بازار داغ قاچاق

گروه صنعت- از وقتی رییس‌جمهور ماسک زدن را اجباری کرد، بازار این کالای ضروری در روزهای کرونایی با افزایش قیمت‌های نجومی و مواردی همچون احتکار و گران‌فروشی روبه‌رو شد. حسن روحانی حدود دو هفته قبل اعلام کرد: «ادارات نباید به مردمی که ماسک نمی‌زنند خدمات دهند. همچنین شاغلانی که در محیط کار خود ماسک نزنند، غیبت می‌خورند.» اولتیماتوم رییس دولت دوازدهم اگرچه باعث شد مردم مصرف ماسک را بیشتر جدی بگیرند اما بازار ماسک را به دلیل افزایش تقاضا با آشفتگی‌های جدیدی همراه کرد به طوری که در حال حاضر احتکار ماسک از سوی برخی از سودجویان، فروش این کالا به قیمت آزاد از سوی کارگاه‌هایی که از دولت سهمیه دریافت می‌کنند و همچنین افزایش قاچاق این محصول به کشورهای همسایه باعث شده بازار این کالا با موج جدیدی از گرانی روبه‌رو شود. بر همین اساس در شرایط فعلی قیمت هر عدد ماسک سه‌لایه که مورد استفاده مردم قرار می‌گیرد به ۲۵۰۰ تومان رسیده است در حالی که این کالا در داروخانه‌ها با قیمت‌های بالاتری به فروش می‌رسد. حتی در برخی مراکز که استفاده ماسک اجباری است، این محصول با قیمت‌هایی حدود پنج هزار تومان و بیشتر عرضه می‌شود. نکته قابل تامل اینکه اظهارنظرهایی در مورد شکل‌گیری بازار سیاه و کمبود مواد اولیه تولید ماسک به گوش می‌رسد که به طور حتم گرانی هر چه بیشتر این کالای پرمصرف در ایام کرونا را به دنبال خواهد داشت.
بر اساس آنچه برخی از فعالان بازار اعلام می‌کنند، تعدادی از کارگاه‌های تولید ماسک که از دولت سهمیه دریافت می‌کنند، کالای تولیدی خود را با افزایش ۱۰ برابری قیمت به بازار عرضه می‌کنند. بنابراین این روزها توزیع ماسک در حالی با چنین سودجویی‌هایی همراه است که قاچاق ماسک به کشورهای همسایه و همچنین کمبود مواد اولیه تولید نیز برای بازار این کالا مشکل‌ساز شده است. این در حالی است که حتی خود مسوولان نیز از این تحولات باخبر هستند اما هنوز اقدامی برای ایجاد آرامش در این بازار و کاهش قیمت‌ها انجام نداده‌اند و حتی معتقدند که در حوزه تولید ماسک هیچ مشکلی وجود ندارد.
در همین خصوص رییس مرکز اصناف و بازرگانان در مورد مشکلات توزیع ماسک در بازار و حتی قاچاق آن به کشورهای همسایه گفت: هنوز گزارش مستند در اختیار بنده در مورد قاچاق ماسک ارائه نشده اما نمی‌توانم این موضوع را رد کنم.
جمشید گلپور با اشاره به اینکه با توجه به تصمیمات گرفته‌شده، صادرات ماسک کلا متوقف شده است، اظهار کرد: در حال حاضر تولید ماسک در بخش کارگاهی که زیرنظر بسیج اصناف است به همراه تولیدات واحدهای صنعتی نیاز داخل را تامین می‌کند به طوری که که می‌توان گفت هیچ مشکلی در این رابطه وجود ندارد.
رییس مرکز اصناف و بازرگانان در خصوص مشکلات توزیع ماسک در بازار و حتی قاچاق آن به کشورهای همسایه گفت: هنوز گزارش مستند در اختیار بنده در مورد قاچاق ماسک ارائه نشده اما نمی‌توانم این موضوع را رد کنم چراکه تفاوت قیمتی ماسک در ایران و کشورهای دیگر جذابیت زیادی برای سوء‌استفاده‌کنندگان برای قاچاق آن فراهم کرده است.
ماسک کارگاهی ۱۵۰۰ تومان
وی با بیان اینکه در تلاشیم از مواد اولیه تا توزیع ماسک را همانند الکل ساماندهی کنیم تا به صورت سیستمی از طریق سامانه جامع تجارت روند تولید و توزیع انجام شود، افزود: با اجرایی شدن این موضوع دیگر مشکلی در توزیع ماسک در بازار ایجاد نخواهد شد.
به گفته گلپور، در حال حاضر قیمت ماسک کارگاهی ۱۵۰۰ و ماسک‌های صنعتی ۱۳۰۰ تومان است. علاوه بر این قرار شده نیازسنجی استان‌ها از طریق بسیج اصناف انجام شود و بر همین اساس پارچه لازم در اختیار واحدهای کارگاهی تولید ماسک قرار گیرد.
رییس مرکز اصناف و بازرگانان تصریح کرد: علاوه بر این موضوعات بحث تولید ماسک پارچه‌ای هم در دستور کار قرار گرفته و قرار شد بخشی از تولیدات به سمت تولید این نوع ماسک هدایت شود.
سهمیه کارگاه‌ها ۱۰ برابر قیمت فروخته می‌شود
در حالی این مقام مسوول در وزارت صمت معتقد است در حوزه تولید مشکلی وجود ندارد که فعالان این حوزه از کمبود برخی مواد اولیه و همچنین شکل‌گیری بازار سیاه پارچه جاذب ماسک سه لایه خبر می‌دهند. بر همین اساس نایب رییس اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک از شکل‌گیری بازار سیاه پارچه جاذب مورد استفاده در لایه میانی ماسک‌های سه‌لایه خبر داد و گفت: سهمیه اختصاص‌یافته به برخی واحدهای تولید ماسک، ۱۰ برابر قیمت در بازار فروخته می‌شود.
بهرام شهریاری با بیان اینکه در حال حاضر در تامین پارچه بایکو مورد نیاز ماسک‌های سه‌لایه با کمبود روبه‌رو هستیم، اظهار کرد: دلیل این اتفاق، افزایش تقاضای ماسک در داخل و همچنین قاچاق ماسک به کشورهای همسایه است.
وی ادامه داد: با توجه به قیمت پایین ماسک در ایران، واسطه‌های منطقه برای قاچاق ماسک تولیدی در ایران به کشورهای همسایه فعال شده‌اند و در حال حاضر قاچاق ماسک رونق گرفته است.نایب رییس اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک با بیان اینکه تاکید دولت بر لزوم استفاده از ماسک در کشور باعث افزایش تقاضا در داخل شده است،‌گفت:‌ هم اکنون دو کارخانه اصلی یعنی بافتینه و بهبود یزد، تولید پارچه‌های مخصوص برای ماسک‌های سه‌لایه را انجام می‌دهند که البته بیشتر نیاز بازار از طریق شرکت بافتینه تامین می‌شود.
شهریاری ادامه داد: تا پیش از شیوع کرونا، شرکت بافتینه مواد اولیه لازم برای تولید برخی محصولات سلولزی از جمله پوشک بچه را تامین می‌کرد اما بعد از همه‌گیری کرونا، فعالیت خود را بر تولید پارچه ماسک متمرکز کرد که این اتفاق باعث بروز کمبود در مواد اولیه مورد نیاز کارخانه‌های سلولزی در اسفند و فروردین ماه شد.
به گفته وی، به همین دلیل بخش عمده‌ای از تولید شرکت بافتینه به مواد اولیه سلولزی برگردانده شده و در عین حال، طی دو ماه اخیر یک خط جدید بایکو برای تولید دو لایه رویی و زیری ماسک ایجاد شده است.
کمبود پارچه میانی
وی با بیان اینکه برای تولید ماسک سه‌لایه از یک لایه میانی با قابلیت جذب بالا استفاده می‌شود که نسبت به دو لایه دیگر نرم‌تر است، گفت: با توجه به اینکه این لایه توسط خطی تولید می‌شود که مواد اولیه کارخانه‌های دیگر را نیز تولید می‌کند، مقرر شده ۲۰ روز در ماه فعالیت این خط بر تولید مواد مورد نیاز محصولات سلولزی متمرکز شود و ۱۰ روز نیز تولید لایه میانی ماسک را داشته باشد. همچنین خط بایکو تولید دو لایه دیگر را برای تولید ماسک انجام می‌دهد.
به گفته شهریاری، در حال حاضر کارخانه‌های تولید ماسک با کمبود پارچه میانی روبه‌رو هستند به طوری که قبلا حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد موجودی در انبار داشتند اما حالا از سفارشات نیز ۵۰ درصد عقب هستند که البته افزایش تقاضا دلیل این مساله است.
نایب رییس اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک همچنین از شکل‌گیری بازار سیاه پارچه ملت‌بلون به عنوان لایه میانی جاذب در ماسک خبر داد و گفت: در حال حاضر قیمت رسمی این پارچه متری ۳۰۰ تومان است اما در بازار تا سه هزار تومان عرضه می‌شود.
دریافت سهمیه و فروش به قیمت آزاد
وی در ادامه تصریح کرد: وزارت صنعت برای کنترل بازار این محصول برنامه‌ریزی کرده ولی حتی برخی از نهادهایی که سهمیه را دریافت می‌کنند نیز این محصول را در بازار آزاد به فروش می‌رسانند.
به گفته این فعال اقتصادی، ‌در حال حاضر هزاران کارگاه و کارخانه مشغول تولید ماسک هستند که کنترل آنها کار سختی است.
شهریاری ادامه داد: اگر شرکت بافتینه و شرکت‌های دیگر، تولیدشان را روی مواد اولیه متمرکز کنند، ممکن است موجودی مواد اولیه برای تولید ماسک در کارخانه‌ها و کارگاه‌ها به روز شود. در عین حال باید از خروج ماسک از کشور نیز جلوگیری شود.
وی تصریح کرد: کیفیت و قابلیت جذب پارچه ملت‌بلون تولیدی در کشور بالاست و از استانداردهای خوبی برخوردار است به طوری که در حال حاضر تقاضای خرید از چین وجود دارد. به گفته وی، مجوز دریافت سهمیه این پارچه برای کارخانه‌ها و کارگاه‌های تولید ماسک در کشور توسط وزارت صنعت یا بسیج اصناف صادر می‌شود.