بخشنامه جدید نرخ بنزین، چالش جدید بورس

تحلیل بازار- بخشنامه فرمول نرخ بنزین در شرکت‌های پالایشی منتشر شده و اثرات منفی در بازار به جای گذاشته و حالا فعالان بازار گلایه‌مند هستند که پشت پرده صدور بخشنامه‌های منفی در موقعیت‌های حساس چیست. براساس بخشنامه وزارت نفت، فرمول نرخ بنزین در شرکت‌های پالایشی تغییر خواهد کرد و این شوک نوظهور شاخص‌های سهامی را تحت تاثیر قرار خواهد داد، به ‌طوری که ‌بازار سرمایه در آخرین روزهای دی‌ماه بعد از‌ گذار از هفته‌ای پر‌تنش، با انتشار دستورالعملی در خصوص نرخ فروش نفت به پالایشگاه‌ها و نرخ خرید فرآورده‌های اصلی (گازوئیل، بنزین و غیره)، دوباره جو منفی به بازار القا کرد و در نهایت در ساعات پایانی معاملات، با بالا گرفتن برخوردهای نظامی در سوریه و به شهادت رسیدن تعدادی از اعضای سپاه پاسداران بازار تحت تاثیر تنش‌های نظامی قرار گرفت و حجم عرضه‌ها به شدت افزایش یافت. به ‌گونه‌ای که معاملات شاخص کل و شاخص هم‌وزن با افت همراه و موجب شد تا صندوق‌های طلا از لاک دفاعی خود خارج شوند و روند منفی به مثبتی را در پیش بگیرند. بازار سرمایه اکنون با تغییرات مهمی مواجه شده و از آنجایی که ملاک محاسبه، نرخ بنزین فوب خلیج فارس شده همه بازارها با تنش‌های گوناگون به ‌ویژه ریسک‌های غیراقتصادی و فرامرزی مواجه شدند، چراکه مصوبه جدید باعث می‌شود «کرک اسپرد بنزین» با فرمول جدید به میزان ۴۰ الی ۵۰ درصد نسبت به مصوبه سالیان قبل افت داشته باشد و نمادهای گروه پالایشی با فشار فروش مضاعف مواجه شوند. این موضوع حتی منجر به بورس‌هراسی در کلیت بازار نیز خواهد شد. افزون بر آن، با توجه به اینکه در بازارهای رقیب شاهد تحرکات جدی هستیم، ورود پول به تالار شیشه‌ای به حداقل خواهد رسید. دولت به جای افزایش نرخ حامل‌های انرژی به منظور جبران کسری بودجه باز هم ترجیح داد سراغ شرکت‌ها برود، به همین دلیل این بار سراغ پالایشی‌ها رفت و دستورالعمل قیمت‌گذاری بنزین و گازوئیل را تغییر داد و جریان را به گونه‌ای پیش برد که این فرآورده‌ها را از پالایشی‌ها ارزان‌تر بخرد.
جزئیات فرمول جدید
در واقع دولت تغییری در نرخ نفت خام تحویلی به پالایشی‌ها ایجاد نکرده است. در فرمول جدید تخفیف ۵ دلار برای نفت سبک و ۶ دلار برای نفت سنگین پابرجاست، اما در سمت خرید فرآورده‌های نفتی شاهد تغییر بنزین مرجع از بنزین اکتان ۹۵ ‌به بنزین اکتان ۹۵ فوب خلیج فارس هستیم که باعث کاهش چند دلاری قیمت خرید بنزین از پالایشگاه‌های داخلی می‌شود و همچنین باعث کاهش کرک اسپرد بنزین اکتان ۸۷ و کاهش کرک اسپرد گازوئیل سولفور بالا می‌شود. شاید این تغییرات در راستای کیفی‌سازی بنزین و گازوئیل و بالا بردن استاندارد محصولات باشد، ولی این امر منجر به کاهش قیمت فروش فرآورده‌های نفتی و تعدیل منفی گزارشات پالایشگاهی‌ها می‌شود. با تغییر بنزین مرجع از بنزین اکتان ۹۵ سنگاپور به بنزین اکتان ۹۵ فوب خلیج فارس قیمت بنزین تحویلی چند دلار کاهش می‌یابد. در سال ۱۴۰۲ نرخ خلیج فارس به‌ طور میانگین ۱/۴ دلار کمتر از نرخ سنگاپور بوده است. با این ابلاغیه ضمن کاهش قیمت خرید بنزین از پالایشگاه‌های داخلی، شاهد کاهش کرک اسپرد بنزین اکتان ۸۷ و کاهش کرک اسپرد گازوئیل سولفور بالا خواهیم بود.
رویدادهای حاشیه‌ای دستورالعمل
نکته مهم در مورد اخبار گروه پالایش این است که یک اثر دوگانه منفی در بازار دارد و البته باز هم اتفاقات و رویدادهای حاشیه این نامه برای بازار بیشتر است و یکی از مهم‌ترین آنها این بوده که چرا دوباره زمان نامه با زمان انتشار متفاوت است. به واقع این موضوع باز هم ضعف و ضعیف بودن مدیریت کلان سازمان را می‌رساند که نتوانسته شرکت‌ها و کمی بالاتر حتی ارگان‌ها و زیر‌مجموعه وزارتخانه‌ها را به‌خط کند که اثرات نامه‌های به این مهمی را برای بازار درست و دقیق شفاف کنند. تقریبا این بزرگواران با این رفتار برای بازار سرمایه و سهامداران ارزشی قائل نیستند و کار خود را می‌کنند. یک انتقاد به سازمان بورس وارد است و آن این است که به واقع وقتی اثرات چنین نامه‌ای با ابهامات زیاد مشخص نیست چرا باید اجازه معامله به این نمادها داده می‌شد. در واقع این بخشنامه که با بی‌تدبیری سازمان بورس در نحوه انتشار و اجازه معامله در بازار داده شده است دو چیز را تحت تاثیر و شعاع خود قرار داده؛ اول آرامش نسبی که ایجاد شده بود که بازار داشت آرام‌آرام به آن عادت می‌کرد و امیدوار شده بود و دوم اینکه این بخشنامه در مقطعی به بازار رسید که گزارش‌های فصلی را شاهدیم و اثر آن را از بین برد. شاید این بخشنامه اثرات زیادی نداشته باشد یا حتی داشته باشد، ولی تمام اتفاقات منفی را دوباره برای بازار و سهامداران یادآوری می‌کند که نکند یک ۱۷ یا ۱۸ اردیبهشت دیگر در کار بوده است. اتفاقی که اخیرا در خروج پول از صندوق‌های ثابت و ورود آن به بازارهایی نظیر سکه، خودرو و ارز و این موارد شاهد هستیم دقیقا مقدمه و شروع طوفانی بوده که احتمالا در پیش است. برای نمونه عدم توانایی جذب سرمایه‌های سرگردان به بازارهای مولد و ضد‌تورمی نظیر بازار سرمایه از بین رفت. در پایان نسبت به این موضوع باید اذعان کرد که تنها راه نجات از این شرایط گرفتار‌شده این است که شرکت‌ها شفاف‌سازی دقیق، مشخص و روشنی ارائه دهند و اثرات این مصوبه را شفاف کنند.