بمب ساعتی بیکاری در جهان

گروه بین‌الملل- در شرایطی که اقتصاد جهانی با دو معضل بزرگ به نام رکود و تورم بالا دست به گریبان است، برآوردهای کارشناسان نشان می‌دهد که با شروع سال جدید و تا به اینجای کار وضعیت بازار کار تفاوت چندانی با سال ۲۰۲۲ نداشته است.
یکی از نکات قابل توجه در مورد نرخ بیکاری و نیز بازار کار در سال گذشته این بود که این نرخ در شش کشور عضو گروه هفت به کمترین میزان خود در طول یک قرن گذشته رسیده است. به طور مثال در ایالات‌متحده شاهد بودیم که نرخ بیکاری تا ۴/۳ درصد نیز کاهش یافت که از ۱۹۶۹ به این سو بی‌سابقه بوده است.
همان‌طور که سال ۲۰۲۲ به وضوح نشان داده شده است، بازار کار جهانی می‌تواند انتظارات را شگفت‌زده کند. با این حال از آنجا که اقتصادهای بزرگ جهان توانسته‌اند نمایش مناسبی را در شرایط تورم و رکود از خود نشان داده و با سیاست‌های پولی سختگیرانه نرخ بیکاری را مهار کرده و حتی در برخی از مواقع بازار کار را رونق ببخشند، اما این موضوع برای همه کشورها و اقتصادها به واسطه ماهیت اقتصادی‌شان صدق نمی‌کند.
مانعی به نام عدم قطعیت
در بسیاری از کشورها همه‌گیری کرونا منجر به بروز بحران بیکاری شد؛ امری که هنوز نشانه‌ها و تبعات آن وجود داشته و باعث تغییرات بنیادین در شرایط بازار کار شده است. در همین رابطه سایت visualcapitalist در گزارش اخیر خود آورده است که پیش‌بینی می‌شود در سال جدید میلادی آفریقای جنوبی بالاترین نرخ بیکاری در سطح جهان را به خود اختصاص دهد. یعنی آفریقای جنوبی به عنوان صنعتی‌ترین کشور قاره آفریقا به احتمال زیاد در سال ۲۰۲۳ نرخ بیکاری‌اش به ۶/۳۵ درصد خواهد رسید. البته این کشور همیشه یکی از بالاترین نرخ‌های بیکاری در جهان را داشته به‌طوری که در طول یک دهه گذشته همواره نرخ بیکاری آن در حدود ۲۰ درصد ثبت شده است، اما با توجه به شرایط جهانی این موضوع در سال جاری میلادی به مراتب برای آفریقایی‌ها تشدید خواهد شد.
در اروپا نیز بوسنی و هرزگوین بالاترین نرخ بیکاری را با بیش از ۱۷ درصد ثبت کرده است. پس از آن مقدونیه شمالی با ۱۵ درصد و اسپانیا با ۷/۱۲ درصد بالاترین نرخ بیکاری در اروپا را دارند. در این میان نکته مهم این است که نرخ‌های کنونی برای این کشورها بیش از ۲ برابر میزان پیش‌‌بینی‌شده بیکاری برای اقتصادهای پیشرفته اروپایی است.
وضعیت بیکاری و اشتغال در آمریکا
نرخ بیکاری در ایالات‌متحده ۶/۴ درصد ثبت شده و کارشناسان برآورد می‌کنند در سال جاری میلادی احتمال دارد ۲/۱ درصد بیشتر از نرخ کنونی افزایش یابد. چنین امری گویای آن است که با ضعیف شدن شاخص‌های اقتصادی ایالات‌متحده، قدرت بازار کار کاهش خواهد یافت. یکی از این نشانه‌ها، شاخص اقتصادی پیشرو کنفرانس هیات‌مدیره است که برای دهمین ماه متوالی در دسامبر سقوط کرد. کاهش سفارشات تولید، کاهش توقعات مصرف‌کنندگان و هفته‌های کاری کوتاه‌تر از جمله شاخص‌هایی هستند که به چنین وضعیتی دامن خواهند زد.لازم به ذکر است مانند آمریکا، بسیاری از اقتصادهای بزرگ دنیا مانند بریتانیا و برخی کشورهای اروپایی و آسیایی اکنون وضعیت پررونقی در بازار کار دارند؛ اما نکته مهم این است که مشخص نیست چنین شرایطی تا کی ادامه خواهد داشت؟
بازار کار در مسیر معکوس تورم و رکود
برخلاف برخی از شاخص‌های اقتصادی رو به زوال، بازار کار امروز یکی از قوی‌ترین حوزه‌های اقتصاد جهانی است. حتی در حالی که در بخش فناوری شاهد افزایش اخراج کارکنان هستیم، نرخ بیکاری در ایالات‌متحده کمتر از میانگین‌های قبلی ثبت شده است. در این راستا شاهد بودیم که در سال گذشته میلادی ۸/۴ میلیون شغل در این کشور ایجاد شد که بیش از دو برابر میانگین ثبت‌شده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ است. اکنون سوال این است که با توجه به وضعیت تورم و رکود در اقتصاد جهانی، چگونه بازار کار در برخی از اقتصادهای قدرتمند نظیر ایالات‌متحده رونق چشمگیری گرفته است.
در این رابطه برخی از تحلیلگران معتقدند بازگشایی و بازگشت کشورها پس از همه‌گیری کرونا سبب افزایش میزان اشتغال شده است. برخی دیگر نیز معتقدند که با توجه به چشم‌انداز تیره اقتصاد جهانی، بسیاری از شرکت‌ها در تعدیل نیرو مردد بوده و بازار کار نیز در حال جذب کارگرانی است که شغل خود را به واسطه همه‌گیری از دست داده بودند. به عنوان مثال در بخش تولید و در شرایطی که شاخص مدیران خرید در ژانویه امسال کمترین میزان را به ثبت رسانده که بیانگر رکود اقتصادی است، کارخانه‌های بسیاری هستند که سعی در حفظ نیروی انسانی خود دارند به این امید که در نیمه دوم امسال شرایط اقتصادی بهبود یابد.
پس‌لرزه‌های غیرقابل پیش‌بینی
به گفته برخی از اقتصاددانان رونق در بازار کار، امروز تبدیل به یک چالش کلیدی برای بانک‌های مرکزی در سطح جهان شده است. زیرا بازار کار قوی به تورم بیشتر دامن می‌زند. از سوی دیگر علیرغم افزایش میزان اشتغال، هنوز این افزایش نرخ بر روی موج بزرگ بیکاری ایجادشده در زمان همه‌گیری کرونا تاثیر خاصی نداشته است. همچنین گفته می‌شود که ممکن است ادامه سیاست افزایش نرخ بهره منجر به کاهش اشتغال و افزایش بیکاری شود. امری که برای جلوگیری از تورم ممکن است تا چند سال آینده در دستور کار بانک‌های مرکزی قرار بگیرد.
در همین رابطه برآوردها نشان می‌دهد که وضعیت اشتغال و بیکاری در جهان امروز در شرایط رکود و تورم مانند یک بمب ساعتی عمل کرده و هر آن امکان دارد بازار کار از رونق فعلی در اقتصادهای بزرگ خارج شود. هر چند که کشورهای دیگری اکنون با معضل سخت بیکاری دست و پنجه نرم می‌کنند؛ به طوری که برآوردها نشان می‌دهد ۱۰ کشوری که بیشترین میزان بیکاری در جهان را به ثبت رسانده‌اند و امکان دارد وضعیتشان در سال جاری میلادی بدتر نیز شود، به این ترتیب خواهد بود: آفریقای جنوبی با ۶/۳۵ درصد، سودان با ۶/۳۰ درصد، کرانه باختری رود اردن و غزه با ۲۵ درصد، گرجستان با ۵/۱۹ درصد، بوسنی و هرزگوین با ۲/۱۷ درصد، ارمنستان با ۱/۱۵ درصد، مقدونیه شمالی با ۱۵ درصد، کاستاریکا با ۲/۱۳ درصد، باهاما با ۷/۱۲ و اسپانیا با ۳/۱۲ درصد در رتبه اول تا دهم بیشترین میزان بیکاری قرار دارند.