بولدوزرها با بادگیرها می‌جنگند

گروه فرهنگ- شیراز، اصفهان، جهرم، قشم، بوشهر و حالا بلدوزرها به جان تنها شهری که از دست تخریب‌ها تا حدودی جان سالم به در برده بود، افتاده‌اند. دولت دهم یک ماه مانده به پایان عمرش دست از ویرانی میراث فرهنگی برنمی‌دارد. گویی قرار است رد پاهایی بیشتر از آنچه در سال‌های گذشته از خود به جای گذاشته بردارد و گویی این گام‌ها آنقدر مهم و حیاتی هستند که از آخرین فرصت‌هایش بیشترین استفاده را می‌برد. آنچنان که در آخرین اقدام دست به ویرانی بزرگ‌ترین بافت خشتی جهان در بافت تاریخی شهر یزد برده است.
از اواخر خردادماه اخبار حوزه میراث فرهنگی همه در بهت و اضطراب طرح تخریب عظیمی در بافت تاریخی شهر یزد فرو رفت با عنوان طرح توسعه امامزاده جعفر. روز ۲۹ خرداد‌ماه تعدادی از ساکنان بافت تاریخی یزد و دانشجویان معماری و مرمت و فعالان میراث فرهنگی در اعتراض به طرح توسعه امامزاده جعفر(ع)، مقابل سازمان میراث فرهنگی و فرمانداری تجمع کردند.
معترضان دلیل اصلی این تجمع را اقدام مجریان طرح به تخریب ناگهانی خانه‌های تاریخی بدون رضایت مالکان پیش از تصویب این طرح عنوان کردند. دانشگاهیان معترض چند روز پیش از این تجمع نیز نامه‌ای به فرمانداری یزد نوشته و در آن آورده بودند: «حرکت حکومت رضاخانی در تخریب دو حسینیه‌ بزرگ یزد (امیرچخماق و شاه‌طهماسب) و تخریب سازمان اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بازار یزد در این پروژه با شکل جدیدی تکرار خواهد شد که باعث جابه‌جایی جمعیت‌های بومی ساکن و استقرار تفکر سوداگری زمین در این محدوده خواهد شد.» یک هفته بعد از این تجمع اعتراضی و وعده‌های بی‌سرانجام مطابق معمول مسوولان، پیش‌بینی تخریب بزرگ به حقیقت پیوست و روز پنجم تیرماه تخریب دوباره خانه‌های تاریخی، دوستداران میراث فرهنگی و اهالی یزد را شوکه کرد. این در حالی بود که یک روز پیش از آن در جلسه شورای بافت، رییس سازمان نظام مهندسی و اعضای هیات علمی دانشکده هنر و معماری با تایید صلاحیت مشاور گزینشی، مخالفت شدید خود را با اصل طرح اعلام کرده بودند و در همین حال نیز معاون حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی در مورد این مساله اعلام کرده بود: طرح جامع حفاظت از بافت قدیم در سال گذشته به تصویب رسیده و ضوابط مشخصی دارد. کارفرمای آن راه‌و‌شهرسازی و مجری آن شهرداری است.
ضوابطی که در طرح توسعه امامزاده جعفر(ع) تعیین شده، کاملا منطبق بر آن نیست. این طرح پیش از اجرایی شدن در کمیسیون دیگری تصویب شده است.
آخرین خبری که درباره روند ویرانی بافت تاریخی یزد به‌عنوان بزرگ‌ترین بافت خشتی جهان آمده تخریب پنج خانه تاریخی است. شهر بادگیرها و دوچرخه‌ها به همت بولدوزر‌ها و بی‌مسوولیتی‌ها می‌رود تا از حافظه میراث فرهنگی جهان پاک شود.
براساس قانون تخریب‌ها در بافت تاریخی هر شهری باید در شورای تامین سازمان میراث فرهنگی بررسی شود و مادامی که به تایید این شورا نرسیده هرگونه تخریب در بافت تاریخی غیرقانونی است و همه نهادهایی که در این بی‌قانونی همراه شده‌اند باید پاسخگو باشند. اما آیا پاسخگویی بعد از تخریب بخشی از قلب بزرگ‌ترین بافت خشتی جهان‌دردی را درمان می‌کند؟