ایران هشتمین کشور فلاکت‌زده جهان

گروه اقتصادی- بر اساس آخرین برآوردهای بین‌المللی ایران هشتمین کشور فلاکت‌زده در سال ۲۰۲۰ بوده است. شاخص فلاکت سالانه هنک نشان می‌دهد که ایران در سال ۲۰۲۰ در جایگاه هشتم جهانی از بین ۱۵۶ کشور از نظر این شاخص قرار گرفته که نسبت به سال ۲۰۱۹، وضعیت ایران پنج پله بهبود داشته است. این شاخص برای ایران در سال گذشته ۱/۹۲ درصد گزارش شده، در حالی که درصد این شاخص در سال ۲۰۱۹ برای ایران ۷۵ بوده است. به این ترتیب با وجود رشد این شاخص جایگاه ایران در میان سایر کشورها بهتر شده است. به نظر می‌رسد بدتر شدن وضعیت کشورهایی که شاخص فلاکت آنها در تمام این سال‌ها بالا بوده یکی از دلایلی است که رتبه ایران را مقداری تقلیل داده است.
آخرین گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهند که ایران همچنان یکی از فلاکت‌زده‌ترین کشورهای جهان است. در سال گذشته میلادی، ایران با شاخص فلاکت ۱/۹۲ درصدی رتبه هشت جهانی را از نظر این شاخص دارا بوده است. مقایسه وضعیت ایران در سال ۲۰۲۰ با سال ۲۰۱۹ نشان می‌دهد که درصد این شاخص با رشد همراه بوده است، چه آن‌که در سال ۲۰۱۹ این شاخص برای ایران ۷۵ درصد محاسبه شده بود، با این حال جایگاه ایران در سال گذشته میلادی بهتر شده است. در سال ۲۰۱۹ ایران با شاخص فلاکت ۷۵ درصدی در جایگاه سوم جهان از بین ۹۵ کشور قرار داشت، به این ترتیب شاهد بهبود پنج پله‌ای ایران در این شاخص در سال ۲۰۲۰ بوده‌ایم.
نگاهی به وضعیت ایران در سال‌های قبل‌تر نیز نشان می‌دهد که هیچ‌گاه جایگاه مناسبی از منظر این شاخص نداشته‌ایم. از آنجا که شاخص فلاکت مجموع نرخ تورم و بیکاری را نشان می‌دهد و ایران نیز سال‌هاست که بار سنگین این دو معضل اقتصادی را به دوش می‌کشد، طبیعی است که ایران جزو کشورهای فلاکت‌زده جهانی معرفی شود. این نکته نباید فراموش شود که شاخص فلاکت هنک تنها بیکاری و تورم را در محاسبات خود ملاک قرار نمی‌دهد، بلکه نرخ رشد تولید ناخالص داخلی و نرخ بهره نیز در آن لحاظ شده‌اند. بنابراین جایگاه کشورها بر اساس این چهار معیار تبیین شده است. همانطور که مشخص است معیارهایی که در ارزیابی شاخص فلاکت کشورها لحاظ می‌شوند به طور مستقیم بر سطح رفاه جامعه تاثیر می‌گذارند.
به هر میزان که این شاخص با افزایش همراه شود، رفاه اجتماعی نیز به همان میزان روند کاهشی به خود می‌گیرد. اگر تورم بالای ۴۰ درصدی، نرخ رشد اقتصادی صفر درصدی و بیکاری بالای ۱۰ درصدی را در دهه ۹۰ ملاک ارزیابی‌هایمان قرار دهیم چرایی جایگاه نامناسب ایران در شاخص جهانی فلاکت به روشنی مشخص می‌شود. پیش‌بینی‌ها نیز نشان می‌دهند که ترمیم اقتصاد ایران و بازگشت حداقلی رشد اقتصادی به سطح ابتدایی دهه ۹۰ به شش سال زمان نیاز دارد. ضمن آن‌که بی‌توجهی به اصلاحات ساختاری و رکوردزنی رشد نقدینگی طی این سال‌ها نیز بزرگ‌ترین مانع برای کنترل تورم محسوب می‌شود. بنابراین نه می‌توان به رشد اقتصادی و در نتیجه ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار در کوتاه‌مدت امیدوار بود و نه به کنترل تورم و حفظ ارزش پول ملی. در این شرایط امکان تغییر جایگاه ایران در شاخص جهانی فلاکت وجود نخواهد داشت.
نگاهی به برآوردهای سال‌های گذشته نیز نشان می‌دهد که ایران همواره در بین کشورهای فلاکت جهان بوده است. برای مثال شاخص فلاکت ایران در سال ۲۰۱۸ معادل ۷/۷۵ درصد و جایگاه سوم جهانی از آن کشورمان بوده است. در سال ۲۰۱۷ نیز ایران با شاخص فلاکت ۶/۳۶ درصدی در جایگاه ۱۱ جهانی قرار داشته است.
جایگاه ایران در سال ۲۰۱۶ نیز با شاخص فلاکت ۳/۲۹ درصدی، ۹ در میان سایر کشورها بوده است. بدترین جایگاه ایران از منظر شاخص فلاکت نیز متعلق به سال ۲۰۱۳ بوده است، به طوری که درصد ایران شاخص در آن سال برای کشورمان ۶/۶۱ بود تا بعد از ونزوئلا دومین کشور فلاکت‌زده جهان معرفی شویم. بدیهی است تنها چند عامل می‌تواند وضعیت رفاهی خانوارها را بهبود بخشند.
نخست حفظ اقتدار بانک مرکزی برای اجرای بهنگام سیاست‌های پولی انقباضی و انبساطی، حفظ ارزش پول ملی و جلوگیری از رشد تورم، بهبود فضای کسب و کار و جذب سرمایه‌های خارجی و حرکت بر مسیر رشد اقتصادی، به طوری که در نتیجه آن فرصت‌های شغلی ایجاد شود، و همه اینها از مسیر تعاملات سازنده با جهان ممکن می‌شود نه درونگرایی اقتصادی و انزواطلبی.