بازگشت به عهد دقیانوس با اصلاح آیین‌نامه‌ای برای کودکان!

چندی پیش سازمان بهزیستی از اصلاح و ابلاغ آیین‌نامه اجرایی ماده ۶ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان خبر داد؛ آیین‌نامه‌ای که در بخشی از موارد اصلاحی و الحاقی آن عبارت «جمع‌آوری» کودکان کار و خیابان به چشم می‌خورد که البته واکنش‌هایی را از سوی رییس انجمن مددکاران اجتماعی ایران به دنبال داشت چرا که وی با اعتقاد بر اینکه آیین‌نامه مذکور نه تنها نیازمند اصلاح نبوده و این اصلاح هیچ کمکی به اجرای قانون نمی‌کند، تاکید کرد: اضافه شدن واژه «جمع‌آوری» به آیین‌نامه به معنی بازگشت به عهد دقیانوس است.
محمدرضا حیدرهایی، سرپرست دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور همچنین در بخشی از تشریح موارد اصلاحی و الحاقی آیین‌نامه و با اشاره به ماده ۲۸ که در آن به وظیفه پلیس برای شناسایی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه‌دیده اشاره شده، گفت: در ماده مذکور شناسایی کودکان در معرض خطر یا بزه‌دیده تکلیف پلیس بود؛ حال با اصلاحات انجام‌شده عبارت «جمع‌آوری» نیز در اصلاح این ماده قانونی الحاق شده و بر این اساس پلیس موظف است تا علاوه بر شناسایی کودکان کار و خیابان به جمع‌آوری آنها با کمک سایر دستگاه‌ها ورود کند. همچنین سیدحسن موسوی‌چلک رییس مددکاری اجتماعی ایران ضمن انتقاد از موارد اصلاحی و الحاقی این آیین‌نامه و با بیان اینکه در سال ۱۳۷۸ مصوبه‌ای در شورای عالی اداری برای بی‌خانمان‌ها و متکدیان تصویب شد، به ایسنا گفت: در آن مصوبه برای این افراد تفکیک سنی در نظر گرفته نشده بود، در همین راستا سازمان بهزیستی با شورای عالی اداری و وزارت کشور مکاتبه‌ای مبنی بر اینکه افراد زیر ۱۸ سال کودک‌اند و مصداق متکدیان و بی‌خانمان‌ها نیستند، انجام داد و به دنبال آن نیز تقاضا کرد تا مسوولیت کودکان با بهزیستی باشد. در آن زمان تفاهمنامه‌ای نوشته شد که در سال ۸۴ به آیین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی تبدیل و در نهایت مسوولیت این کار به بهزیستی واگذار شد.
وی افزود: در واقع در آن زمان چند اتفاق افتاد؛ در ابتدا واژه «جمع‌آوری» کودکان حذف شد؛ گرچه به طور کلی در مورد واژه «جمع‌آوری» متکدیان و بی‌خانمان‌ها نیز موافق نیستم زیرا واژه جمع‌آوری واژه‌ای غیرانسانی است، در نهایت با استدلال‌های ارائه شده از سوی سازمان بهزیستی پذیرفته شد که واژه «شناسایی و جذب» جایگزین «جمع‌آوری» شود و همچنین به جای نگاه جمع‌آوری به کودکان خیابانی، نگاه شناسایی و جذب مطرح باشد. موسوی‌چلک در ادامه با اشاره به قانون حمایت از اطفال و نوجوانان و با بیان اینکه آیین‌نامه قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در سال ۱۴۰۰ نوشته شد، تصریح کرد: قرار بود آیین‌نامه مذکور توسط وزارت رفاه نوشته شود، اما معاونت این وزارتخانه این کار را به مرجع ملی حقوق کودک واگذار کرد و مرجع ملی حقوق کودک برای تدوین این آیین‌نامه با حضور نمایندگان دستگاه‌های مرتبط طی ۵۰ روز (در نوبت صبح و عصر و گاهی شبانه به صورت مجازی‌) این آیین‌نامه‌ را نوشت، آیین‌نامه‌ای که در آن جلسات موضوع جمع‌آوری کودکان در آن مطرح نبود. وی ضمن انتقاد از اینکه آیین‌نامه ماده ۶ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان نیازمند اصلاح نبوده است، گفت: در آیین‌نامه ماده ۶ قانون حمایت از اطفال به موضوع کودکان کار و خیابانی نیز اشاره شد چراکه آنها نیز بخشی از کودکانی هستند که در وضعیت مخاطره‌‌آمیز قرار دارند، که در قانون نیز به صراحت به وضعیت کودکان در وضعیت مخاطره‌آمیز اشاره شد. رییس مددکاری اجتماعی ایران با تاکید بر اینکه اصلاح آیین‌نامه ماده ۶ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان هیچ کمکی به اجرای قانون نمی‌کند، تاکید کرد: وزارت رفاه پیشنهادی برای اصلاح داد که به نظر این اصلاح پشتوانه کارشناسی نداشته است. چراکه واژه «جمع‌آوری» کودکان خیابانی در آیین‌نامه اولیه مطرح نبود اما در اصلاح به آیین‌نامه اضافه شد و این درحالی است که واژه جمع‌آوری توهین به کودک است. اضافه شدن واژه جمع‌آوری به آیین‌نامه به معنی بازگشت به عهد دقیانوس است. وی در ادامه به موضوع جمع‌آوری کودکان خیابانی که در اصلاح آیین‌نامه به نیروی انتظامی محول شده اشاره کرد و افزود: در آیین‌نامه قانون حمایت از اطفال و حتی در آیین‌نامه، ساماندهی کودکان خیابانی و مدیریت کار به بهزیستی داده شد‌، نه به پلیس. سپردن کار به پلیس در غالب جمع‌آوری یعنی غلبه نگاه انتظامی درمورد کودکانی که مواجهه آنها با پلیس باید آخرین راهکار باشد.
موسوی‌چلک ادامه داد: تمام تلاش‌هایی که در آیین‌نامه انجام شد که مسوولیت کار کودکان خیابانی با سازمانی اجتماعی به نام بهزیستی باشد و برخورد با کودکان برخوردی انسانی باشد و از سوی دیگر واژه جمع‌آوری در آیین‌نامه مطرح نشود، متاسفانه وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی بدون پشتوانه کارشناسی قانون آن را خراب کرد و آیین‌نامه‌ای که می‌توانست نقطه عطفی در تاریخ کشور باشد را با دست خودشان به نقطه ضعف تبدیل کردند.