بازگشت گردشگری به دوران پیش از کرونا

نادر نینوایی- صنعت گردشگری در مسیر بازگشت به سطح قبل از همه‌گیری است، به طوری که مردم جهان در سه ماهه نخست سال ۲۰۲۳ دو برابر بیشتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۲ سفر کرده‌اند.
آمار منتشرشده از سوی سازمان جهانی گردشگری نشان می‌دهد به طور کلی، گردشگری بین‌المللی به ۸۰ درصد سطح قبل از همه‌گیری در سه ماهه اول سال ۲۰۲۳ رسیده است.
سازمان جهانی گردشگری اینطور تخمین زده که در سه ماهه اول سال ۲۰۲۳، ۲۳۵ میلیون گردشگر در سراسر جهان به خارج از کشورهای‌شان سفر کرده‌اند که بیش از دو برابر مدت مشابه سال ۲۰۲۲ است.
وضعیت گردشگری در خاورمیانه نیز در حال بازگشت یه دوران پیش از کروناست. ایران اما اگرچه هنوز نتوانسته به آمار قبل از همه‌گیری دست یابد، اما می‌توان گفت که وضعیتش نسبت به دوران کرونا بسیار بهبود یافته است.
وضعیت گردشگری در جهان
آمار منتشرشده از سوی سازمان جهانی گردشگری نشان می‌دهد اروپا به ۹۰ درصد سطح قبل از همه‌گیری در زمینه جذب گردشگر رسیده است. گفته می‌شود این پیشرفت حاصل تقاضای بالای درون‌منطقه‌ای است. میزان گردشگری ورودی به آفریقا به ۸۸ درصد و قاره آمریکا به حدود ۸۵ درصدِ دوران پیش از همه‌گیری بازگشته است.
آسیا و اقیانوسیه در زمینه جذب گردشگران بین‌المللی حدودا به میزان ۵۴ درصد از سطح قبل از همه‌گیری رسیده‌اند، اما این روند صعودی است و اکنون که بیشتر مقاصد، به ویژه چین، بازگشایی شده‌اند، رشد آنها شتاب بیشتری خواهد داشت.
دبیرکل سازمان جهانی گردشگری معتقد است شروع سال ۲۰۲۳ میلادی بار دیگر توانایی منحصربه‌فرد گردشگری را در بازگشت عیان کرده است. در بسیاری از مقاصد، گردشگری به سطوح ورودی قبل از همه‌گیری نزدیک شده یا حتی بالاتر از آن هستیم. با وجود این، باید درخصوص چالش‌ها از جمله ناامنی، وضعیت نیروی انسانی و چالش بالقوه هزینه‌های بالای زندگی مردم بر گردشگری هوشیار باشیم.
درآمدهای گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۲ بار دیگر به یک تریلیون دلار رسید و در مقایسه با سال ۲۰۲۱ حدود ۵۰ درصد رشد کرد. گفته می‌شود این امر ناشی از به جریان افتادن سفرهای بین‌المللی بوده است. همچنین هزینه‌کرد گردشگران در مقاصد بین‌المللی نیز به وضعیت پیش از همه‌گیری نزدیک شده است.
اروپا در سال ۲۰۲۲ با نزدیک به ۵۵۰ میلیارد دلار درآمد از محل گردشگری به ۸۷ درصد از سطح قبل از همه‌گیری رسید و روند مثبتی داشت.
آفریقا ۷۵ درصد از دریافتی‌های قبل از همه‌گیری، خاورمیانه ۷۰ درصد و قاره آمریکا ۶۸ درصد درآمد خود را بازیابی کردند. به دلیل تعطیلی طولانی‌مدت مرزها، اما مقاصد آسیایی حدود ۲۸ درصد درآمد کسب کردند.
نتایج سه ماهه اول ۲۰۲۳ باعث شده که سازمان جهانی گردشگری اینطور برآورد کند که ورودی‌های بین‌المللی ۸۰ تا ۹۵ درصد از سطوح قبل از همه‌گیری را بازیابی کنند.
گروه کارشناسان سازمان جهانی گردشگری اطمینان خود را از بهبود شرایط صنعت گردشگری به ویژه در نیمکره‌شمالی ابراز کرده‌اند. این موضوع در گزارش سازمان جهانی گردشگری منعکس شده و نشان می‌دهد عملکرد این دوره در مسیر بهتر شدن نسبت به سال ۲۰۲۲ است.
با این حال، بهبود گردشگری نیز با چالش‌هایی روبه‌رو است. بر اساس نظر کارشناسان سازمان جهانی گردشگری، وضعیت اقتصادی همچنان عامل اصلی تاثیرگذار بر بهبود موثر گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۳ است، زیرا تورم بالا و افزایش قیمت نفت منجر به افزایش هزینه‌های حمل‌و‌نقل و اقامت می‌شود.
انتظار می‌رود به دلیل شرایط اقتصادی و معیشتی نه‌چندان مساعد فعلی، گردشگران به طور فزاینده‌ای به دنبال سفر به مناطق نزدیک به محل سکونت خود باشند. عدم قطعیت ناشی از تجاوز روسیه به اوکراین و سایر تنش‌ها در سطح بین‌المللی نیز همچنان نشان‌دهنده خطرات منفی موجود برای صنعت گردشگری است.
شرایط ایران در دوران پساکرونا
میلاد نائینیان فعال حوزه گردشگری درخصوص تحلیلش از وضعیت گردشگری ایران در دوران پساکرونا به «جهان‌صنعت» گفت: وضعیت گردشگری داخلی در ایران کم و بیش روند یکنواخت چند ماهه گذشته را دنبال کرده است، هرچند شرایط نسبت به دوران همه‌گیری کرونا بهبود یافته است. مشکلاتی همچون تاثیر تورم و گرانی‌های اخیر بر گردشگری ایران اثر منفی داشته‌اند، اما شرایط کلی در حوزه گردشگری داخلی تقریبا ثابت بوده است.
نائینیان افزود: در حوزه گردشگری خارجی با ریزش مسافران ورودی به ایران مواجه شده‌ایم و هنوز نتوانسته‌ایم به دوران پیش از کرونا بازگردیم. می‌توان گفت صرفا با توجه به قرارداد‌های شکل‌گرفته، گردشگران چینی در سطح گسترده‌ای به کشور وارد شده‌اند، اما ایران در جذب گردشگر سایر کشورها سهم اندکی داشته است.
وی درخصوص وضعیت گردشگر ورودی از کشورهای آسیایی به ایران گفت: بازار گردشگری آسیایی امروز دارد بیشتر بر محور تایلند، چین و ازبکستان می‌چرخد و واقعیت این است که ایران در بازار گردشگری آسیا سهم چندانی ندارد. به نظرم واقعا باید به مسوولان گردشگری ازبکستان تبریک گفت که در ۱۰ سال گذشته از یک کشور ناشناخته در عرصه گردشگری جهش قابل‌توجهی داشته‌اند و امروز به یکی از کشورهای اثرگذار در زمینه جذب گردشگر در آسیا تبدیل شده‌اند.
نائینیان افزود: وجود مشکلات ارتباطی، اقتصادی، اجتماعی و دیگر مشکلات سبب شده است که ایران حتی در سطح قاره آسیا چندان سهمی در زمینه جذب گردشگر نداشته باشد. حتی باوجود آنکه در یک سال اخیر میزان گردشگران چینی که به ایران سفر می‌کنند افزایش داشته است، اما در زمینه جذب گردشگر چینی نیز آمار قابل‌توجهی نداشته‌ایم.
وی ضمن اشاره به مشکلات ساختاری ایران در زمینه جذب گردشگران بین‌المللی گفت: «فکر می‌کنم در زمینه گردشگری، مشکلات ساختاری در کشور وجود دارد. به نظرم برای رفع موانع فعلی باید مشکلات بانکی کشور مرتفع و امکان انتقال پول برای گردشگران خارجی فراهم شود. به هر روی گردشگر خارجی باید بتواند در ایران از امکان نقل و انتقال بین‌المللی پولی برخوردار باشد.»
اگرچه اخیرا گردشگران چینی بیشتری نسبت به قبل وارد کشور می‌شوند، اما برخی از فعالان صنعت گردشگری نقدهایی را درخصوص سبک سفر و هزینه‌کرد حداقلی گردشگران چینی مطرح می‌کنند. استفاده از تور‌لیدر چینی، کم‌علاقگی به خرید صنایع‌دستی و هزینه‌کرد حداقلی چینی‌ها، به زعم برخی از صاحب‌نظران باعث شده که حضور آنها در کشور آورده چندانی برای صنعت گردشگری کشور نداشته باشد.
نائینیان درخصوص نقدی که در مورد گردشگران چینی وارد می‌شود به «جهان‌صنعت» گفت: «واقعیت این است که گردشگران چینی مثل گردشگران غربی پول خرج نمی‌کنند. با وجود این در بازار فعلی ورود آنها به کشور بهتر از وارد‌نشدنشان است. به هر روی گردشگران چینی نیز از واحد‌های اقامتی نظیر هتل‌ها و بومگردی‌ها استفاده می‌کنند. همچنین جا‌به‌جایی آنها نیز در کشور خواه‌ناخواه از طریق سیستم حمل‌و‌نقل کشور انجام می‌شود. در واقع در شرایط فعلی استفاده از همین ظرفیت محدود نیز بهتر از نبود آن است.»
باتوجه به روند رو به رشد گردشگری در جهان در دوران پساکرونا انتظار می‌رود در ایران نیز در صورت توجه به تسهیل نقل و انتقالات مالی بین‌المللی و رفع تنش‌های موجود در حوزه روابط بین‌الملل، شاهد بهبود چشمگیر وضعیت در سال‌های آتی باشیم.
موفقیت ایران در زمینه جذب گردشگران بین‌المللی بی‌شک در گرو تحقق زیرساخت‌های لازم در همه حوزه‌ها و ایجاد روابط مطلوب با سایر کشورهاست.