ایمنی تولید فدای مصلحت‌اندیشی نشود

امیررضا واعظی‌آشتیانی*
حادثه غم‌انگیز ساختمان پلاسکو هشداری است برای واحدهای قدیمی فاقد تجهیزات ایمنی؛ واحدهایی که اگر به ایمن‌سازی خود اقدام نکنند، ممکن است خدای‌ناکرده دچار دردسرهایی مشابه آنچه بر ساکنان پلاسکو گذشت، شوند.
در این میان صنایع کشور سالیان سال است که برای تهیه تجهیزات ایمنی خود با مشکل مواجه‌اند. اگرچه واحدهای بزرگ صنعتی مکلف هستند که مسایل ایمنی را رعایت کرده که یکی از فاکتورهای این امر پیش‌بینی مجهز شدن واحد صنعتی به مسایل ایمنی از جمله تجهیزات اطفای حریق است تا در زمان به بهره‌برداری رسیدن آن واحد تاییدیه بهره‌برداری صادر شده یا موافقت اصولی کار گرفته شود تا در صورت آتش‌سوزی احتمالی اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی روی ندهد اما این تکلیف گاه در سایه مصلحت‌اندیشی برخی مدیران ناظر بر روابط کار به فراموشی سپرده می‌شود. اگرچه براساس قانون کارشناسان و بازرسان ادارات کار در بازدیدهای دوره‌ای موظف به برخورد با واحدهای تولیدی سهل‌انگار هستند اما در برخی موارد قاطعیت قانونی بر مصلحت‌اندیشی‌ها غلبه پیدا می‌کند. متاسفانه مدیران برخی صنایع هنوز به این باور فرهنگی نرسیده‌اند که در کنار تولید، ایمنی کار هم اهمیت دارد تا در حوادث غیرمترقبه‌ای چون آتش‌سوزی واحد تولیدی‌شان دچار مشکل نشود. این اهتمام که اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی شده وجود دارد برای برخی مدیران جا نیفتاده است. از سوی دیگر مجریان قانون یا همان ادارات کار وزارت کار به بهانه آنکه تولید ممکن است دچار آسیب شود یا نباید هزینه گزافی روی دست صاحبان صنایع گذاشت، سختگیری‌های لازم را برای صنایع جهت نصب تجهیزات ایمنی، بازسازی مجدد واحدهای قدیمی و مجهز شدن‌شان به سیستم اطفای حریق و… انجام نمی‌دهند. به عبارتی مجری قانون با سلیقه‌ای رفتار کردن و برخورد احساسی با صاحبان صنایع، قانون را به درستی اعمال نمی‌کند. این تفکر که ایجاد سیستم ایمنی و بهداشت در کارخانه‌ها هزینه گزافی را به بخش‌خصوصی تحمیل می‌کند چراکه این بخش درگیر مسایل و مشکلات مختلف از جمله تامین دستمزد کارگر و بیمه و مالیات و نقدینگی و… است و نباید هزینه اضافی را به این سیستم تحمیل کرد، باعث می‌شود ایمنی فدای مصلحت‌اندیشی‌ها شود. بر این اساس قانون ایمنی کارگاهی و صنعتی در کارخانه‌ها متروک شده و اجرا نخواهد شد. در این صورت اگر حادثه تلخی رخ دهد باز هم رفتارها احساسی می‌شود و علاج واقعه بعد از وقوع صورت می‌گیرد که قطعا کارساز نخواهد بود.
در شهرک‌های صنعتی کشور که خیل عظیمی از صنایع کشور در آن جا خوش کرده‌اند باید واحدهای آتش‌نشانی مستقر شود. بسیاری از شهرک‌های صنعتی فاقد ایستگاه آتش‌نشانی هستند. براساس قانون فاصله شهرک‌های صنعتی به خاطر مسایل زیست‌محیطی و آلایندگی هوا از شهرها دور است که در صورت وقوع حادثه‌ای بزرگ، آتش‌نشانی به آنها نزدیک نخواهد بود و تا رسیدن آتش‌نشانان از شهرهای مجاور ممکن است دیر شده باشد. امکانات اطفای حریق این واحدهای تولیدی در شهرک‌ها ممکن است پاسخگوی حوادث بزرگ نباشد و نتواند تکافوی یک حریق بزرگ را بدهد. اینجاست که اتفاقی که برای ساختمان پلاسکو افتاد ممکن است برای این شهرک‌ها تکرار شود. از این رو باید تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان از یک‌سو و مدیران ما از سوی دیگر ضمن آشنایی با فرهنگ استفاده از تجهیزات ایمنی جلوی حوادث تلخ و ناگوار احتمالی را بگیرند تا دیگر شاهد وقوع چنین فجایع دلخراشی در کشورمان نباشیم.
* معاون اسبق وزارت صنعت