ایران هزینه برجام را افزایش دهد

ملیحه اسناوندی- ترامپ بارها از پاره کردن یا مذاکره دوباره درباره توافق هسته‌ای صحبت کرده، در عین حال از اجرای قاطع آن نیز سخن گفته و گاهی در یک سخنرانی دو سیاست متضاد را باهم بیان کرده است. برخی از سیاستمداران آمریکایی لغو بسیاری از دستورات رییس‌جمهور کنونی آمریکا از سوی دونالد ترامپ را امری معمول می‌دانند و از طرفی دیگر سیاستمداران داخل کشورمان، آمریکا را تنها عضوی از توافق هسته‌ای ۱+۵ می‌دانند و چون این توافق در شورای امنیت سازمان ملل تصویب شده آن را تنها یک مساله دوجانبه نمی‌دانند. به گفته سیاستمداران آمریکایی زمانی که اوباما به قدرت رسید، بسیاری از قوانین و طرح‌های دولت قبل را باطل کرد و احتمال اینکه ترامپ این رویه را ادامه دهد، وجود دارد. با وجود واکنش‌های مختلف در خصوص پیروزی ترامپ و آینده برجام به دو دلیل می‌توان به ادامه پیدا کردن آن امیدوار بود. اول اینکه نامزدها در تبلیغات انتخاباتی موضوعات و شعارهایی را مطرح می‌کنند که متفاوت با آن چیزی است که در میدان عمل و چارچوب سیاستگذاری‌های حاکمیتی عمل می‌کنند. دوم نیز برجام توافقی دوجانبه میان ایران و آمریکا نیست بلکه چین و روسیه و اتحادیه اروپا هم در آن دخیل هستند و کشورهای دیگر در بیرون آمدن از برجام، از آمریکا تبعیت نمی‌کنند. وزارت خارجه ما نیز باید ابتکار عمل را به دست گیرد و با کشورهای اروپایی که آنها هم از آمدن ترامپ خشنود نیستند باب مذاکره و گفت‌و‌گوی بیشتری را باز کند و این‌گونه هزینه بر هم زدن برجام را برای ترامپ افزایش دهد.
نگرانی وزارت خارجه آمریکا از آینده
توافق هسته‌ای
وزارت امور خارجه آمریکا درباره آینده توافق هسته‌ای با ایران در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ ابراز نگرانی کرد. مارک تونر می‌گوید به سود همه جهان است که توافق هسته‌ای با ایران اجرا شود. تونر در پاسخ به این پرسش که اگر آمریکا از اجرای توافق سرباز زند، ایران می‌تواند برنامه تولید سلاح هسته‌ای خود را از سر گیرد، گفت، «بله، این یک واقعیت است». به گفته مارک تونر، خروج آمریکا از توافق هسته‌ای اگرچه مطلوب نیست اما از نظر حقوقی امکان‌پذیر است. او گفت، توافق هسته‌ای با ایران توافقی است که هر یک از طرف‌های امضاکننده می‌تواند از آن کنار بکشد.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در عین‌حال اضافه کرد که خروج از توافق هسته‌ای می‌تواند پیامدهای زیادی داشته باشد. با این‌حال او تاکید کرد که صحبت‌هایش در حد فرضیات است و صحبت کردن درباره تصمیم‌های ترامپ در دوران ریاست جمهوری‌اش هنوز زود است. مارک تونر گفت دولت کنونی واشنگتن (دولت اوباما) توافق هسته‌ای با ایران را یک موفقیت دیپلماتیک بزرگ می‌داند. توافق هسته‌ای با ایران به امضای پنج عضو دائم شورای امنیت رسیده و شورای امنیت نیز در قطعنامه‌ای آن را تایید کرده است. بنابراین لغو آن ممکن نیست، اما تحلیلگران می‌گویند آمریکا به عنوان عضو مهم و قدرتمند این توافق، می‌تواند در مسیر اجرای آن مشکلات جدی ایجاد کند.
مذاکره تکرار می‌شود
همزمان با اظهارات مارک تونر، ولید فارس یکی از مشاوران دونالد ترامپ گفته است رییس‌جمهور منتخب به زودی خواستار ایجاد تغییراتی در توافق هسته‌ای خواهد شد. به گفته این مشاور ترامپ، رییس‌جمهور منتخب از ایرانی‌ها خواهد خواست چند مورد را به توافقنامه اضافه کنند یا تغییر دهند. ولید فارس افزود: توافق هسته‌ای با شکل و شمایل کنونی، ۷۵۰ میلیارد دلار به ایران می‌دهد ولی در عوض چیز زیادی نمی‌گیرد و باعث افزایش مداخلات ایران در امور داخلی چهار کشور شده است. دولت ترامپ این را قبول نخواهد کرد. مشاور ترامپ توضیح داد: ممکن است مذاکره در مورد برخی بندهای توافق تکرار شود و دوباره به کنگره آمریکا ارسال گردد. فارس مدعی شد که ترامپ اعتقاد دارد واشنگتن همه چیز به تهران داده است و هیچ چیزی در قبال آن نگرفته است، همانطور که در این توافق، منافع کشورهای عربی همسایه با ایران در نظر گرفته نشده است‌ این کشورها، به ویژه در سایه تهدیدات روزافزون ایران، جزیی از هرگونه ترتیبات مرتبط با این پرونده باشند. ولید فارس با اشاره به اینکه با متحدان و شرکای خود برای بررسی نحوه تعامل با نقش ایران نشست برگزار خواهند کرد، تأکید کرد که روابط واشنگتن با کشورهای عربی در دوره ترامپ بهبود خواهد یافت.
موگرینی: ترامپ نمی‌تواند توافق هسته‌ای را لغو کند
از طرفی مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرد که برجام توافقی دوجانبه میان تهران و واشنگتن نیست و ترامپ نمی‌تواند آن را لغو کند. فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اظهار داشت: توافق هسته‌ای با ایران یک توافق دوجانبه میان آمریکا و ایران نیست بلکه توافقی چندجانبه است که من همچنان به عنوان رییس کمیسیون مشترک موظفم درباره پایبندی تمام طرف‌های این توافق تضمین دهم.
وی در ادامه تاکید کرد: توافق هسته‌ای در چارچوب شورای امنیت سازمان ملل انجام شده و یک مساله دوجانبه یا ملی نیست. براساس این گزارش، دونالد ترامپ رییس‌جمهور منتخب آمریکا پیش از این در رقابت‌های انتخاباتی‌اش، برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را توافقی بد دانسته و دولت باراک اوباما رییس‌جمهور کنونی آمریکا را به دلیل انجام این توافق به شدت مورد انتقاد قرار می‌داد. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نیز پس از انتخاب ترامپ گفت که انتظار دارد دولت جدید آمریکا به توافق هسته‌ای پایبند بماند.
آینده برجام از نگاه ظریف
ظریف نیز دیروز به چشم‌انداز آینده توافق هسته‌ای ایران و ۱+۵ اشاره کرد و اظهار داشت: توافق هسته‌ای میان ایران و ۱+۵ تنها تفاهمنامه میان ایران و آمریکا نیست بلکه سایر کشورها مثل چین و روسیه نیز این توافقنامه را امضا کردند. وزیر امور خارجه برجام یک توافق بین‌المللی است، همه طرف‌ها باید به آن پایبند باشند و تنها یک توافق دوجانبه محسوب نمی‌شود. ظریف ادامه داد: برجام یک توافقنامه چندجانبه منطقی است که به تصویب شورای امنیت سازمان ملل رسیده، هرچند آمریکا به بخشی از تعهدات عمل نکرده اما ما به طور کامل به تعهدات خود عمل کرده‌ایم. ما اعتقاد داریم برجام یک قرارداد منطقی است، ترجیح این است که به درد همه می‌خورد اما به این معنا نیست که ایران گزینه‌ای دیگری نداشته باشد. ایران می‌خواهد به برجام متعهد بماند و به نفع همگان است به تعهدات برجام مثبت عمل کنند.
ترامپ در زمان مبارزات انتخاباتی خود به شکل مستقیم به ایران نپرداخته است بلکه در انتقاد به سیاست‌های دولت اوباما مساله توافق هسته‌ای را مطرح کرده است. ترامپ توافق هسته‌ای را افتضاح اوباما نامیده و در مورد برجام از ادبیات مختلفی استفاده کرده است. ترامپ با اصل توافق مخالف نیست اما معتقد است آمریکا می‌توانست امتیازات بیشتری از توافق به دست آورد. باید زمانی از دوره ریاست جمهوری ترامپ بگذرد تا بتوان ارزیابی درستی از تغییر ریاست جمهوری آمریکا بر اجرای برجام ارائه داد. با این حال به نظر می‌رسد لابی‌هایی علیه ایران تقویت شود تا در اجرای برجام خللی وارد کنند. از طرفی وزارت خارجه ما نیز باید ابتکار عمل را به دست گیرد و با کشورهای اروپایی که آنها هم از آمدن ترامپ خشنود نیستند باب مذاکره و گفت‌و‌گوی بیشتری را باز کند و این‌گونه هزینه بر هم زدن برجام را برای ترامپ افزایش دهد.
با این حال آمریکا موظف به پایبندی به توافقات بین‌المللی است و نمی‌تواند بیش از حد از مسیر اجرای برجام خارج شود آنها باید بدانند که فشار بر ایران اثری ندارد چرا‌که نشان دادیم در مقابل زورگویی ایستادگی می‌کنیم.