بهبود ثبات‌های عمومی رنگی ابریشم

پژوهش بهبود ثبات‌های عمومی رنگی ابریشم رنگرزی شده با رنگزاهای حاصل از میوه‌ها و سبزیجات که در گروه پژوهشی هنرهای سنتی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری انجام شد نشان داد که شیدهای حاصل از سبزیجات بسیار متنوع، درخشان و زیباترند.
به گزارش روابط‌عمومی پژوهشگاه میراث ‌فرهنگی و گردشگری، سامرا سلیم پورآبکنارمجری طرح، ۲۶تیر ۱۴۰۰با اعلام این خبر گفت: ابریشم به دلیل درخشندگی ذاتی، زیردست نرم، راحتی در پوشش، آویزش مناسب، رطوبت بازیافتی خوب و استحکام بالایش به عنوان «ملکه الیاف» شناخته می‌شود.
عضو هیات علمی گروه پژوهشی هنرهای سنتی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری افزود: این لیف پروتئینی آبدوست دارای گروه‌های عاملی مهمی نظیر هیدروکسیل، کربوکسیل و آمین است و به همین دلیل قابلیت اتصال با انواع ترکیبات از جمله رنگزاهای طبیعی را داراست.
سلیم پورآبکنار بیان کرد: رنگزاهای طبیعی به خاطر شیدهای منحصر‌به‌فرد، درخشندگی، عدم ایجاد حساسیت یا آلرژی برای پوست، غیرسرطان‌زا بودن، دوستدار محیط‌زیست، تجدیدپذیر بودن و زیست‌تخریب‌پذیری… گزینه‌های مناسبی برای رنگرزی نخ‌های ابریشمی قالی هستند از این رو، بافندگان سنتی تابلوفرش‌ها و قالیچه‌های ابریشمی علاقه خاصی به استفاده از رنگزاهای طبیعی در رنگرزی سنتی ابریشم دارند. او افزود: با این وجود، محدودیت‌هایی در رنگرزی ابریشم با رنگزاهای طبیعی همچون نرخ جذب پایین رنگزا، خطر رنگرزی نایکنواخت، محدودیت در تنوع شیدهای رنگی و ثبات‌های عمومی رنگی پایین وجود دارد که رنگرزان سنتی به منظور افزایش نرخ جذب رنگزاهای طبیعی و بهبود ثبات‌های عمومی رنگی، عموما از دندانه‌های فلزی (نمک‌های فلزی) استفاده می‌کنند که با مشکلات متعددی همچون تغییر شید رنگ، زبر شدن زیر دست کالا، کاهش ثبات نوری و سایشی کالای رنگرزی شده، آلایندگی محیط‌زیست (با خروج دندانه‌های فلزی در پساب) و… روبه‌رو می‌شوند.
مجری طرح بهبود ثبات‌های عمومی رنگی ابریشم رنگرزی شده با رنگزاهای حاصل از میوه‌ها و سبزیجات بیان کرد: به منظور برطرف کردن این مشکل، پژوهش پیش‌رو به جای استفاده از دندانه‌های فلزی، تکنیک اصلاح سطح نخ ابریشمی با استفاده از سینتان (یک تانن سنتز شده) را پیشنهاد می‌کند که مهم‌ترین دستاورد آن افزایش جذب میزان رنگزا، بهبود ثبات‌های عمومی رنگی (شست‌وشویی، نوری و سایشی)، شفافیت رنگ و زیردست نرم، نخ‌های ابریشمی است. او گفت: علاوه بر این، برای رنگرزی نخ‌های ابریشمی از رنگزاهای حاصل از میوه‌ها (آفتابگردان، انار، سیب، بِه، نارنگی، پرتقال، هویج، آلبالو، آلو سیاه و لیموشیرین) و سبزیجات خوردنی (نعنا، تَره، زردچوبه، سماق، روناس، چای سبز، بادمجان، گوجه‌فرنگی، پیاز و کلم قرمز) در این طرح استفاده شده است.
این پژوهشگر بیان کرد: نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که شیدهای حاصل از سبزیجات بسیار متنوع، درخشان و زیباترند.