31 - 12 - 2024
بیاعتمادی مردم به کیفیت آموزش در مدارس
دانشآموزان ایرانی از کشورهای منطقه عقبتر هستند و در میان کشورهای جهان در انتهای جدول قرار دارند. این تقریبا خلاصه نتایج آزمون بینالمللی تیمز (TIMSS) در سال ۲۰۲۳ است؛ آزمونی که هر چهار سال یک بار در زمینههای ریاضیات و علوم در پایههای چهارم و هشتم برگزار میشود و روی سه حوزه دانستن، به کار بردن و استدلال تاکید دارد.
در آزمون تیمز سطح پیشرفته نمره ۶۲۵، سطح بالا ۵۵۰، سطح متوسط ۴۷۵ و سطح پایین نمره ۴۰۰ است. در آزمون تیمز ۲۰۲۳ دانشآموزان ایرانی در ریاضی پایه چهارم نمره ۴۲۰ و در ریاضی پایه هشتم نمره ۴۲۳ را کسب کردند. دانشآموزان ایرانی در علوم پایه چهارم نیز نمره ۴۳۲ و در علوم پایه هشتم نمره ۴۱۹ را کسب کردند.
جایگاه دانشآموزان ایرانی در آزمون تیمز ۲۰۲۳
براساس گزارش نتایج آزمون، از کشورهای منطقه ترکیه، آذربایجان، ارمنستان، کویت، عمان، قطر، عربستان، قزاقستان، ازبکستان و بحرین در ارزیابی شرکت داشتند. ایران از ۵۸کشور شرکتکننده در ریاضی پایه چهارم در رتبه ۵۳قرار گرفت که تمام کشورهای منطقه به جز عربستان سعودی عملکرد بهتری نسبت به ایران داشتند. ایران از ۵۸کشور شرکتکننده در علوم پایه چهارم در رتبه ۴۹قرار گرفت و کشورهای عمان، ترکیه، امارات، ارمنستان، قطر، قزاقستان و بحرین عملکرد بالاتری نسبت به ایران داشتند. ایران از ۴۴کشور شرکتکننده در ریاضی پایه هشتم رتبه۳۱ را کسب کرد و کشورهای ترکیه، امارات، آذربایجان، قزاقستان، قطر و بحرین عملکرد بالاتری را نسبت به ایران داشتند.
وقتی کتاب خواندن جای خود را به محتوای فضای مجازی میدهد
اینکه چرا رتبه دانشآموزان ایرانی در آزمون بینالمللی تیمز پایین بود دلایل مختلفی میتواند داشته باشد. جدا از دلایل صرفا آموزشی ماجرا مانند کیفیت منابع درسی و آموزشی در مدارس ایران میشود به دلایل جامعهشناختی این مساله هم اشاره کرد؛ مواردی که سامان سلامیان، مدرس و کارشناس آموزش به آن تاکید دارد. سلامیان در گفتوگویی با خبرآنلاین با تاکید بر دلایل جامعهشناسی نتایج دانشآموزان ایرانی در آزمون تیمز میگوید: «افزایش استفاده از فضای مجازی و رسانههای سرگرمیمحور باعث کاهش زمان و تمرکز کودکان و نوجوانان بر آموزش مفید شده، همچنین در دهههای اخیر، کتابخوانی و مطالعه آزاد در میان کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان کاهش یافته است. این مساله بر مهارتهای خواندن و درک مطلب تاثیر منفی گذاشته است.»
اقتصاد ضعیف خانواده و اجبار برای کار کردن
سلامیان بیان میکند: «توزیع ناعادلانه منابع آموزشی، معلمان متخصص کلاسهای تقویتی خارج از مدرسه و زیرساختها بین مناطق مختلف (شهری و روستایی یا مناطق مرفه و محروم) منجر به افت کیفیت آموزش برای بخش بزرگی از جامعه شده است. این نابرابری به ضعف در یادگیری علوم پایه مانند ریاضی و خواندن و نوشتن منجر میشود. مدارس خاص در کلانشهرها بیشتر از مدارس دولتی امکانات دارند که این موضوع باعث میشود اکثریت دانشآموزان به آموزش باکیفیت دسترسی نداشته باشند.»
این کارشناس میگوید: «خانوادههایی که با مشکلات اقتصادی مواجهاند، توان مالی برای تامین نیازهای آموزشی (مانند کتاب، معلم خصوصی یا دسترسی به فناوریهای آموزشی) ندارند. این وضعیت بر یادگیری کودکان تاثیر منفی میگذارد. در برخی خانوادهها، دانشآموزان مجبور به کار کردن هستند که این موضوع فرصت یادگیری آنها را محدود میکند.»
تاکید بر کنکور به جای یادگیری!
سلامیان ادامه میدهد: «جامعه ایران به جای تاکید بر یادگیری واقعی و مهارتآموزی، بیشتر بر دریافت مدرک و نمره تمرکز دارشته است و این نگرش سبب شده دانشآموزان و حتی معلمان به عمق مفاهیم آموزشی توجه کمتری داشته باشند. وضعیت اقتصادی و اجتماعی نامناسب میتواند انگیزه دانشآموزان برای یادگیری را کاهش دهد چراکه آنها آیندهای روشن برای خود نمیبینند. تاکید زیاد بر آزمون کنکور و نادیده گرفتن یادگیری مهارتهای پایه، تمرکز دانشآموزان را از موضوعات بنیادی مانند ریاضی یا خواندن منحرف میکند. در سالهای اخیر، برخی ارزشهای اجتماعی به سمت مشاغل پردرآمد و مهارتهای سریعا قابل اجرا (مانند تجارت یا فناوریهای کاربردی) متمایل شدهاند. در نتیجه ارزش یادگیری علوم پایه مانند ریاضی کاهش یافته است.»
کاهش اعتماد به آموزش رسمی در مدرسهها
سلامیان میگوید: «بیاعتمادی خانوادهها و دانشآموزان به کیفیت آموزش رسمی باعث کاهش انگیزه برای یادگیری در مدارس شده است. کاهش سرمایه اجتماعی، یعنی اعتماد و همکاری میان خانوادهها، معلمان و جامعه، باعث تضعیف فرآیند یادگیری شده است. معلمان نیز در جامعه جایگاه مطلوبی ندارند و این مساله بر انگیزه و عملکرد آنها تاثیر منفی گذاشته است.»
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد