به خاطر یک مشت پیچ!

گروه حمل‌و‌نقل- ساعت ۱۶ چهارشنبه سوم مهر‌ماه خبر وقوع سانحه ناگوار خارج شدن پنج واگن‌ قطار زاهدان- تهران منتشر شد که در این حادثه بیش از ۴۲ نفر مصدوم شدند و پنج نفر از مسافران این قطار نیز جان خود را از دست دادند. در پی این حادثه ابتدا فرضیه تروریستی بودن حادثه به گوش می‌رسید اما مقامات وزارت راه‌و‌شهرسازی احتمال تروریستی بودن آن را رد کردند. پس از گذشت شش روز از این سانحه، غضنفر فولادی، رییس کمیسیون عالی سوانح شرکت راه‌آهن‌ درباره علت وقوع حادثه خارج و واژگون شدن پنج واگن قطار زاهدان-تهران، به ایسنا گفت: پس از انجام بررسی‌های مختلف، علت سانحه مشخص شد و گزارش آن را برای دولت و وزیر راه‌و‌شهرسازی نیز ارسال کردیم. بر اساس این گزارش، علت حادثه ریلی قطار زاهدان-تهران باز شدن پیچ، پابندها و فنرهای ریل توسط افراد ناشناس بوده است.
مطرح شدن این فرضیه سوال مهمی را در اذهان عمومی ایجاد کرد؛ مگر ارزش مادی ۱۷۰ تا ۱۸۰ عدد پیچ چقدر است که عده‌ای به قصد دزدی این اقدام را انجام داده باشند؟ با وجود اینکه وزیر راه‌وشهرسازی صراحتا تروریستی بودن حادثه را رد کرده است اما در صورتی که فرض کنیم عده‌ای برای دزدیدن ۱۷۰ عدد پیج جان هموطنان خود را به خطر انداخته‌اند نیز نشان‌دهنده ابعاد و عمق فقر در این منطقه است. مسوولان در حالی امنیتی بودن این حادثه را باطل می‌دانند که با فرض دزدیده شدن چند عدد پیچ در این منطقه ممکن است ابعاد شدید فقر خود به خطری جدی برای قطار‌های مسیر سیستان تبدیل شود.
غضنفر فولادی پس از حادثه گفت: برخی افراد ناشناس حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ پیچ و پابند ریل را در طول حدود ۵۰ تا ۶۰ متر باز و نقطه خطر ایجاد کردند و همین مساله باعث خارج شدن قطار از ریل و بروز آن سانحه دردناک شده است. به عبارت دیگر می‌توان گفت که ریل به وسیله پیچ و پابند به تراورس متصل می‌شوند و اگر این پیچ‌ها باز شوند به راحتی با یک دیلم می‌توان ریل را از خط پایین انداخت و اگر پیچ و پابندهای ریل به هر علت و توسط هر کسی باز شود، محل خطر ایجاد شده و نهایتا منجر به بروز این سانحه می‌شود.
رییس کمیسیون عالی سوانح شرکت راه‌آهن در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه هدف از باز شدن پیچ و پابند ریل سرقت یا خرابکاری بوده است‌ ادامه داد: ممکن است به هر دلیلی این پیچ‌ها از ریل باز شده باشد اما ما نمی‌توانیم آن را تشخیص دهیم و وظیفه این کمیسیون بررسی دلیل فنی بروز یک سانحه ریلی است.
فولادی درباره اینکه چه راهکارهایی برای جلوگیری از بروز این سانحه وجود دارد‌، گفت: در هر ایستگاه راه‌آهن راهبان‌هایی داریم که هر روز به سمت یکدیگر حرکت کرده و نهایتا در وسط یک خط کارنامه‌هایشان را با یکدیگر به منظور تایید چک نهایی خط تعویض کرده و از همان مسیر بر‌می‌گردند. اما ممکن است در یک ایستگاه رفت و برگشت مسیر حدود هشت ساعت و حتی بیشتر طول بکشد و طی این مدت افراد ناشناس اقدام به بازکردن پیچ و مهره‌ها کرده باشند.
وی اظهارکرد: راه دیگری برای بازدید و رصد مسیر وجود ندارد، گرچه پس از بروز این سانحه تصمیم‌ بر آن شد تا کنترل و رصدهای بیشتری شود اما در همه کشورهای دنیا نیز روال همین گونه است و نمی‌توان طول ۱۲ هزار کیلومتر شبکه ریلی را به صورت متر به متر از روش‌های آنلاین، تصویری و… رصد کرد.
رییس کمیسیون عالی سوانح شرکت راه‌آهن اعلام کرد: ممکن است همین الان نیز چنین اتفاقی در یکی از محورها و مناطق بیفتد و برای متر به متر آن نمی‌توان نگهبان استخدام کرد و تنها به رفاه، امنیت و دیگر پارامترهای فرهنگی و اجتماعی جامعه برمی‌گردد.
پس از حادثه اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس‌جمهور در تماسی تلفنی با احمد عی موهبتی، استاندار سیستان‌و‌بلوچستان در جریان آخرین وضعیت حادثه خروج قطار «زاهدان-تهران» از ریل قرار گرفت و دستورات لازم برای رسیدگی‌های اولیه و فوری به پیامدهای این حادثه را صادر کرد.
دستور رییس‌جمهور برای رسیدگی به حادثه قطار «زاهدان- تهران»
با وجود اینکه حسن روحانی پس از حادثه به وزارت راه‌وشهرسازی اعلام کرد که موضوع علت حادثه را پیگیری کند. این وزارتخانه تنها با مطرح کردن فرضیه دزدی پیچ‌های ریل بدون معرفی کردن سرنخی از عوامل حادثه این موضوع را مسکوت گذاشت. رییس‌جمهور پس از حادثه با ابراز همدردی و تسلیت به خانواده‌های قربانیان سانحه خروج قطار زاهدان- تهران از ریل گفت: دستگاه‌های امدادی و استانی، با بسیج همه امکانات، اقدامات لازم را برای درمان سریع‌تر مصدومان به عمل آورند‌ و‌ وزارت راه نسبت به بررسی دقیق دلایل وقوع این حادثه ناگوار اقدام کند. در همین حال وزیر راه‌و‌شهرسازی با بیان اینکه نتایج گزارش بررسی حادثه قطار زاهدان- تهران حاکی است که این اقدام تروریستی نبوده و پیچ‌ها باز شده‌، گفت: حفاظت از خطوط را تشدید کرده‌ایم تا برای مردم هیچ نگرانی وجود نداشته باشد. محمد اسلامی درباره حادثه خروج قطار زاهدان- تهران از ریل‌ اظهار کرد: یکی از اقدامات وزارت راه‌و‌شهرسازی حفاظت از زیرساخت‌های حمل‌ونقل است، اما با سانحه ریلی برای قطار زاهدان- تهران، نمی‌توان نظام حمل‌‌ونقل را مقصر بروز این حادثه دانست و امیدواریم دیگر شاهد وقوع اتفاقات مشابه نباشیم.
وی افزود: اتفاقی که در آن مسیر افتاد، نادر است و دستگاه‌های امنیتی در حال پیگیری علت وقوع این اتفاق هستند. وی با اشاره به گزارش کمیسیون عالی سوانح راه‌آهن تصریح کرد: نتایج گزارش حاکی است که این اقدام تروریستی نبوده و در دامنه تحقیقات مشخص شد که پیچ‌های ریل باز شده بود. در همین راستا چرایی و انگیزه این اقدام از سوی استانداری سیستان‌و‌بلوچستان و وزارت راه‌و‌شهرسازی در دست بررسی قرار دارد. اسلامی با تاکید بر اینکه حفاظت از خطوط را تشدید کرده‌ایم تا برای مردم هیچ نگرانی وجود نداشته باشد به اطلاعیه وزارت راه‌و‌شهرسازی در خصوص سفر زوار اربعین حسینی اشاره کرد و افزود:‌ وضعیت نا‌آرامی در عراق اقدام خاصی بود که با مدیریت دولت عراق ختم به خیر شده است. همچنین بر اساس اخبار واصله از عراق دیگر هیچ‌گونه نا‌آرامی‌ای وجود ندارد. اسلامی با رد فرضیه خرابکاری در مورد این حادثه گفته است پیچ‌های ریل باز شده بود. این در حالی است که همین پیچ‌ها ممکن است با قصد خرابکاری باز شده باشد و تا زمانی که شواهد بیشتری از حادثه مشخص نشود نمی‌توان این احتمال را رد کرد.