلفن همراه مطابق نرخ ارز افزایش نیافت
او با بیان اینکه امروز موبایل در ایران از همه جای دنیا ارزان‌تر است، گفت: قیمت تلفن همراه با بالا رفتن نرخ ارز همخوانی ندارد. کالایی که واردکنندگان می‌فروشند، بر اساس ارزی است که ۲۰ روز پیش خریدند. نرخ ارز در این مدت بالغ‌ بر ۴۰ درصد تغییر قیمتی داشته اما قیمت تلفن همراه ۴۰ درصد تغییر قیمتی نداشته است. کسی که کالا را در بازار می‌خرد، از بازار جهانی ارزان‌تر می‌خرد، چون نرخ خرید ارز ما برای فروش در بازار، پایین‌تر از نرخی است که کسی بخواهد در امارات گوشی بخرد و امروز پول دلارش را بدهد.
غروی با بیان اینکه مبنای قیمت‌گذاری واردکنندگان بر اساس نرخ ارزی است که پرداخت کردند و نه نرخ ارز روز، افزود: اگر واردکننده‌ای ارز را بر مبنای ۴۷۰۰ تومان حواله کرده باشد و بخواهد امروز کالا را بفروشد، مبنای قیمت‌گذاری‌اش باید ۴۷۰۰ باشد و ربطی به قیمت روز بازار که به ۵۵۰۰ رسیده هم ندارد. از طرفی طبق قانون آیین‌نامه قیمت‌گذاری کالای وارداتی، واردکننده می‌تواند تا سقف ۱۵ درصد روی واردات سود بگیرد؛ عمده‌فروش سه و خرده‌فروش هم هفت درصد سود می‌گیرد و این کل چرخه سود مربوط به موبایل است.
او با بیان اینکه نظارت روی موبایل زیاد است و واردکنندگان لیست قیمت خود را در سامانه ۱۲۴ ثبت می‌کنند، گفت: واردکنندگان همه کالا را با هم وارد نمی‌کنند، بلکه بر اساس تخصیص ارز توسط بانک مرکزی می‌توانند کالا را از گمرک خارج کنند و این تخصیص‌ها هم یک‌دفعه نیست، بلکه روزانه در ثبت‌سفارش‌های جدا اتفاق می‌افتد. ثبت قیمت هم بر اساس نرخ خرید ارز است و وقتی که بازار ارز رو به بالاست، قیمت‌هایی که در بازار موبایل عرضه می‌شود، مناسب است.
کالا بر اساس نرخ جدید ارز خریداری می‌شود
رییس‌ هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی در پاسخ به اینکه تخلف در افزایش قیمت گوشی در کدام کانال اتفاق می‌افتد، گفت: کالاها بر اساس نرخ جدید ارز خریداری می‌شود و ما در دو ماه گذشته بالای ۴۰ درصد افزایش نرخ ارز داشتیم. ممکن است در این مراحل تخلفی صورت بگیرد، اما اختلاف قیمتی که واردکنندگان با آن کالا را می‌فروشند، در یک بازه کوتاه خیلی زیاد است و نمی‌توان مشخص کرد کدام فروشنده کالا را با چه قیمتی خریده و با چه قیمتی می‌فروشد.
غروی با بیان اینکه نمی‌توان بازار را کنترل کرد، ادامه داد: از طرفی یک مغازه ممکن است کالا را از ثبت‌سفارش اول واردکننده که با ارز ۳۷۰۰ تومان خریده دریافت کند و دیگری از ثبت‌سفارش دهم، بر اساس درهم ۵۵۰۰ تومان. این دو فروشنده هر دو یک کالا دارند، اما قیمت‌هایشان متفاوت است و ما نمی‌دانیم کدام کالا را با چه قیمتی می‌فروشند.او با بیان اینکه انجمن واردکنندگان به‌دلیل حقوق مصرف‌کننده و شکل دادن به کانال فروش، به‌دنبال این است که قیمت موبایل‌ها توسط پیامک به‌ هر مصرف‌کننده برسد، افزود: با درخواست انجمن واردکنندگان موبایل و فراهم کردن زیرساخت‌ها، قرار بر این شد که سازمان حمایت دستور دهد به سامانه همتا و مرکز تجارت الکترونیک که وقتی مصرف‌کننده گوشی را روشن می‌کند، قیمت گوشی و اینکه از کدام واردکننده خریداری شده، برایش پیامک شود و در آن شرایط اگر گوشی را گران‌تر بخرد، متوجه می‌شود.
برنامه‌ریزی برای ارسال قیمت گوشی هنگام خرید
رییس‌ هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی ادامه داد: زمانی که واردکننده کالا را ترخیص می‌کند، قیمت‌ها در سامانه ۱۲۴ مشخص می‌شود و با توجه به اینکه برای فعال کردن گوشی در رجیستری و استعلامات مربوطه، باید کد گوشی را به سامانه همتا وارد کنند، می‌توان همان زمان براساس شناسه IMEI گوشی و برای هر سریال خاص، قیمت را برای مصرف‌کننده ارسال و بدین‌ترتیب قیمت‌ها را کنترل کرد.غروی با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۷۰۰ هزار کالا در گمرکها داریم، افزود: برای کنترل بازار، طی جلسات زیادی که داشتیم و فشار به وزارت صمت و متولیان بازار موبایل، قرار بود بانک مرکزی با کمک معاونت بازرگانی داخلی، این امکان را فراهم کند که بابت کالاهای دپوشده در گمرک، ارز تخصیص دهند تا این کالاها روانه بازار شود و به فروش برسد. در آن صورت هم بازار به تعادل می‌رسد و هم بازرگانان بیشتر از این متحمل هزینه و ضرر نمی‌شوند.
کاهش ارزش واردات به ۵/۱ میلیارد یورو
او با بیان اینکه به‌دلیل محدودیت‌های مالی و ارزی و مشکلات موجود، دولت پولی ندارد که بخواهد مثل قبل به همه واردکنندگان تخصیص دهد، افزود: واردات با محدودیت بسیار بزرگی مواجه شده و قرار است واردات موبایل از لحاظ ارزش نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کند. پارسال بالغ بر ۴/۲ میلیارد یورو ارز برای واردات موبایل تخصیص پیدا کرده و امسال قرار است معادل ۵/۱ میلیارد یورو تخصیص یابد.
رییس‌ هیات‌مدیره انجمن واردکنندگان موبایل، تبلت و لوازم جانبی با بیان اینکه با کاهش ارزش واردات، اگر میانگین کالاها را بر اساس تعداد در نظر بگیریم، تعداد گوشی‌ها کم خواهد شد، گفت: برای جلوگیری از این اتفاق و به دلیل شرایط موجود، قانون‌گذار اعلام کرده احتمال دارد بابت گوشی‌های بالای ۳۰۰ یورو فعلا ارزی تخصیص ندهد، بلکه تخصیص را برای گوشی‌های زیر ۳۰۰ یورو تسهیل کند و اجازه ‌دهد که این گوشی‌ها در اولویت وارد شوند. اگر روند واردات برای کالاهای زیر ۳۰۰ یورو تسهیل شود، باعث می‌شود بازار از نظر تعداد به کمبود نخورد.
غروی ادامه داد: گوشی‌های بالای ۳۰۰ یورو حدود ۱۰ درصد حجم تعدادی بازار موبایل را دارند بنابراین ۹۰ درصد گوشی‌هایی که در بازار طبق سنوات گذشته وارد شدند، زیر ۳۰۰ یورو هستند. از طرفی آن ۱۰ درصد، ۳۵ درصد حجم مالی را دربر می‌گیرد و باقی گوشی‌ها ۶۵ درصد حجم مالی را به خود اختصاص می‌دهند. ۶۵ درصد از واردات ۴/۲ میلیارد یوروی سال گذشته معادل یک میلیارد و ۵۶۰ میلیون یورو می‌شود که تقریبا با آنچه قرار است دولت و بانک مرکزی برای بازار موبایل امسال تخصیص دهند، همخوانی دارد.