به حرکت درآمدن گسل ترامپ

دکتر صلاح‌الدین هرسنی*
ماشین تصمیمات رییس‌جمهور آمریکا پس از ورود به کاخ سفید شتاب گرفته است. تصمیماتی که او تاکنون فرمان به اجرایش را داده، همان برنامه‌هایی است که در کارزار رقابت‌های انتخاباتی‌اش و بعد از پیروزی بر آن تاکید داشت. دونالد ترامپ در راستای صدور سلسله فرامین ریاست جمهوری خود در چهارشنبه ۲۵ ژانویه که به قول خودش روزی بزرگ برای امنیت آمریکا بود، دستور ممنوعیت صدور ویزا برای اتباع هفت کشور را صادر کرد. در این ارتباط نام ایران در کنار نام شش کشور عراق، سودان، سومالی، لیبی، سوریه و یمن دیده می‌شود. این اقدام را باید نخستین گام او برای تحقق وعده‌های انتخاباتی‌اش ‌مبنی بر اصلاح سیاست‌های مهاجرتی و همچنین کنترل و محدودسازی اقلیت‌های مذهبی و قومی آمریکا دانست. قطع کمک‌های معیشتی به برخی پناهجویان در آمریکا و همچنین اعمال محدودیت روادید توریستی جزو این فرمان محسوب می‌شود.
اگرچه صدور فرمان محدودیت روادید و ویزا شامل کسانی که تابعیت آمریکایی دارند نمی‌شود اما اعمال این محدودیت‌های جدید می‌تواند زندگی صدها هزار شهروند ساکن ایالات متحده آمریکا را که تابعیت کشورهای در لیست قرمز را نیز دارند، سخت‌تر کند. در سطحی دیگر او شکنجه و آزار مجرمان و مظنونان اختلال امنیتی را اقدامی درست دانست و گفت: مقامات بلندمرتبه سرویس امنیت ملی آمریکا از تاثیر نقش شکنجه در کاهش مخاطرات امنیتی سخن گفته‌اند. حال بازگشت احتمالی شکنجه در شرایطی اعلام شده است که طبق کنوانسیون ژنو اعمال شکنجه غیرقانونی و کنگره آمریکا نیز سال گذشته آن را ممنوع کرده بود. حال ترامپ در راستای صدور فرامین هولناک خود درباره استفاده مجدد از روش‌های شکنجه همچون واتربردینگ (غرق مصنوعی) هشدار داده است و تاکید کرده که در صورت لزوم از شکنجه‌هایی به‌مراتب شدیدتر از واتربردینگ در برخورد با افراد مظنون به اقدامات تروریستی، استفاده خواهد کرد. محققا صدور چنین فرمانی در حکم به حرکت درآوردن گسل‌هایی است که قرار است در پس خود امنیت روانی شهروندان مهاجر آمریکا را به چالش گیرد و خطراتی را هم بر فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا وارد کند. بی‌ثباتی، ایجاد شرایط ترس و وحشت و نگرانی‌های افسار‌گسیخته بی‌سرانجام و همچنین آمریکای خشمگین از نتایج بارز و قابل انتظار این تصمیم و فرامین است.
به این ترتیب با شتابی که ترامپ بابت امضای آن فرامین هولناک گرفته است، دیگر نمی‌توان گفت او در اجرای آنچه در کارزار رقابت‌های انتخاباتی گفته بود، تردید دارد و به نظر می‌رسد آن تردیدهای قبلی، اینک با صدور این فرامین به کناری نهاده شده و رنگ واقعیت به خود گرفته است. به این ترتیب با این‌گونه تصمیماتی که ترامپ گرفته و می‌گیرد باید دید چه بر سر برجام خواهد آمد، به عبارت بهتر با توجه به آنچه از ترامپ شنیده‌ایم و می‌دانیم و به ویژه در این چند روز و در عمل از او دیده‌ایم، شخصیتی نشان می‌دهد که انجام هر کار خطرناکی از او برمی‌آید به همین دلیل دلنگرانی از آینده برجام نمی‌تواند بی‌دلیل باشد.
* مدرس علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
S.Harsani.k@gmail.com