بزنگاه غول‌های نفتی

فایننشال تایمز در گزارشی با بررسی تمایل غول‌های نفتی به تولید انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش گازهای گلخانه‌ای معتقد است که فعالان اقلیم و نه لزوما خود اقلیم در این زمینه به پیروزی بزرگی دست یافته‌اند.
به گزارش این روزنامه ماه می سال ۲۰۲۱ برای غول‌های نفتی ورق برگشت. در روز چهارشنبه فعالان سرمایه‌گذار پس از آنکه هشدار دادند که سوخت‌های فسیلی برای بشر یک «خطر وجودی» هستند دست‌کم دو نماینده خود را توانستند وارد هیات‌مدیره اکسون‌موبیل کنند. همان روز هم سهامداران شورون را مجبور کردند اهداف اقلیمی سفت و سخت‌تری برای کاهش انتشارات گازهای گلخانه‌ای محصولات فروشی خود در نظر بگیرند و در اروپا هم یک دادگاه رویال داچ‌شل را محکوم کرد بیشتر از آنچه که قولش را داده گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهد.
هفته گذشته آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد که شرکت‌های نفتی اگر می‌خواهند گرمایش جهانی متوقف شود باید از همین امسال تمام اکتشافات و پروژه‌های مربوط به آن را متوقف کنند.
چهارشنبه سیاه غول‌های نفتی نشان داد این شرکت‌ها تحت فشار هستند نه فقط از سوی دولت و سیاست‌های دولتی بلکه این فشارها از سوی فعالان سرمایه‌گذار و سهامداران هم به وجود آمده است، تا حدی که حتی این فعالان شرکت‌های نفتی را به دادگاه هم می‌کشانند. رویال داچ‌شل را گروه محیط‌زیستی «دوستان زمین» به دادگاه فرستادند.
البته مشخص نیست این نمایندگانی که وارد هیات‌مدیره اکسون‌موبیل شدند در کوتاه‌مدت چه تاثیری خواهند داشت اما پیروزی در دادگاه و پیروزی سرمایه‌گذاران باعث خواهد شد تا باز هم شاهد اتفاقات مشابه باشیم.
اما جالب اینجاست که غول‌های نفتی هنوز روزهای خوبی در سال‌های آتی دارند. چند سال کاهش سرمایه‌گذاری در این صنعت کاری برای کاهش انتشارات گازهای گلخانه‌ای انجام نخواهد داد.
البته به نظر می‌رسد در طولانی‌مدت غول‌های نفتی غربی با فشار غیرقابل توقف برای تغییر بیزینس مدل خود مواجه خواهند بود تا از نفت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر تغییر کاربری دهند. گروه‌های اروپایی چون بریتیش پترولیوم و شل پیش از این هم به دنبال چنین آینده‌ای بوده‌اند. بی‌پی می‌گوید در حال تغییر سرمایه‌گذاری‌های خود از هیدروکربن به انرژی‌های پاک است، اما هنوز مشخص نیست مثلا شرکتی چون اکسون‌موبیل چطور خواهد توانست با تفکر قدیمی باور به رشد مصرف نفت دوباره برای خود سرمایه جذب کند.
به هر حال هرچند هفته گذشته برای کمپین‌های اقلیمی هفته پیروزی بود اما هنوز هم اقلیم برنده نشده است.
تقاضای نفت هنوز رو به افزایش است و شرکت‌های ملی نفت هنوز در حال تولید نفت هستند. صندوق جهانی پول ( IMF) می‌‌گوید که شرکت‌های ملی نفت NOC از کلمبیا تا نیجریه و عربستان چرخش‌هایی در جهت تولید انرژی‌های تجدیدپذیر داشته‌اند. اما مثلا شرکت‌هایی چون آرامکو و روس‌نفت چندان از سوی سهامداران خود تحت فشار نیستند.
بسیاری از شرکت‌های ملی نفت که مجموعا نیمی از تولید نفت را در اختیار دارند، بیشتر آنچه را که شرکت‌های غربی به دنبالش هستند به ریشخند می‌گیرند.
در نهایت مصرف سوخت‌های فسیلی فقط با کمک دولت‌ها کاهش می‌یابد آن هم با برنامه‌های بزرگ گذار انرژی مانند کاهش یارانه‌های سوخت‌های فسیلی، مالیات کربن و اقدامات مربوط به قیمت‌گذاری کربن و کمک به مشتریان برای گذار به تجدیدپذیرها.
از سویی به همکاری بین دولت‌های ثروتمند و اقتصادهای نوظهور هم نیاز است؛ اقتصادهایی که بیشتر بر سوخت‌های فسیلی داخلی متکی هستند، بنابراین با این اقدامات شرکت‌های نفتی دولتی هم با همان فشارهایی مواجه خواهند بود که شرکت‌های غربی مواجه هستند و تنها اقدامات دولتی است که این تغییرات را ممکن خواهد کرد.