اولاف شولتس در الیزه

صدراعظم جدید آلمان در اولین مقصد سفر خارجی خود روز جمعه به فرانسه رفت. او در کاخ الیزه از سوی امانوئل ماکرون رییس‌جمهوری فرانسه مورد استقبال قرار گرفت. اولاف شولتس در اولین سفر خارجی خود به پاریس و بروکسل رفته است. در هر دو جا با وجود اشتراکات، اختلاف‌نظرها هم با میزبانان کم نیست، از مساله مربوط به انرژی اتمی و رویکردهای حقوق بشری تا رعایت توافقات ناتو و… .
در کنفرانس مطبوعاتی مشترکی که پس از این دیدار برگزار شد، ماکرون بر عزم کشورش برای تداوم همکاری با آلمان تاکید کرد و خواهان ادامه مناسبات حسنه‌ای شد که به گفته او در زمان آنگلا مرکل میان دو کشور جریان داشته است. در همین حال رییس‌جمهوری فرانسه در کنفرانس خبری مشترک با اولاف شولتس صدراعظم جدید آلمان گفت: این خیلی سودمند است که جو بایدن رییس‌جمهوری آمریکا با ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه گفت‌وگو کردند. خواسته رایج ما این است که به چنین گفت‌وگوهایی میان بایدن و پوتین درخصوص وضعیت اوکراین ادامه دهیم.
ماکرون افزود: ما خواستار ثبات در منطقه هستیم، نه افزایش تنش‌ها. هدف اول این است که از هرگونه تنش غیرضروری جلوگیری شود. حواسمان به وضعیت کنونی است، اما نباید هیچ‌گونه افزایش تنشی وجود داشته باشد. در اصل این مساله مربوط به ثبات و حاکمیت اوکراین است.
اظهارات ماکرون توسط شولتس هم تکرار شد. وی گفت: ما همگی نسبت به وضعیت مرز در اوکراین نگران هستیم. طبیعی است که از دیدن آن حجم از سرباز نگران باشیم و همه‌جا پیرامون این مساله گفت‌وگو شود. پیگیری و گفت‌وگوی رییس‌جمهور آمریکا با رییس‌جمهور روسیه درخصوص این مساله، اتفاق خوبی است. در میان نگرانی‌های غرب درخصوص افزایش نظامیان روسیه در نزدیکی مرز اوکراین که آن را مقدمه‌ای برای حمله تلقی کرده‌اند، روز چهارشنبه گذشته پوتین گفت‌وگویی مجازی با بایدن داشت و آن را صریح، حقیقی و سازنده خواند. اما پوتین همچنین به مشکلات پیش‌رو اشاره کرد: روسیه درخواستی مبنی بر اینکه اوکراین برای عضویت در ناتو در نظر گرفته نشود دارد؛ موضعی که مقامات ناتو بارها تاکید کرده‌اند که با آن موافقت نمی‌کنند. پوتین اظهار کرد: می‌توانیم به این گفت‌وگوها که مهم به نظر می‌رسد، ادامه دهیم. بایدن روز چهارشنبه در واشنگتن گفت که گزینه قرار دادن سربازان آمریکایی بیشتر در خاک اوکراین، روی میز نیست. آمریکا در حال حاضر برای اهداف آموزشی در اوکراین نیرو دارد.
در همین حال، ماکرون و شولتس آمادگی خود را برای کمک به میانجیگری در درگیری روسیه و اوکراین به‌عنوان بخشی از فرمت موسوم به نرماندی که رهبران اوکراین، روسیه، آلمان و فرانسه را برای کمک به پایان دادن به درگیری در شرق اوکراین بین نیروهای کی‌یف و جدایی‌طلبان طرفدار روسیه گرد هم آورده است، ابراز کردند.
همچنین شولتس بر اهمیت مناسبات نزدیک میان دو کشور آلمان و فرانسه به خصوص در مسائل مربوط به اتحادیه اروپا تاکید کرد. او گفت: این مناسبات از جمله بر این متمرکز است که چگونه می‌توان اروپا را در همه جنبه‌های مربوط به استقلال آن قوی کرد. صدراعظم آلمان در این رابطه عرصه‌هایی مانند همگرایی اقتصادی، مسائل امنیتی و هماهنگی بیشتر در گستره سیاست خارجی را مورد اشاره قرار داد.
موضوعات مورد گفت‌وگوی دو رهبر شامل مسائل مختلفی می‌شد؛ از همکاری در امور اروپا تا نوع رویکرد و تدابیر درباره غلبه بر بحران اقلیمی و تا سیاست‌ها و راهبردهای دیجیتالی و مسائل مربوط به مهاجرت و پناهجویی.
شولتس پیش از انتخابش در مجلس به صدراعظمی آلمان اعلام کرده بود که اولین مقصد سفرش پاریس و دیدار با ماکرون است. در دهه‌های گذشته به طور سنتی اولین سفر خارجی صدراعظم‌های آلمان به فرانسه بوده است، تاکیدی بر اهمیت محور پاریس- برلین در گستره اروپا و در سطح بین‌المللی.
با این همه، در حال حاضر فرانسه و آلمان در مورد مسائل اقلیمی و اینکه انرژی اتمی باید به عنوان یک انرژی پایدار و در خدمت اهداف اقلیمی تلقی شود اختلاف نظر دارند. آلمان که سال آینده آخرین نیروگاه اتمی خود را خاموش خواهد کرد، انرژی اتمی را به دلیل خطرات ناشی از تشعشعات خطرناک آن که در دو فاجعه چرنوبیل و فوکوشیما عینیت یافت و نیز به دلیل هزینه بالای ساخت نیروگاه‌ها و لاینحل ماندن مساله دفع ایمن زباله‌های اتمی، در زمره انرژی‌های پاک، تجدیدپذیر و متناسب با حفظ محیط‌زیست و اقلیم تلقی نمی‌کند.
اما فرانسه که حدود هفتاد درصد انرژی خود را از نیروگاه‌های اتمی می‌گیرد خواهان واردکردن این نوع انرژی در فهرست انرژی‌های پاک و پایدار اتحادیه اروپاست تا هم از صرفنظرکردن از آن معاف باشد، هم تحقیقات مربوط به انرژی اتمی را در خدمت توسعه و ارتقای تسلیحات اتمی خود داشته باشد و هم از یارانه‌های مربوط به کمک به توسعه انرژی‌های پاک اتحادیه اروپا برخوردار شود. شماری از کشورهای اروپای شرقی هم که در وجه عمده به انرژی اتمی متکی‌اند از موضع فرانسه حمایت می‌کنند. قرار است اتحادیه اروپا به زودی در باره جایگاه انرژی اتمی در فهرست انرژی‌های پاک خود تصمیم‌گیری کند. شولتس در کنفرانس مطبوعاتی با ماکرون در ارتباط با این اختلاف گفت که هر کشوری در تحقق اهداف اقلیمی خود راهکار متفاوتی را دنبال می‌کند، ولی اصل این است که چگونه می‌توان همکاری‌ها را سازمان داد و سیاست‌هایی را پیش برد که تفاهم بر سر آنها نهایتا ممکن باشد.
زاویه‌ها در اتحادیه اروپا و ناتو
دیدار ماکرون و شولتس در روز جهانی حقوق بشر صورت گرفت. آنها هر دو در کنفرانس مطبوعاتی بر اهمیت و جایگاه حقوق بشر در سیاست داخلی و خارجی کشورهای خود تاکید داشتند، با این همه در مورد چگونگی پیشبرد سیاستی که تلفیقی از حفظ منافع و رعایت موازین حقوق بشری باشد اختلافاتی بین دو کشور وجود دارد.
ماکرون هفته پیش به دیدار بن‌سلمان، ولیعهد عربستان رفت. پس از قتل خاشقجی در کنسولگری عربستان در استانبول هیچ رهبر غربی با او دیدار نکرده بود و حضور ماکرون در کنار او اولین نوع دیدار از این دست بود که در خود فرانسه هم بحث‌های متفاوتی را به دنبال آورد.
در مورد بایکوت دیپلماتیک المپیک زمستانی در چین که آمریکا با طرح نقض حقوق بشر از سوی دولت پکن در مورد آن پیشگام شده، ماکرون نظری مخالف ابراز کرده است. این در حالی است که آلمان همچنان نسبت به ملاقات و دیدار با بن سلمان ملاحظات خود را دارد و در دولت جدید این کشور مساله بایکوت المپیک چین مورد بحث است و منتفی نیست. شولتس در کنفرانس مطبوعاتی با ماکرون در این رابطه گفت، پروسه تصمیم‌گیری در آلمان باید جمعی و در چارچوب دولت ائتلافی انجام شود.
یک روز قبل از حضور شولتس در بروکسل، بربوک، وزیر خارجه جدید آلمان هم در این شهر با مقام‌های اتحادیه اروپا، از جمله جوزپ بورل، هماهنگ‌کننده سیاست خارجی اروپا دیدار کرد. صدراعظم آلمان پس از دیدار با ماکرون، همچون وزیر خارجه دولت خود در روز قبل عازم بروکسل شد تا با مقامات اتحادیه اروپا، ازجمله رییس کمیسیون و رییس شورای این اتحادیه و نیز با دبیرکل سازمان ناتو دیدار و گفت‌وگو کند.
در اتحادیه اروپا همه کشورها با خشنودی به استقبال دولت جدید آلمان نرفته‌اند. ویکتور اوربان، نخست‌وزیر مجارستان در مقاله‌ای در نشریه بیلدتسایتونگ آلمان، دولت جدید را به انحراف از راه هلموت کهل و در مسیر تبدیل اروپا به یک نهاد مرکزگرا و مهاجرپذیر و فمنیستی توصیف کرده است.
در مورد ناتو هم باوجود اعلام وفاداری دولت جدید آلمان به این سازمان، در توافق ائتلاف دولتی اشاره‌ای به اختصاص دو درصد تولید ناخالص ملی به امور تسلیحاتی و امنیتی که مورد توافق در ناتو است نشده است. تداوم بقای چتر اتمی آمریکا بر آلمان و باقی‌ماندن بخشی از زرادخانه اتمی آمریکا در این کشور نیز در ائتلاف جدید حاکم موضوع اختلاف است.