بسته حمایتی صادرکنندگان در راه است

گروه بازرگانی- فراگیری ویروس کرونا، محدودیت‌های مرزهای زمینی و کاهش مصرف بعضی از کالاها مانند مواد غذایی در جهان در کنار افت قیمت جهانی مشتقات نفتی از دلایلی به شمار می‌رود که کاهش صادرات طی سه ماه اخیر را رقم زده است.
کارنامه تجارت خارجی کشور در دوره اول بهمن‌ماه سال ۹۸ تا ۱۵ فروردین۹۹ نشان می‌دهد که صادرات کشور از لحاظ وزنی نزدیک به ۲۰ درصد و از لحاظ ارزش نیز ۲۷ درصد نسبت به مدت مشابه کاهش داشته است؛ کاهشی که با توجه به تبعات ناشی از شیوع ویروس کرونا امری بدیهی به نظر می‌رسید و حتی پیش از پیدا شدن سر و کله کرونا در کشور نیز برخی از کارشناسان آینده خوبی را برای صادرات پیش‌بینی نمی‌کردند.
در حال حاضر علاوه بر اینکه کرونا تجارت خارجی کشور را با محدودیت‌های جدیدی روبه‌رو کرده است، تحریم‌های آمریکا و همچنین مانع‌تراشی و بی‌توجهی دولت در حوزه صادرات نیز باعث شده صادرکنندگان با انواع و اقسام چالش‌ها در این زمینه روبه‌رو باشند. به گفته مهدی میراشرفی، رییس کل گمرک ایران، کنوانسیون‌های جهانی تسهیل‌گر تجارت هستند اما در کشور ما، ۲۵ سازمان متولی تجارت هستند که روند هماهنگی بین همین سازمان‌ها نیز خود یکی از مشکلات پررنگ این حوزه است. در حالی که در شرایط فعلی تنها تسهیل تجارت می‌تواند به تولید و جهش آن کمک کند.
ضرورت تشویق صادرکنندگان
این در حالی است که دولت برای سر و سامان دادن به مقوله نظارت دردسرساز سازمان‌های دولتی در حوزه تجارت هیچ اقدامی انجام نداده و از آنجایی که به خوبی اهمیت صادرات در شرایط بحرانی فعلی را درک کرده، تنها هرازچندگاهی صحبت بسته حمایتی و ارائه مشوق‌های صادراتی به تجار را به میان می‌آورد. اگرچه این مشوق‌ها با توجه به مصرف بودجه دولت در قسمت‌های به ظاهر با اهمیت دیگر، در نهایت پرداخت نمی‌شود یا اینکه میزان ناچیزی از آن اختصاص می‌یابد. بی‌احترامی به صادرکنندگان با ارائه بسته‌های حمایتی دیرهنگام و همچنین عدم اختصاص بودجه برای پرداخت مشوق‌های صادراتی در حالی انجام می‌شود که صادرات موتور پیشران توسعه اقتصاد ایران است و در شرایط فعلی که صادرات نفت با مشکل مواجه شده، دولت باید برای افزایش صادرات غیرنفتی و تشویق صادرکنندگان هر کاری که می‌تواند انجام دهد.
بر همین اساس اساس رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران اعلام کرد که با حمایت سازمان برنامه‌و‌بودجه مقرر شده تا در سال ۹۹ بسته حمایت از صادرات تا پایان خردادماه نهایی شود. این در حالی است که مشخص نیست این بسته حمایتی با توجه به کمبود بودجه دولت، رنگ و بوی عملیاتی به خود بگیرد یا خیر. با این حال علاوه بر اینکه دولت وعده وعیدهایی را در مورد فراهم آوردن زیرساخت‌های صادراتی مطرح کرده، صندوق ضمانت صادرات ایران نیز سقف پوشش بیمه‌نامه‌های خود را افزایش داده است. این اقدام با توجه به وضعیت نابسامانی که به دلیل شیوع ویروس کرونا در حوزه تجارت به وجود آمده و همچنین در راستای توسعه صادرات کشور، انجام گرفته است.
افزایش واردات
این اقدامات در حالی قرار است عملیاتی شود که آخرین آمارهای گمرک حاکی از کاهش صادرات طی ماه‌های اخیر است و همین موضوع اهمیت اجرایی شدن وعده‌های دولت و همچنین دیگر سازمان‌ها را صدچندان می‌کند.
کارنامه تجارت خارجی کشور در بازه زمانی اول بهمن‌ماه ۹۸ تا ۱۵ فروردین سال جاری، ۲۷ میلیون و ۶۱۳ هزار تن به ارزش ۱۴ میلیارد و ۴۳۱ میلیون دلار بوده که از لحاظ وزنی صادرات کشور ۹/۲ برابر واردات را شامل می‌شود.
در همین خصوص سخنگوی گمرک ایران درخصوص کارنامه تجارت خارجی کشور در زمان شیوع کرونا اظهارکرد: میزان صادرات کشور در دوره اول بهمن‌ماه سال ۹۸ تا ۱۵ فروردین۹۹، ۲۰ میلیون و ۵۱۱ هزار تن به ارزش شش میلیارد و ۵۰۴ میلیون دلار بوده که در مدت مشابه سال قبل، ۲۵ میلیون و ۹۰۲ هزار تن به ارزش هشت میلیارد و ۹۵۹ میلیون دلار صادرات کالای غیرنفتی را از کشور شاهد بودیم.
روح‌الله لطیفی افزود: صادرات کشور از لحاظ وزنی نزدیک به ۲۰ درصد و از لحاظ ارزش نیز ۲۷ درصد نسبت به مدت مشابه کاهش داشته که فراگیری ویروس کرونا، محدودیت‌های مرزهای زمینی و کاهش مصرف بعضی از کالاها مانند مواد غذایی وکاهش قیمت جهانی مشتقات نفتی در این مدت از دلایل این کاهش به شمار می‌رود.
دبیر شورای اطلاع‌رسانی گمرک در خصوص واردات کشور نیز اعلام کرد: میزان واردات کشور در بازه زمانی دوماه و نیمه، یعنی از اول بهمن‌ماه سال۹۸ تا ۱۵ فروردین سال جاری، هفت میلیون و ۱۰۲ هزارتن به ارزش هفت میلیارد و ۹۲۷ میلیون دلار بوده که در زمان مشابه قبل، شش میلیون و ۴۷۴ هزارتن به ارزش هفت میلیارد و ۳۶۷ میلیون دلار کالا به کشور وارد شده است.
لطیفی افزود: واردات کشور که بیش از ۸۵ درصد آن نهاده‌های تولید، کالاهای اساسی و ماشین‌آلات را تشکیل می‌دهد، نسبت به مدت زمان اول بهمن سال ۹۷ تا ۱۵ فروردین ۹۸ از لحاظ وزنی ۳/۱۰ درصد و از لحاظ ارزش ۵/۷ درصد رشد را تجربه کرده است.
رعایت پروتکل‌های بهداشتی
وی در خصوص عدم تاثیر شرایط بر واردات نیز توضیح داد: یکی از دلایل مهم تاثیر کم شیوع بیماری کرونا بر واردات کشور، واردات کالاهای اساسی و نهاده‌های تولید از مسیر دریایی و بنادر و از مبدا کشورهای با فاصله دور با رعایت پروتکل‌های بهداشتی است که در حمل‌و‌نقل دریایی کشورها موظف به توجه به آن هستند.
لطیفی در ادامه گفت: گمرک ایران برای ممانعت از توقف یا کند شدن روند صادرات کشور طی نامه‌های جداگانه‌ای به گمرکات کشورهای ترکمنستان، پاکستان و ترکیه، خواستار اجرایی کردن پروتکل‌های کنترلی و بهداشتی در مسیر ورود و خروج مرزهای مشترک توسط تیم شبکه‌های بهداشتی طرفین شد.
این مقام مسوول ادامه داد: گمرک در مکاتبه‌های دیگری به سازمان جهانی گمرک خواستار همراه‌سازی اعضا برای توجه به پروتکل‌های بهداشتی به جای مسدودسازی مرزها شد تا در این برهه نیز با محوریت این سازمان مهم، همه اعضا و کشورها همانند دوران فراگیری سارس، ابولا و آنفلوآنزای حاد با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی، ضمن توجه به سلامت جامعه بشری به تجارت روان بین کشورها هم پرداخته شود.
۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار
در راستای تسهیل و توسعه تجارت، رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران نیز گفت: با حمایت سازمان برنامه‌و‌بودجه مقرر شده در سال ۹۹ بسته حمایت از صادرات تا پایان خردادماه نهایی شود.
حمید زادبوم اظهار کرد: در سال جاری بسته مشوق‌های صادراتی با حدود ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار در بودجه سال ۹۹ در نظر گرفته شده است.
این در حالی است که مبلغ در نظر گرفته شده در بودجه برای سال ۹۸، به دلیل طولانی شدن زمان امضای بسته حمایتی که به اوایل بهمن‌ماه موکول شد، کار را به نحوی پیش برد که صادرکنندگان نتوانستند از این مبالغ استفاده کنند. رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران افزود: با حمایت سازمان برنامه‌و‌بودجه مقرر شده تا در سال ۹۹، بسته حمایتی و مشوق‌های صادراتی در سه ماهه ابتدای سال جاری تدوین شده و حتی تنخواهی نیز در این حوزه به سازمان توسعه تجارت ایران اختصاص یابد. وی تصریح کرد: قرار بر این است که این بودجه صرف زیرساخت‌های صادراتی در سال جاری شود. بر این اساس، صندوق توسعه ملی، سازمان برنامه‌و‌بودجه، وزارت صنعت، وزارت اقتصاد و وزارت جهاد کشاورزی مسوول تدوین بسته حمایتی شده‌اند، ضمن اینکه قرار است جلسه اول برای تدوین این بسته، در هفته آینده با حضور دستگاه‌های ذی‌ربط برگزار شود.
زیرساخت‌های صادراتی عملی می‌شود
زادبوم گفت: با توجه به شرایط ویژه امسال، اشکالات صادرات در سال ۹۹ را مشخص خواهیم کرد و با توجه به اینکه مرزهای خاصی پیش‌روی صادرات در سال ۹۹ و در سایه شیوع کرونا باز است، قرار بر این است که زیرساخت‌های صادراتی در مرزها، بنادر و مراکز تولید کالاهای صادراتی حائز اهمیت عملیاتی شود.
وی اظهار کرد: هم‌اکنون سه مرز ایران در کردستان عراق اگرچه ترافیک دارد، اما باز است. در حالی که اکنون که ترافیک در این مرزها به دلیل بسته بودن سایر مرزها وجود دارد، باید سردخانه و سایر زیرساخت‌های صادراتی را در آنجا فراهم کرد.
معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به رایزنی با ترکیه برای راه‌اندازی یک پایانه صادراتی مشترک در ایران به منظور تسهیل مراودات تجاری گفت: البته ترکیه نیز خواستار این است که این پایانه در مرز مشترک اما در ترکیه مستقر باشد که در حال رایزنی برای تعیین‌تکلیف این کار هستیم، چراکه مرز بازرگان نیز در ایران، آمادگی راه‌اندازی این زیرساخت را دارد.
وی ادامه داد: در سال جاری، در وزارت صنعت پنج پروژه برای حوزه صادرات تعریف شده که تمام نهادهای درگیر این وزارتخانه، در اجرای آن مستقر هستند. این در شرایطی است که صندوق ضمانت صادرات ایران و مرکز ملی فرش هر کدام، یک پروژه از این پنج پروژه را هدایت می‌کنند و در نهایت، سه پروژه نیز در اختیار سازمان توسعه تجارت ایران است.
وعده روان‌سازی تجارت
رییس سازمان توسعه تجارت در ادامه بیان کرد: برنامه‌های سال ۹۹ می‌تواند به دو بخش شش ماه اول و شش ماه دوم سال تقسیم شود. شش ماه‌ اول سال، شرایط ویژه کرونا و شش ماه دوم به شرایط پساکرونا معروف شده است. بنابراین باید برای فوریت کار یعنی برای شش ماه اول، در مورد متقاعد کردن کشور‌های همسایه و روان‌سازی تجارت بین ایران و دیگر کشور‌ها کار کنیم.
وی افزود: باید پروتکل‌های بهداشتی که وزارت بهداشت به وزارت امور خارجه ابلاغ کرده را پیگیری کنیم. همچنین باید موافقتنامه تجاری با کشور‌های همسایه را نیز بیشتر دنبال کنیم. امسال کلید مذاکرات موافقتنامه تجارت آزاد با اوراسیا از آبان ماه امسال خواهد خورد و ضرورت دارد مذاکراتی که با کشور‌های دوست برای گسترش موافقتنامه‌های تجاری، اعم از موافقتنامه تجارت آزاد، انجام داده‌ایم را گسترش دهیم.
کامیون‌های وارداتی می‌توانند وارد شوند
زادبوم همچنین با اشاره به آخرین وضعیت کامیون‌های وارداتی گفت: چندی پیش محدودیت برای ورود رانندگان برخی از کامیون‌ها به کشور‌های اروپایی وجود داشته، اما با هماهنگی وزارت خارجه این افراد به ترکیه و از ترکیه به ایران آمدند.
وی گفت: هر راننده ایرانی در هر کجای جهان که باشد می‌تواند به کشور بازگردد و مشکلی در این زمینه وجود ندارد. ممکن است برخی از کشور‌ها به دلیل تردد مسافر مشکلاتی داشته باشند. در مورد ورود و خروج تریلی با وزارت امور خارجه همکاری انجام شده و رانندگان اگر مشکلاتی در این خصوص داشته باشند می‌توانند از طریق سفارتخانه‌ها به وزارت راه‌وشهرسازی اطلاع دهند تا کارشان پیگیری شود.
افزایش سقف پوشش بیمه‌نامه‌های صندوق ضمانت
در این میان و براساس آنچه گفته شد، با توجه به وضعیت نابسامانی که به دلیل شیوع ویروس کرونا در حوزه تجارت به وجود آمده، صندوق ضمانت صادرات ایران نیز در راستای توسعه صادرات کشور و با توجه به ضرورت حمایت از صادرکنندگان آسیب‌دیده از بحران ویروس کرونا سقف پوشش بیمه‌نامه‌های صادراتی را افزایش داد. بر همین اساس صندوق ضمانت صادرات ایران اعلام کرد: با توجه به تصمیم هیات‌مدیره صندوق، ضمن افزایش پنج درصدی پوشش بیمه‌نامه‌ها در شرایط فعلی ریسک‌های سیاسی از ۹۵ درصد به صددرصد و ریسک‌های تجاری از ۹۰ درصد به ۹۵ درصد افزایش می‌یابد. همچنین براساس مصوبه دیگری، مهلت سقف‌های اعتباری تعیین شده برای خریداران خارجی و سقف‌های اعتباری صادرکنندگان متقاضی استفاده از خدمات ضمانتنامه‌ای افزایش یافت.
از سوی دیگر هیات‌مدیره صندوق ضمانت صادرات ایران در تصمیم دیگری تمهیدات لازم جهت تمدید ضمانتنامه‌های سررسید شده و امهال بدهی صادرکنندگان به صندوق را فراهم کرد.
در واقع صندوق ضمانت صادرات ایران به منظور تحقق جهش تولید بسته حمایتی را در جهت کاهش آثار زیانبار تحریم برای سال جاری طراحی کرده که پوشش ۳/۲ میلیارد دلاری ریسک صادراتی کالاها، پوشش ۷۰۰ میلیون دلاری ضمانتنامه‌های اعتبار صادراتی و صدور ضمانتنامه‌های مستقیم مورد نیاز پیمانکاران برای ورود به مناقصات خارجی بخشی از این بسته حمایتی است.