برتری منطقه‌ای ترکیه تضعیف می‌شود

درگیری‌های ترکیه وارد نهمین روز خود می‌شود. مهم‌ترین اقدام اردوغان پس از شاخ و شانه کشیدن برای معترضان، تشکیل جلسه با رهبران حزب خود طی روز شنبه بوده است. نخست‌وزیر ترکیه که همچنان تاکید دارد اعتراضات باید هرچه زودتر پایان یابد، روز گذشته با مقامات ارشد حزب عدالت و توسعه دیدار کرد و این در حالی بود که هزاران نفر از معترضان همچنان در میدان تقسیم استانبول تجمع کرده بودند.
میدان تقسیم در یک روز معمولی مملو از اتوبوس و جمعیت و صدای بوق خودروهاست. رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه مصمم است که این میدان را پاکسازی کرده و آن را به یک مرکز تجاری، مسجد و تونل‌هایی برای عبور و مرور زیرزمینی تبدیل کند. در واکنش به همین امر میدان تقسیم به پایگاه معترضان پرسر و صدا، عصبانی و مصمم تبدیل شده است.
پس از میدان تحریر در مصر و پارک زکوتی در نیویورک، میدان تقسیم، جدیدترین یادآورنده قدرت فضای عمومی است. این میدان به عرصه‌ای برای برخورد با جهان‌بینی تبدیل شده است: دیدگاه از بالا به پایین، نئوعثمانی و محافظه‌کارانه این کشور به عنوان یک قدرت منطقه‌ای در مقابل دیدگاه از پایین به بالا، پلورئالیسی، نوپا و کمتر اسلامی این کشور به عنوان یک دموکراسی مدرن قرار دارد.
در این میان عملکرد نخست‌وزیری ترکیه هدف برخی انتقادات قرار گرفته است. تنها سه یا چهار روز از شروع اعتراضات گذشته بود که وی کشور را به قصد تونس ترک کرد تا شاید به منتقدان خود نشان دهد اتفاقات مهمی در کشور در جریان نیست. پس از این سفر دو روزه در حالی به کشورش بازگشت که به هیچ‌وجه از ابعاد اعتراضات میدان تقسیم کم نشده بود و همین امر باعث شد وی همان اظهارات پیش از سفر را پس از سفر نیز تکرار کند و بار دیگر به معترضان هشدار دهد.
به گزارش یورونیوز، اردوغان یک هفته پس از آغاز ناآرامی‌ها در این کشور در کنفرانس روابط ترکیه و اتحادیه اروپا، اگرچه با لحن کمی آرام‌تر از گذشته اما بار دیگر عملکرد معترضان را مورد انتقاد قرار داد. وی گفت: ما با خشونت، تروریسم و خرابکاری و هرگونه عملی که تهدیدکننده آزادی باشد و به نام آزادی انجام گیرد، مخالفیم اما با روی باز هر درخواست دموکراتیکی را می‌پذیریم.
این سخنان اردوغان در حالی صورت گرفت که وی شنبه‌شب همزمان با بازگشت به ترکیه با لحنی بسیار شدید خطالب به مخالفانش از آنها خواسته بود تا فورا به اعتراض‌های خود پایان دهند. با گذشت یک هفته از آغاز اعتراض‌ها در ترکیه و نیز با وجود عذرخواهی معاون نخست‌وزیر از معترضان، تظاهرات و خشونت پلیس علیه آنها همچنان ادامه دارد. براساس گزارش‌ها، اگرچه از شدت درگیری‌ها در شهر استانبول کمی کاسته شده اما در شهرهای دیگر از جمله آنکارا، پایتخت، پلیس همچنان نسبت به سرکوب مخالفان اقدام می‌کند.
به گزارش نیویورک تایمز، به عقیده برخی کارشناسان درگیری برسر یک فضای عمومی همواره در مورد کنترل در برابر آزادی و افتراق در برابر تنوع بوده است. آنچه در ترکیه در جریان است، چیزی بیش از یک میدان است. آن روح یک ملت است. در جریان تظاهرات اخیر در استانبول و بیش از ۶۰ شهر دیگر در ترکیه، پلیس که با هلی‌کوپترها و خودروهای زرهی پیشتیبانی می‌شد، از گاز اشک‌اور و آب پرفشار علیه معترضان استفاده کرد.
این اعتراضات مردمی علیه سیاست‌های دولت ترکیه تاکنون ده‌ها مجروح به جا گذاشته که تاکنون سه نفر آنها از شدت جراحات جان باخته‌اند. بی‌بی‌سی نیز در این رابطه به نقل از یکی از مقامات ارشد اتحادیه اروپا در استانبول می‌نویسد: ترکیه باید درباره استفاده از اقدامات خشونت‌بار توسط پلیس تحقیق کند.
استفان فیول، کمیسیونر گسترش اتحادیه اروپا در اظهاراتی بر بررسی دقیق و آغاز تحقیقات شفاف و سریع درباره چگونگی برخورد پلیس با معترضان تاکید کرده است. این درحالی است که اردوغان در واکنش به این اظهارات گفت: تظاهرات مشابهی همچون ترکیه در اروپا برگزار می‌شود که با اقدامات خشونت‌بار بیشتری سرکوب می‌شود. اردوغان اروپا را به به‌کارگیری استانداردهای دوگانه در قبال معترضان متهم کرد و اعلام کرد آمریکا و اتحادیه چنین شیوه‌ای را برای متفرق کردن جمعیت معترضان به کار می‌برند.
وی به استفاده از گاز اشک‌آور و ماشین آب‌پاش علیه معترضان در آمریکا و حتی بازداشت و کشته شدن معترضان اشاره کرد و تاکید کرد: تظاهرات در اروپا و آمریکا به مراتب بدتر سرکوب می‌شود. نخست‌وزیر ترکیه با اشاره به تظاهرات ضددولتی در یونان، فرانسه، انگلیس، آلمان و یونان اعلام کرد: دولت من به مطالبات دموکراتیک مردم احترام می‌گذارد اما نمی‌تواند تروریسم، خشونت و خرابکاری را تحمل کند. این درحالیست که نگرانی‌ها در زمینه حقوق بشر و همچنین قبرس از مباحث مهم و موانع اصلی بر سر عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا عنوان شده است.