بررسی شرکت‌های حوزه فناوری؛ شرکت تجارت الکترونیک پارسیان

مهدی سادات بکائی*
گسترش فناوری ارتباطات امروزه تمام ابعاد زندگی بشر را تحت‌تاثیر خود قرار داده است. پیوند اقتصاد و فناوری اطلاعات مسبب ایجاد دگرگونی‌های مهم در حوزه پرداخت‌های پولی و بانکی بوده و زیرساخت اصلی پرداخت‌های الکترونیکی را شرکت‌های psp ارائه می‌دهند. شرکت تجارت الکترونیک پارسیان به موجب مجوزهای اخذ شده از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در خصوص ارائه انواع خدمات پرداخت الکترونیکی و همچنین از وزارت صنایع و معادن در زمینه تولید نرم‌افزار، فعالیت‌های خود را عمدتا در زمینه تامین، نصب و پشتیبانی از دستگاه‌های کارتخوان فروشگاهی، ارائه خدمات پرداخت مجازی از طریق اینترنت و موبایل، صدور و شخصی‌سازی انواع کارت‌های پیش‌پرداخت و اعتباری، ارائه سیستم‌های نرم‌افزاری در حوزه مدیریت تراکنش‌های پرداخت و خدمات سوئیچ به بانک‌ها و موسسات مالی و… متمرکز کرده است.
شرکت تجارت الکترونیک پارسیان ۷۰ درصد از سهام شرکت تابان‌آتی‌پرداز را به عنوان شرکت فرعی داراست. شرکت تابان‌آتی‌پرداز در سال ۱۳۹۶ تاسیس شده است. شرکت تجارت الکترونیک ایرانیان در سال ۱۳۷۹ تاسیس شد و در حال حاضر شرکت اصلی دارای ۳۶۷ نفر کارمند است که از این تعداد ۳۲۴ نفر دارای مدرک لیسانس و بالاتر هستند.
موضوع فعالیت اصلی شرکت عبارتند از ارائه خدمات رایانه‌ای غیر‌رسانه‌ای و الکترونیکی کارت اعتباری و تجارت الکترونیکی غیر‌هرمی و غیر‌شبکه‌ای در بازار داخل و بین‌المللی به منظور توسعه مبادلات تجاری در بازار در همه زمینه‌ها و خدمات پس از فروش آن، انجام مطالعات و خدمات پژوهشی در فناوری‌های رایانه‌ای و تجارت الکترونیک غیرهرمی به منظور توسعه روزافزون بازار، انجام خدمات پژوهشی لازم در زمینه تولید محصولات رایانه‌ای غیر‌رسانه‌ای و خدمات فناوری اطلاعات برای توسعه بازار فناوری اطلاعات و الکترونیک و افزایش سهم شرکت در آن با استفاده از شبکه‌های رایانه‌ای محلی و ملی و بین‌المللی موجود یا با ایجاد شبکه‌های اطلاعاتی و فناوری مورد لزوم، انجام مراودات بین‌المللی لازم در جهت تولید و توسعه نرم‌افزارهای رایانه‌ای مورد نیاز، طراحی و ایجاد سیستم‌های نرم‌افزاری رایانه‌ای غیر‌رسانه‌ای یا خرید داخلی و خارجی آنها برای انجام تجارت الکترونیک غیر‌هرمی و غیر‌شبکه‌ای از جمله کارت‌های اعتباری و مبادلات الکترونیکی و توسعه آنها متناسب با فناوری اطلاعات روز، انجام هرگونه سرمایه‌گذاری از جمله سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی و غیربورسی و سایر محصولات عرضه شده در بازار پول و سرمایه در داخل و خارج کشور با رعایت مقررات بازار سرمایه و سایر خدماتی که متناسب با موضوع فعالیت اصلی شرکت باشد.
از بین تمامی موضوع فعالیت‌های بیان شده، اجاره دستگاه کارتخوان و شارژ کارت هدیه و خرید و درآمد حاصل از تراکنش موضوع‌های اصلی هستند. همچنین عمده فعالیت اصلی شرکت فرعی تابان‌آتی‌پرداز، ارائه خدمات پرداخت موبایلی در خصوص سرویس‌های پرداخت قبض، خرید شارژ و بسته اینترنتی، خرید بلیت ناوگان حمل‌ونقل عمومی و… است.
شرکت تجارت الکترونیک پارسیان در راستای پیشبرد اهداف تجاری و افزایش سودآوری اقدام به تاسیس شرکت‌های پارسیان همراه لوتوس، گسترش تجارت الکترونیک کالای کیش، آتی شهر هوشمند ایرانیان، پویا تجارت سیمرغ، سپندار، شرکت فناوری تراکنش سپاس، شرکت پردازش همراه یکپارچه پیگیر و شرکت تجارت الکترونیک آیریک پارسیان با مالکیت ۲۰ تا ۵۰ درصدی کرده است و انتظار می‌رود بر اساس طرح تجاری هر یک از شرکت‌های مذکور طی دوره سه تا پنج سال به بازدهی مناسب دست یابند.
سهامدار عمده، شرکت گروه داده‌پردازی بانک پارسیان است که حدود ۵۷ درصد از سهام شرکت را در اختیار دارد. شناوری سهم تقریبا ۱۲ درصد است.
PSP مخفف عبارتPayment service provider است و به شرکت‌هایی که ابزار و راهکار‌های پرداخت الکترونیک ارائه می‌دهند اطلاق می‌شود. شرکت‌های پرداخت معمولا به دو روش هزینه انتقال پول را از مشتریان دریافت می‌کنند، دریافت یک مبلغ ثابت برای هر انتقال یا دریافت درصدی از هر مبلغ انتقالی توسط مشتری.
این شرکت‌ها در واقع واسطه‌ای میان بانک‌ها و فروشگاه‌های دارای دستگاه کارتخوان و خودپرداز‌ها هستند. کل نظام پرداخت را ۳۰ بانک و ۱۲ پی‌اس‌پی در کنار هم تشکیل می‌دهند. از وظایف پی‌اس‌پی اتصال به فروشگاه‌های اینترنتی، فراهم کردن پلتفرم فنی پرداخت‌های الکترونیک، فراهم کردن روش‌های پرداخت چندگانه از طریق درگاه‌های مختلف، ارائه ابزار‌های مدیریت ریسک به مشتریان برای جلوگیری از کلاهبرداری است.
شرکت تجارت الکترونیک پار سیان یکی از ۱۲ شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت در کشور است. بر اساس آخرین رتبه‌بندی انجام شده توسط نشریه معتبرNILSON REPORT، این شرکت توانسته است رتبه ۲۷‌ام در میان شرکت‌های PSP در جهان را به خود اختصاص دهد. از بین ۱۲ شرکت دارای مجوز ارائه خدمات پرداخت الکترونیک که در سال ۱۳۹۹ در سه حوزه خدمات پرداخت از طریق کارتخوان فروشگاهی، پرداخت اینترنتی و موبایلی فعالیت داشتند، شرکت تجارت الکترونیک پارسیان با دارا بودن بیش از ۰۰۰/۲۰۰/۱ دستگاه کارتخوان و کسب ۶۳/۱۸ درصد از تراکنش‌ها رتبه سوم را در بین شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات الکترونیک دارد. لازم به ذکر است رتبه اول متعلق به شرکت به‌پرداخت ملت با ۲۷/۲۱ درصد و رتبه دوم متعلق به شرکت پرداخت الکترونیک سامان با سهم ۳۴/۱۹ درصد از کل تراکنش‌های کشور است.
این شرکت در شهریور ماه سال ۱۳۹۰ در بورس عرضه شد و با حضور ۱۰ ساله خود در بازار سرمایه فراز و فرودهای متعددی را تجربه کرده است و جزو قدیمی‌ترین نمادهای این گروه در بازار سرمایه است. سرمایه شرکت ۶۰۰ میلیارد تومان و ارزش بازار آن در حال حاضر ۳۳۳۶ میلیارد تومان است که سهمی پنج درصدی را از ارزش روز شرکت‌های هم‌گروه خود در بازار سرمایه نشان می‌دهد.
درآمدهای عملیاتی شرکت در سال ۱۳۹۹ بالغ بر ۲۲۱۸ میلیارد تومان بوده که نسبت به سال گذشته ۹۳ درصد رشد را نشان می‌دهد. اما از طرف دیگر بهای تمام شده نیز با رشد ۱۰۱ درصدی به رقم ۱۸۳۹ میلیارد تومان رسیده است. هرچند درآمدهای شرکت نسبت به سال گذشته رشد چشمگیری داشته اما رشد تندتر و بیشتر بهای تمام‌شده نسبت به درآمد می‌تواند عملکرد خوب افزایش سطح درآمدهای شرکت را تحت‌الشعاع قرار دهد
هزینه‌های مالی شرکت به خوبی مدیریت شده و از حدود ۱۴ میلیارد تومان سال گذشته به هفت میلیارد تومان کاهش یافته است. هزینه‌های اداری و فروش شرکت با رشد ۸۰ درصدی به مبلغ ۱۰۳ میلیارد تومان رسیده که رشدی بسیار بالاست. اما آنچه که توانسته تاثیر قابل‌توجهی بر سود خالص شرکت گذارد، شناسایی سود سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها بوده برای مثال ۶۰ میلیارد تومان سود سرمایه‌گذاری در شرکت سرمایه‌گذاری آتیه پارسیس پارس به حساب شرکت تجارت الکترونیک پارسیان منظور شده است. همچنین مبلغ ۳۲ میلیارد تومان نیز سود از محل فروش سهام در بازار سرمایه شناسایی شده در حالی که این عدد برای سال گذشته ۴/۳ میلیارد تومان بوده است. در نهایت شرکت توانسته سود خالص خود را در سال ۱۳۹۹ بیش از ۹۲ درصد رشد دهد و به مبلغ ۳۶۴ میلیارد تومان برساند. از مجموع ۲۲۷۳ میلیارد تومان دارایی‌های شرکت، ۸۶۸ میلیارد تومان آن را دارایی‌های ثابت مشهود و ۶۹۵ میلیارد تومان را طلب‌های شرکت تشکیل می‌دهند. پرداختنی‌های تجاری با رقم ۱۰۹۷ میلیارد تومان بیشترین سهم را از ۱۲۴۹ میلیارد تومان بدهی شرکت داراست. ۴۵ درصد از کل دارایی‌های شرکت از محل حقوق صاحبان سهام تشکیل شده و حاشیه سود خالص نیز در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۶ درصد بوده است.
نکته پایانی
توسعه شهرهای هوشمند در کنار گسترش به کارگیری اینترنت اشیا، رایانش ابری از جمله موضوعات مهمی هستند که در آینده نه‌چندان دور کسب‌وکار شرکت‌های حاضر در صنعت پرداخت را دچار دگرگونی می‌کند، بنابراین ضرورت سرمایه‌گذاری و توجه به این موضوعات برای شرکت‌های پیشرو امری اجتناب‌ناپذیر است. از طرفی ازجمله موضوعاتی که زمزمه‌های عملیاتی شدن آن در آینده نزدیک می‌رود، موضوع وضع مالیات از محل درآمد تراکنش‌های پرداخت الکترونیک است که این موضوع می‌تواند استفاده از دستگاه‌های کارتخوان را در کوتاه‌مدت با افت مواجه کند و تردیدهایی را در نزد صاحبان کسب‌وکار در خصوص ادامه به کارگیری از بسترهای پرداخت الکترونیک و یا به کارگیری شیوه‌های سنتی (دریافت وجه نقد)برانگیزد که نیازمند توجه بیشتر مجموعه مدیریت شرکت بر این‌گونه تغییرات است. همچنین در خصوص شرایط مالی و عملیاتی شرکت نیز می‌توان امید داشت تا با مدیریت صحیح هزینه‌های شرکت بتوان به حاشیه سود خالصی بهتر و بالاتری دست یافت. رشد درآمدی شرکت مطلوب است اما در صورتی که هزینه‌ها به خوبی کنترل نشوند زحمات مجموعه کمرنگ نشان داده خواهد شد.
* کارشناس سرمایه‌گذاری و تحلیلگر
بازار سرمایه