بازی برد- برد

زینب مختاری- گفته می‌شود احیای برجام و بازگشایی راه‌های تجاری، در کنار افزایش صادرات، رشد واردات را نیز به دنبال خواهد داشت و بدین‌ترتیب می‌تواند به عنوان یک ریسک برای شرکت‌های تولیدی حوزه غذایی، دارویی و شوینده فعال در بازار سرمایه ظاهر شود؛ با این حال اما بررسی همه جانبه آثار این توافق با نگاه به تغییر نرخ ارز و احتمال حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی حاکی از آن است که این تحول لزوما به معنای تهدید برای شرکت‌ها عمل نخواهد کرد و می‌تواند ریسک افت فروش و در نتیجه کاهش حاشیه سود آنها را از مسیر واقعی‌سازی قیمت فروش محصولات و رشد تولید بپوشاند. طی ماه‌های اخیر همچنین شرکت‌های غذایی و شوینده‌ها موفق به کسب مجوز افزایش قیمت محصولات خود شده‌اند که به معنای رشد درآمدهای عملیاتی آنها خواهد بود. در همین حال پیش‌بینی‌های سود و درآمدهای آینده‌نگر ارائه شده در گزارش‌های عملکردی برخی از این شرکت‌ها تا پایان سال‌جاری (قابل مشاهده روی کدال) نشان از دورنمای رشد فروش و درآمدها دارد. این در حالی است که برخی شرکت‌ها نیز محصولات جدیدی را در سال‌جاری به چرخه تولید و توزیع خود خواهند افزود. از همین رو به نظر می‌رسد احیای برجام بیش از آنکه تهدیدی را برای شرکت‌های ریالی بازار به همراه داشته باشد، فرصت‌های بسیاری را برای آنها پدید خواهد آورد.
اگر چه به مبحث احیای برجام به عنوان روزنه‌ای برای گشایش‌های اقتصادی در کشور نگاه می‌شود اما احتمال کاهش نرخ ارز به کانال‌های کمتر از ۲۰هزار تومان و نیز بازگشت محصولات خارجی به بازار ایران به عنوان رقبای شرکت‌های ایرانی نگرانی از کاهش سودآوری شرکت‌ها در حوزه‌های مختلف را به دنبال داشته است. با این حال اما گفته می‌شود در ماه‌های آینده ارز ۴۲۰۰ تومانی بسیاری از گروه‌های تولیدی حذف و ارز نیمایی جایگزین آن خواهد شد. این تحول اگر چه به معنای افزایش هزینه واردات مواد اولیه خواهد بود اما دست دولت را تا حدودی از قیمت‌گذاری دستوری تولیدات شرکت‌ها کوتاه می‌کند. گفتنی است دلار نیمایی طی ماه‌های گذشته فاصله خود را با دلار بازار آزاد به شدت کاهش داده؛ بدین‌ترتیب با واقعی‌ترشدن قیمت‌ها در بازار، شرکت‌ها افزایش بهای تمام‌شده تولید را با بالارفتن درآمد فروش پوشش خواهند داد. در همین حال افزایش دسترسی به مواد اولیه وارداتی می‌تواند تولید این شرکت‌ها را با رشد مواجه کند. با این حال اما ورود کالاهای باکیفیت خارجی به بازار ایران مجددا تهدید تازه‌ای را برای شرکت‌های داخلی ایجاد می‌کند. ریسکی که شرکت‌ها با افزایش کیفیت و بهبود بازاریابی خواهند توانست با آن مقابله کنند. در همین راستا از هم‌اکنون برخی شرکت‌های حوزه غذایی و شوینده که بیش از دیگران با فضایی رقابتی روبه‌رو خواهند شد، دست به متنوع‌سازی محصولات خود زده‌اند. به عنوان مثال قرن افشا کرده که جهت تکمیل و متنوع‌سازی سـبد محصولات خود اقـدام به تولید انواع خمیردندان و صابون جامد کرمی در گروه محصولات بهداشت شخصی کرده است. در همین حال طی ماه‌های گذشته بسیاری از گروه‌های صنایع غذایی و شوینده مجوز افزایش نرخ محصولات از ۱۰ تا ۲۵ درصد را دریافت کرده‌اند. بررسی شرکت‌های حاضر در این گروه‌ها نشان از رشد سودآوری آنها در سال مالی گذشته و سه ماهه نخست فصل بهار دارد. به‌طور مشخص بررسی عملکرد این شرکت‌ها نشان می‌دهد که به‌رغم کاهش تعداد فروش محصولات طی مدت مورد مطالعه، درآمد حاصل از فروش افزایش داشته است که نشان از اثر تورم بر رشد سودآوری آنهاست. در همین حال باید توجه داشت که به‌رغم احتمال احیای برجام، اما به دلیل کسری بودجه فزاینده و سیاست‌های نامشخص اقتصادی در بخش تجارت، ارزی و پولی دست‌کم تا پایان سال چشم‌انداز تورم افزایشی خواهد بود. گفتنی است در این گزارش دو شرکت غذایی کورش و گلوکوزان، دو شرکت دارویی ابوریحان و لقمان و دو شرکت شوینده پاکسان و قرن به عنوان نمونه مورد بررسی اجمالی قرار گرفته‌اند.
بررسی عملکرد شرکت‌های منتخب
بر اساس گزارش‌های منتشر شده روی کدال، سود عملیاتی سال ۹۹ شرکت صنعت غذایی کورش نسبت به سال ۹۸، معادل ۱۲۲ درصد و درآمد عملیاتی این شرکت طی همین مدت، ۷۵ درصد رشد داشته است. در همین حال، سود خالص هر سهم این شرکت در پایان سال مالی منتهی به سی‌ام اسفند سال ۹۹، معادل ۱۹۷ درصد افزایش نشان می‌دهد. گفتنی است جمع فروش داخلی محصولات غکورش از ابتدای سال مالی (دوره سه ماهه) تا پایان خردادماه سال جاری معادل هزار و ۴۶۲ میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۳۲ درصد رشد نشان می‌دهد. این در حالی است که تعداد محصولات فروخته شده تنها ۵۴ درصد افزایش داشته است. گزارش‌های منتشرشده از عملکرد میان‌دوره‌ای شش‌ماهه منتهی به پایان اسفندماه ۹۹ شرکت گلوکوزان نیز که با نماد غگل در بازار سرمایه فعال است نیز نشان می‌دهد که سود عملیاتی این شرکت با ۳۴۰ درصد رشد، درآمدهای عملیاتی با ۵۶ درصد افزایش و سود خالص هر سهم معادل ۲۴۲ درصد جهش داشته است. در همین حال فروش داخلی محصولات این شرکت از ابتدای سال مالی (دوره شش ماهه) تا پایان خردادماه سال جاری رقم ۶۸۴ میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۵۷ درصد رشد داشته است. این در حالی است که تعداد محصولات فروخته شده این شرکت در داخل کشور، طی مدت مورد مطالعه با کاهش ۳۲ درصدی مواجه بوده است. گفتنی است متوسط شاخص قیمت غذایی فائو در ماه می‌(اردیبهشت – خرداد) ۱۲۷/۱ واحد بود که ۴/۸ درصد بیش از ماه آوریل (فروردین – اردیبهشت) و ۷/۳۹ درصد بیش از ماه می ‌سال ۲۰۲۰ ارزیابی شده است. گفتنی است افزایش جهانی قیمت روغن‌های گیاهی، شکر و غلات به افزایش این شاخص منتهی شده است. بدین ترتیب نه‌تنها در ایران که در جهان برای محصولات گروه غذایی چشم‌انداز رشد قیمت ترسیم می‌شود. در گروه دارویی نیز برکت توانسته است تا پایان سال مالی اسفند ۹۹ رشد ۲۱ درصدی درآمدهای عملیاتی، سود عملیاتی و سود خالص هر سهم را ثبت کند. در این گروه شرکت دارویی ابوریحان با نماد دابور هم برای درآمدهای عملیاتی منتهی به سال مالی پایان اسفندماه رشد ۵۵ درصدی را ثبت کرده است. این شرکت همچنین طی این مدت شاهد افزایش ۶۸ درصدی سود عملیاتی، رشد ۹ درصدی سود خالص هر سهم و ۶۹ درصدی سود جامع سال بوده است. گفتنی است فروش داخلی این شرکت از ابتدای سال مالی تا پایان خردادماه سال‌جاری معادل ۲۲۱ میلیارد تومان بوده که رشد ۵۰ درصدی را نسبت به مدت مشابه سال گذشته نشان می‌دهد. گفتنی است تعداد محصولات فروخته شده در این مدت کاهش ۳۲ درصدی را ثبت کرده است. با این حال اما فروش صادراتی محصولات این شرکت طی مدت مورد مطالعه ۲۶ درصد کاهش داشته است. دلقما (شرکت دارویی لقمان) نیز تا پایان سال مالی اسفندماه ۹۹، معادل ۷۶/۱ میلیارد تومان فروش داخلی محصولات را تجربه کرده است. این در حالی است که طی این مدت فروش صادراتی نسبت به سال ۹۸ صفر شده است. با این حال این شرکت توانسته است در سال ۹۹ شاهد رشد ۵۳ درصدی سود خالص سالانه باشد. جمع فروش داخلی محصولات دلقما، از ابتدای سال مالی تا پایان خردادماه سال‌جاری ۳۸ میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۲۷ درصد رشد داشته است. در گروه شوینده‌ها نیز شرکت پاکسان با نماد شپاکسا در دوره سه‌ماهه آغاز سال مالی شرکت تا پایان اسفندماه ۹۹ معادل ۹۷ درصد رشد درآمدهای عملیاتی، ۵ درصد رشد سود عملیاتی و ۱۳ درصد سود خالص هر سهم را نسبت به دوره مشابه سال ۹۸ نشان می‌دهد. همچنین جمع فروش داخلی این شرکت از ابتدای سال مالی تا پایان خردادماه سال جاری ۸۳۰ میلیارد تومان بوده که نسبت به دوره مشابه سال قبل، با ۷۹ درصد افزایش روبه‌رو بوده است. درهمین حال جمع فروش صادراتی پاکسان در همین دوره ۱۳۹ میلیارد تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۵ درصد رشد نشان می‌دهد. این در حالی است که طی این مدت تعداد محصولات فروخته شده این شرکت در بازار داخلی با کاهش ۶/۷ درصدی و تعداد محصولات صادراتی با رشد ۶/۱۵ درصدی روبه‌رو شده است. در این گروه فعال تولیدی حاضر در بازار سرمایه همچنین بررسی گزارش‌های نماد قرن (شرکت پدیده شیمی قرن) نشان می‌دهد درآمدهای عملیاتی این شرکت در سال مالی منتهی به اسفندماه سال ۹۹ معادل ۷۸ درصد رشد داشته است. در همین حال سود عملیاتی قرن با ۴۱ درصد رشد و سود خالص هر سهم با ۶۵ افزایش روبه‌رو بوده است. در همین حال فروش داخلی این شرکت از ابتدای سال مالی تا پایان خردادماه سال‌جاری ۳۴۱ میلیارد تومان بوده که نسبت به دوره مشابه سال قبل معادل ۷/۱۶ درصد بالا رفته است. در همین حال این شرکت طی سه ماهه نخست سال جاری بیش از پنج میلیارد تومان درآمد صادراتی داشته است. این در حالی است که این شرکت طی مدت مشابه سال گذشته درآمدی از این محل کسب نکرده است. در همین حال تعداد محصولات فروخته شده شرکت در بازار داخل طی سه ماهه نخست سال‌جاری ۹/۵ درصد رشد نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت کرده است.

اثر مثبت احیای برجام بر تولید شرکت‌ها
علیرضا کدیور*- فرصت‌ها و تهدیدهای صنایع گروه‌های غذایی، دارویی و شوینده‌ها از محل احیای برجام می‌توانند در دو حوزه «فروش» و «هزینه‌ها و بهای تمام‌شده» مورد بررسی قرار گیرند. در حوزه هزینه‌ها از آنجا که ممکن است برخی از این شرکت‌ها به ویژه دارویی‌ها و شوینده‌ها بخشی از مواد اولیه خود را از محل واردات تامین کنند، با احیای برجام دو فرصت را به دست خواهند آورد؛ فرصت نخست بر این مبناست که هزینه‌های جابه‌جایی پول و محصول و کارمزدهایی که به واسطه تحریم‌ها پرداخت می‌شد، کاهش می‌یابد یا به طور کلی حذف می‌شود. در همین حال با احیای برجام شاهد افت دلار نیمایی نیز خواهیم بود و از آنجا که احتمالا واردات بخشی از این گروه‌ها با دلار نیمایی انجام خواهد شد، هزینه‌های تولید آنها نیز کاهش می‌یابد. اما در مقابل در حوزه فروش و درآمدها نیز فرصت‌ها و تهدیدهایی برای آنها وجود خواهد داشت. نخستین فرصت این است که دولت از فضای انتظاری کاهش نرخ تورم ناشی از احیای برجام استفاده می‌کند و ارز ۴۲۰۰ تومانی این گروه‌ها را حذف خواهد کرد. بر این اساس ارز مورد نیاز آنها با افزایش قیمت از این محل مواجه خواهد شد اما به نرخ بازار نمی‌رسد. این سبب می‌شود نرخ فروش محصولات این شرکت‌ها و در نتیجه درآمدهای آنان با رشد روبه‌رو شود. از سوی دیگر از آنجا که دسترسی به مواد اولیه افزایش پیدا کرده و راه واردات هموار شده، شرکت‌ها می‌توانند تناژ تولید خود را افزایش دهند. اما در این میان یک تهدید هم برای این شرکت‌ها ایجاد می‌شود؛ در واقع به واسطه کاهش نرخ ارز و کاهش محدودیت‌های صادرات و واردات فرصتی برای واردکنندگان و رقبای خارجی برای حضور در بازار ایران ایجاد می‌شود و سهمی از بازار محصولات این شرکت‌ها را اشغال کنند. این موضوع شاید درباره شرکت‌های دارویی کمتر باشد اما در شرکت‌های غذایی و شوینده‌ها بیشتر صدق کند. در نگاه کلی احیای برجام سبب خواهد شد بخشی از صنایع کشور که از محل تحریم‌ها آسیب دیده‌اند بهبود یابند مثلا صنعت خودرو یا بانک‌ها و بیمه‌ها را هم می‌توان در این دسته طبقه‌بندی کرد. زیرا زمینه فعالیت برای آنها گسترش می‌یابد.
* تحلیلگر بازار سرمایه