به جای دعوا ،فکری به حال کودکان کنید

«جهان‌صنعت»- وزیر ارتباطات عنوان کرده که به او گفته شده اتاق فکری تشکیل شده است و با هدف فیلترینگ اینستاگرام، فیلم‌های نامناسب برای سلامت روان جامعه را در این شبکه اجتماعی محبوب منتشر می‌کنند. این پرسشی بود که از وزیر ارتباطات در حاشیه دولت پرسیده شد. او در رابطه با اتاق فکر اظهار بی‌اطلاعی کرد.
بر فرض که اتاق فکری تشکیل شده باشد و قصد فیلترینگ اینستاگرام را داشته باشد که البته دور از ذهن به نظر می‌رسد، این اتاق فکر چرا هرگز محتوای کودک‌آزاری و حیوان‌آزاری در پلتفرم‌های ایرانی را بررسی نکرده و در رابطه با آنها حساسیتی به خرج نداده است؟ بسیاری از پلتفرم‌های تصویری بعد از فیلترینگ یوتیوب رونق گرفته‌اند. زمانی که قرار بود یوتیوب رفع فیلتر شود، مدیران این پلتفرم‌ها علنا اظهار کردند که در این صورت پلتفرم آنها به خطر می‌افتد. تلگرام بعد از راه‌اندازی پیام‌رسان‌های بومی فیلتر شد. اگر پلتفرمی ایجاد شود که اینستاگرام تهدید بزرگی برای جذب مخاطب آن به شمار رود، قطعا اینستاگرام نیز فیلتر می‌شود.
این نظر کارشناسان است. با این همه بسیاری بر این باورند که روبیکا بی‌شباهت به اینستاگرام نیست و از سوی دیگر لایحه ارائه تولید محتوا به قوه قضاییه در صورت فیلترینگ اینستاگرام بی‌معنی می‌شود. با این همه این پرسش همچنان مطرح است که چرا نظارتی روی کلیپ‌هایی که سلامت روان جامعه را به خطر می‌اندازد در پلتفرم‌های بومی نمی‌شود؟ اما کلیپ‌های بسیار کم‌حاشیه‌تر و بی‌ضررتر خطرناک و نامناسب تلقی می‌شوند یا مشابه همین ویدئوها در اینستاگرام خطرناک و حساسیت‌برانگیز می‌شود؟
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به انتشار فیلم نوجوانی در اینستاگرام و با بیان اینکه به من گفتند اتاق فکری می‌خواهد با انتشار این فیلم برای فیلترینگ اینستاگرام فشار بیاورد گفت: به جای دعواها به دنبال نجات کودک در معرض خطر باشیم.
محمد‌جواد آذری‌جهرمی در حاشیه جلسه هیات دولت در جمع خبرنگاران در واکنش به پخش ویدئویی مربوط به حضور یک نوجوان ۱۴ ساله در لایو نامناسب اینستاگرامی، اظهار کرد: این ویدئو را برای من فرستادند و گفتند اتاق فکری برنامه‌ریزی کرد تا به صورت گسترده ویدئو را پخش کنند تا ابزاری شود برای حمله کردن به شما جهت فیلتر اینستاگرام. بله من هم چهار شب پیش این ویدئو را دیدم و پاسخم این بود که پالایش و فیلتر شبکه‌های مجازی با مجموعه‌های دیگر است و آنان در ارتباط با این موضوعات مکانیسم‌های خودشان را دارند.
وی ادامه داد: فیلم انصافا تلخ بود. به نظر می‌رسد نهادهایی که مسوولیت امداد‌رسانی به کودکان را دارند باید به آن رسیدگی کنند. به نظرم باید به وضعیت ایشان و خانواده‌اش رسیدگی شود. من هم از همان سه چهار شب پیش خواسته‌ام آدرسی از این خانواده پیدا کنند تا اگر بتوانیم، با همکاران‌مان کمکی بکنیم. اصل مطلب، نجات این کودک است. به جای دعوا کردن باید به نجات آنها فکر کنیم.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: نهادهایی که مسوولیت فرهنگ و تربیت را در دستور کار خود دارند باید پیگیری کنند تا این مشکلات پیش نیاید. توصیه من این است که نباید طوری وانمود کنیم که احساس ضد انقلاب این باشد که وضع کل مملکت همین است. اگر این مملکت کودکانی مثل ایشان دارد که باید به وضعیتش رسیدگی شود، که قطعا همین وضعیت هم آثار مشکلات دیگری در کشور است؛ شهید حججی و نوجوان‌های دین‌دار و معتقد به اسلام هم دارد. طوری وانمود نکنیم که انگار وضعیت تمامی نوجوان‌های ما این است.
اراده‌ای برای فیلترینگ اینستاگرام وجود ندارد
کارشناسان بر این باورند که دلیلی برای فیلترینگ اینستاگرام وجود ندارد و تصمیمی نیز در این باره اتخاذ نشده است اما محتوای تصویری در پلتفرم‌های ایرانی مانند اینستاگرام بررسی نمی‌شود و اگر هم بررسی شود کلیپ‌های کودک‌آزاری یا حیوان‌آزاری هرگز حساسیت مدیران را به همراه نداشته است.
کیوان صداقتی کارشناس فناوری اطلاعات در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت» اظهار کرد: به طور کلی مدت زیادی است که مشاجره‌ای میان طرفداران فیلترینگ اینستاگرام و دوستداران این شبکه اجتماعی وجود دارد. با این همه به نظر می‌رسد تاکنون قدرت در دستان افرادی بوده که طرفدار اینستاگرام بوده و علاقه‌مند به استفاده از آن هستند.
او تاکید کرد: بسیاری از نهادها از جمله خود کمیته فیلترینگ هم مشکلی با فیلتر نبودن اینستاگرام ندارند. از سوی دیگر مجلس قصد دارد تولی تولید محتوا را برعهده قوه قضاییه قرار دهد. اگر اینستاگرام فیلتر باشد بخشی عظیمی از مشکلات محتوای نامناسب رفع شده و دیگر توجیهی برای این لایحه و اداره تولید محتوا به دست قوه قضاییه وجود ندارد.با اینکه همواره اعتراض‌های بسیاری نسبت به بارگذاری و تولید محتوای نامناسب در پلتفرم‌ها و شبکه‌های اجتماعی بین‌المللی انجام می‌شود اما در بسیاری از پلتفرم‌های محتوایی ایرانی نیز محتوای نامناسب به ویژه برای سلامت روان جامعه منتشر می‌شوند که مورد بررسی قرار نگرفته و حتی برای حذف آنها نیز درخواستی ارائه نمی‌شود. به طور نمونه برای کلیپ‌های حاوی تصاویر نامناسب مانند کودک‌آزاری و حیوان‌آزاری هیچ حساسیتی وجود ندارد.
دودستگی مسوولان در حوزه پلتفرم‌های ایرانی
صداقتی در رابطه با محتوای نامناسبی که در برخی از پلتفرم‌های محتوایی ایرانی بارگذاری شده و حذف نمی‌شوند، گفت: از سوی دیگر اتفاقاتی در رابطه با پلتفرم‌های محتوایی در ایران رخ می‌دهد همواره از دو جنبه مورد بررسی قرار می‌گیرند؛ یکی از دیدگاه‌ها افرادی است که همواره درصدد یافتن محتوای نامناسب بوده و با شدیدترین مجازات با تولید محتوای نامناسب برخورد می‌کنند، مانند حکم ۱۰ سال زندان برای مدیرعامل آپارات. پلتفرم دلفک نیز حاوی کلیپ‌های کودک‌آزاری است و نظارتی روی آن وجود ندارد.او افزود: دیگری افرادی هستند که حاضرند به بهای حذف پلتفرم‌های خارجی از پلتفرم‌های بومی حمایت کنند مانند فیلترینگ یوتیوب برای حمایت از آپارات. در رابطه با افرادی که برخورد سلبی دارند این پرسش مطرح می‌شود که آیا طبق قانون چنین حکم‌هایی صادر می‌کنند؟ اگر این ‌طور است، چرا مسوولان پیشین هیچ برخورد محکم و قاطعی در برابر انتشار محتوای نامناسب نداشته‌اند؟این کارشناس فناوری اطلاعات بیان کرد: عده‌ای نیز معتقدند حتی اگر پلتفرم‌های داخلی مشکلات فنی دارند، قانونی نیستند و محتوای نامناسب در آنها منتشر می‌شود باز هم باید از آنها دفاع کرد؛ مشابه اتفاقی که برای پیام‌رسان‌های بومی رخ داد. به عقیده آنها نباید به گرانی تاکسی‌های اینترنتی اعتراض کرد، نباید نسبت به فعالیت‌های تبلیغاتی روبیکا و توسکا در صدا وسیما معترض بود و فقط باید اجازه دهند فعالیت خود را ادامه دهند.
اصطکاک با پلتفرم‌های ایرانی عامل فیلتر
او گفت: اینستاگرام در صورتی ایجاد می‌شود که در ایران پلتفرمی بومی وجود داشته باشد و اینستاگرام رقیب قدرتمند آن محسوب شود. پلتفرم‌هایی مانند روبیکا نیز نه برای درآمدزایی بلکه به منظور جذب کاربران ایرانی فعالیت می‌کنند تا در زمان مسدود شدن اینستاگرام، نسخه مشابهی وجود داشته باشد و کاربران ایرانی را از دست ندهند. در واقع زمانی که اصطکاکی مابین اینستاگرام و پلتفرم‌های داخلی ایجاد شود، در آن زمان است که فیلترینگ معنا پیدا می‌کند.
حفاظت از سلامت روان جامعه در رسانه‌ها
اینستاگرام شبکه اجتماعی پرطرفداری است که طی سال‌های اخیر گمانه‌زنی‌های بسیاری در رابطه با فیلترینگ آن وجود داشته اما هرگز تصمیم قاطعی در این باره اتخاذ نشده است. با این همه گروهی همواره ویدئوها و عکس‌های منتشرشده در این شبکه اجتماعی را نامناسب و خطرناک برای جامعه می‌دانند و گاهی به نظر می‌رسد از نمایش واقعیت‌های جامعه هراس داشته و گاهی به راستی نگران سلامت روان جامعه هستند. به هر روی انتشار ویدئوها و عکس‌های نامناسب مانند عکس جنازه‌ها، ویدئوهای آزار و اذیت و قتل و کلیپ‌هایی مانند سر بریدن تروریست‌ها، از نقاط منفی شبکه‌های اجتماعی است که سلامت روان جامعه را به خطر می‌اندازد اما همواره در رسانه‌های معتبر و رسمی رعایت می‌شوند.