این لغزش زبانی یا تُپُق نبود بلکه فاش‌شدن یک راز بود

حسین معززی‌نیا* – حسین معززی‌نیا درباره ایرادات فاحش رییس سازمان سینمایی در قرائت دعای تحویل سال نکاتی را یادآور شد:
«می‌توان حدس زد که بعد از اداشدن دعای تحویل سال با این شکل و شمایل از زبان معاون وزیر، متصدیان رفوکاری استدلال کنند هر کسی ممکن است در ابتدای یک سخنرانی تپق بزند و چند لغزش زبانی مرتکب شود، معمولا به ‌دلیل فشار کار است و در انتهای یک جشنواره پرزحمت چنین خطایی قابل اعتنا نیست، اما در این مورد خاص ماجرا به ‌کلی متفاوت است. این لغزش زبانی یا تپق نبود، بلکه فاش‌شدن یک راز بود: ایشان از مقدماتی‌ترین دانسته‌ها درباره زبان عربی بی‌خبر است.
نسل ما زبان عربی را به دو شکل آموخته؛ یا در مدرسه‌ یا نزد مادرها و مادربزرگ‌ها. آنها که در مدرسه آموخته‌اند پیش از رسیدن به کلاس اول دبیرستان فهمیده‌اند فعل امر در زبان عربی چطور صرف می‌شود و می‌دانند «حَوِل» نمی‌تواند «حول» بر وزن قول ادا شود. دو کلمه «لیل» و «نهار» به‌معنای شب و روز هم در اولین روزهای آموزش زبان عربی تدریس می‌شوند و خیلی زود یاد می‌گیریم وقتی می‌گوییم «لیل» بعدش باید بگویم «نهار»، پس ترکیب کردن «لیل» با «الانهار» هیچ معنایی ندارد. بگذریم از اینکه اینها را با خواندن چند شعر فارسی هم می‌شود آموخت و نیازی به یادگیری زبان عربی ندارد. اینها قواعدی است بسیار مقدماتی‌تر از امتحان نهایی زبان عربی برای اخذ مدرک دیپلم. آنها که پیش مادرها و مادربزرگ‌ها عربی آموخته باشند هم که در چند هفته به وزن و ریتم این زبان عادت می‌کنند و چنین کلمات ساده‌ای را درست ادا می‌کنند. بنابراین هر اندازه آشنایی با زبان عربی کافی است که آقای خزاعی حتی اگر برای اولین بار در زندگی‌اش با متن دعای تحویل سال مواجه شده باشد، موقع از رو خواندن دچار این حجم اشتباه نشود که علاوه بر غلط خواندن چندین کلمه، اغلب اعراب‌گذاری‌ها را هم جابه‌جا ادا کند. حالا چرا همه اینها اهمیت دارد؟ اهمیتش در این است که تا همین چند سال پیش شرط استخدام یک کارمند ساده در دستگاه‌های دولتی، شرکت در امتحان گزینشی پیچیده‌ای بود که مشخص می‌کرد فرد داوطلب بلد است قرآن بخواند یا خیر. اما در رده‌های بالاتر (در حد معاون وزیر) امکان نداشت کسی منصوب شود که در مدرسه‌های خاص درس نخوانده باشد و رابطه سببی یا نسبی با خانواده‌های روحانی یا خانواده‌های مسوولان نظام نداشته باشد. چنین افرادی چه‌بسا حافظ قرآن باشند، نصف مفاتیح‌الجنان را از بر کرده باشند و…
اینکه در دولت فعلی کسی به‌عنوان رییس سینمای کشور برگزیده شده که یکی از ساده‌ترین متن‌های عربی را نمی‌تواند از رو بخواند نشان می‌دهد اولویت‌های نظام چه تغییرات عمده‌ای کرده است.
*منتقد سینما