ایران و آمریکا، احمدی‌نژاد و ترامپ

علی عادلیفرد*- زمانی که مصدق نفت را در ایران ملی اعلام کرد، می‌گویند انور‌سادات هم عکس مصدق را در دفتر کارش به نشانه الگویی از تغییرات نصب کرد و نتیجه‌اش ملی شدن کانال سوئز بود از طرفی انقلابیون الجزایر و نهضت‌های آزادیبخش آن منطقه هم در بیداری خود متاثر از اندیشه‌های دکتر شریعتی بودند. این را هم ناگفته نگذارم هیچ کشوری در جهان به لحاظ تمدنی و فرهنگی- تاریخی برای غربیان آن‌طور که ایران جذابیت داشت دلربا نبود. اکثر مستشرقین و ایران‌شناسان تاثیرگذارترین اندیشمندان جهان بوده‌اند و حتی دقیق‌تر، فرهنگ و تمدن ایران آنقدرها جذابیت داشت که کسانی چون نیچه و گوته و دیگران را مجذوب خود کند. سخن را به درازا نکشانیم. روایت‌های متفاوتی از انتخاب ترامپ به‌عنوان رییس‌جمهور آمریکا می‌شود، بسیاری در ایران او را با احمدی‌نژاد مقایسه می‌کنند.
قصد راقم سطور، تطبیق ترامپ و احمدی‌نژاد نیست چراکه ترامپ در زندگی شخصی خود، نویسنده کتاب و کارآفرین و تاجری بزرگ است و اصولا امکان تطبیق بین دو شخصیت نیست اما بی‌ربط هم نیست بگوییم آنچه در انتخابات ایالات متحده رخ داد و حاصلش پیروزی ترامپ به ظاهر جمهوریخواه است شباهت‌های بسیاری با انتخابات ایران زمان به قدرت رسیدن احمدی‌نژاد و بعد از او دارد. در کمتر کشوری دیده‌ایم چون ایران صف‌های طولانی برای رای دادن شکل گیرد یا بگم‌بگم‌های انتخابات آمریکا تداعی انتخابات ٨٨ را برای ما ایرانی‌ها به ذهن می‌آورد. اینها حاشیه‌های انتخاباتی دو انتخابات شبیه هم بود اما زیر پوست این وقایع، شعارهایی داده شد در هر دو انتخابات چه در ایران و چه آمریکا، کاندیداها خواستند طبقه فرودست جامعه را سر صندوق رای ببرند و البته در این کار موفق بودند. ترامپ به بهانه اینکه بیکاری طبقه فرودست جامعه به دلیل انتقال اَبَرکارخانه‌ها از آمریکا به کشورهایی که دستمزد کارگر در آن کم است به نقد اشتغالزایی و جنگ‌های پرهزینه‌ای که به آمریکا ضربه زده است پرداخت و احمدی‌نژاد به بهانه اینکه نفت را بر سر سفره مردم می‌آورد توانست پیروز انتخابات ایران باشد و اما غرض، سخن بیراهی نیست که بگوییم وقایع سیاسی چند سال اخیر ایران توانسته تاثیر بسزایی در رویکرد مردم جهان به سیاست داشته باشد. در آنچه امروز در ایالات متحده رخ داد نشانه‌هایی را می‌توان یافت که سرچشمه‌اش از واکنش مردم ایران نسبت به امور سیاسی است. تا قبل از این گمان بر آن بود جامعه آمریکا تافته‌ای جدابافته از جهان است اما انتخابات اخیر آمریکا نشان داده فاصله‌ای رفتاری بین آن جامعه و سایر جوامع جهان وجود ندارد. اینکه آیا ترامپ یک احمدی‌نژاد است یا نه باید منتظر بود و دید. اگرچه باید نگرانی سیاستمدارانی چون اولاند و مرکل، ما را بر آن دارد نگران باشیم که نکند کدخدای دهکده جهانی خیره‌سری کند و به جهان و خواسته‌هایش احترام نگذارد. پرواضح است جامعه جهانی امروز نتیجه کشت‌های خود را درو می‌کند و صدالبته باید نگران باشد.
* دبیر آموزش‌و‌پرورش