بالا و پایین صادرات محصولات کشاورزی

امیر‌مسعود سلطانخانی- صادرات یکی از مهم‌ترین عوامل و نیروی محرکه توسعه اقتصادی به شمار می‌‌رود و می‌تواند نقش مهمی در پیشرفت اقتصادی داشته باشد.
صادرات مزایای زیادی از جمله پایین آمدن هزینه تولید به سبب بهره‌گیری کامل از ظرفیت تولید، افزایش درآمد و سودآوری کشاورزان، ایجاد اشتغال، کسب اعتبار و در نهایت رشد اقتصادی کشور را به دنبال دارد.
به کارگیری اصول استاندارد، ایجاد برند و نظارت بر صادرات و واردات بخش کشاورزی به افزایش صادرات این بخش کمک بسیاری خواهد کرد.
به طور کلی مزیت‌هایی را که در صادرات کشاورزی می‌توان ایجاد کرد به کارگیری اصول استاندارد در تولید محصولات زراعی و باغی، ایجاد برندهای ملی برای محصولات تولیدی بخش زراعت و باغبانی، جلوگیری از نوسانات شدید قیمت و ضرورت نظارت بر صادرات، واردات و بازار محصولات کشاورزی است.
چالش‌های عمده بخش کشاورزی را می‌توان ساختار نیروی انسانی، رابطه مبادله بخش کشاورزی با سایر بخش‌های اقتصادی، واردات بی‌رویه و کاهش قدرت رقابت تولیدات داخلی، نارسایی سرمایه‌‌گذاری در بخش کشاورزی، شرایط اقلیمی و پایین بودن نرخ بهره‌وری دانست.
دعوت، ترغیب و حمایت از سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی برای تاسیس کارخانه‌های صنایع تبدیلی، فرآوری و بسته‌بندی محصولات کشاورزی و ایجاد صنایع تبدیلی باعث افزایش ماندگاری محصولات، عرضه مناسب‌تر و افزایش ارزش افزوده محصول می‌شود.
نقش آموزش و ترویج در نحوه کاشت، داشت و برداشت، جلوگیری از آسیب و افزایش مشتری‌‌پسندی محصولات کشاورزی موثر است. در محصولات باغی تفاوت موجود بین میانگین عملکرد و عملکرد تولیدی توسط کشاورزان به مراتب بیشتر است.
فقدان شبکه اطلاع‌‌رسانی کارآمد برای کسب اطلاعات از وضعیت بازارهای داخلی و بین‌المللی محصولات کشاورزی (شناخت بازارهای هدف) از مهم‌ترین موانع توسعه صادرات محصولات کشاورزی است. ایجاد نشان تجاری به‌ویژه برای محصولات شاخص صادراتی نظیر کشمش راهکاری تاثیرگذار در بهبود صادرات است.
استفاده از نتایج علمی و تحقیقاتی کشاورزی برای تولید محصولات با‌کیفیت، سالم و ارگانیک برای صادرات بیشتر راهکاری بنیادین در توسعه صادرات قلمداد می‌شود.
فعالان در حوزه صادرات نوسانات بازار ارز و تاثیر مستقیم آن را بر فضای تجاری به‌ویژه صادرات مانعی در افزایش صادرات عنوان کرده‌‌اند.
تنظیم، تسهیل و شفاف‌‌سازی سیاست‌‌های تجاری کشور متناسب با راهبرد توسعه صادرات برای حمایت از صادرکنندگان و توسعه صادرات کشور با توجه به سیاست‌ها و برنامه‌های کلان اقتصاد مقاومتی از راهکاری توسعه صادرات است.نقش صنایع تبدیلی، فرآوری، بسته‌بندی، برندسازی، حمل‌و‌نقل و بازاررسانی در صادرات موثر است اما باعث تعجب است که چرا عنایتی به این بخش‌ها نمی‌شود. صدور محصولات تولید شده قبل از فرآوری شدن بدون ارزش افزوده مانعی در توسعه محصولات کشاورزی است.
حمل‌و‌نقل تخصصی برای جلوگیری از پایین آمدن کیفیت محصول در زمان حمل، افزایش سرعت صادرات و پایین آوردن هزینه‌ها می‌تواند از برنامه‌های تاثیرگذار در بهبود صادرات باشد.
برگزاری نمایشگاه‌‌های محصولات کشاورزی در کشورهای مختلف و فراهم کردن امکانات‌ آسان برای شرکت تولیدکنندگان ایرانی ‌در این نمایشگاه‌ و همچنین اعزام هیئت‌های صادراتی به کشورهای مختلف در زمینه بازاریابی پیشنهادی برای بهبود صادرات است. عدم ثبات قیمت محصولات کشاورزی (افزایش یا کاهش قیمت تمام‌شده تولید محصول به دلیل نبود الگوی کشت مناسب، افزایش نهاده‌های تولید و تنش در نرخ جهانی محصولات) از دیگر مشکلات توسعه صادرات محصولات کشاورزی است.
صادرات محصولات کشاورزی امکان استفاده از بازارهای جهانی را برای رشد تولید داخلی مهیا کرده و بنگاه‌های تولیدی و تجاری را قادر می‌کند از محدودیت‌های بازار داخلی رها شده و با توسعه صادرات، بازارهای جهانی را هدف قرار دهند و از صرفه‌های اقتصادی حاصل در تولید بیشتر بهره‌برداری کنند.