بی‌تفاوتی شاخص به بخشنامه‌های جدید

شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با افزایش ۸۲۰۰ واحدی از کانال ۶۰۰ هزار واحد هم عبور کرد. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران که این روزها به دلیل افزایش نرخ ارز و نیز هجوم نقدینگی سرگردان بازار به بورس، روند رو به رشد و رکوردشکنی را ادامه می‌دهد در جریان معاملات به افزایش ۸۲۰۰ واحدی به رقم ۶۰۵ هزار و ۷۸۹ واحد رسید و از کانال ۶۰۰ هزار واحد هم گذر کرد.
به گفته برخی کارشناسان علت عمده این رکوردشکنی افزایش نرخ ارز است که آن هم ناشی از کاهش درآمد نفتی و ارز و نیز مشکل انتقال ارز بوده که این مساله باعث می‌شود شرکت‌هایی که صادراتی بوده یا دارایی‌های ارزی دارند به تجدید ارزیابی دارایی خود بپردازند و در واقع این افزایش قیمت سهام به خاطر تجدید ارزیابی دارایی‌ها بوده و نه به خاطر تولید بیشتر یا جذب فناوری بالاتر یا بهره‌وری بهتر.
بنابراین به گفته برخی کارشناسان تا حدی تایید می‌شود که عمده رشد بورس بیشتر به خاطر سفته‌بازی معامله‌گران بوده و از این رهگذر در عالم واقع شرکت‌ها اتفاقی روی نمی‌دهد.
هم‌اکنون ارزش روزانه معاملات بورس و فرابورس ایران به ۹۵۰۰ میلیارد تومان می‌رسد که اگر این رقم نقدینگی جذب شرکت‌های بورسی و فرابورسی شود تحولی در تولید ایجاد می‌شود در حالی که برخی مدیران بورسی و شرکت‌های تولید‌کننده از کمبود سرمایه در گردش و نقدینگی شکایت دارند.
ارزش بازار در بورس اوراق بهادار تهران به ۲۲۱۳ تریلیون تومان رسیده است.
شاخص قیمت با معیار وزنی ارزشی ۲۲۷۴ واحد رشد کرده است. شاخص بازار اول ۵۴۶۰ واحد و شاخص بازار دوم که معاملات بلوکی در آن انجام می‌شود با افزایش ۲۰ هزار و ۶۶۹ واحد تاکنون مواجه شده است. همچنین شاخص آزاد شناور ۶۷۰۸ واحد رشد کرده و شاخص قیمت با معیار هم‌وزن ۵۰۲ واحد رشد کرده است.
نمادهای پتروشیمی خلیج‌فارس، فولاد مبارکه، سرمایه‌گذاری غدیر، هلدینگ نفت و گاز و پتروشیمی تامین، گسترش نفت و گاز پارسیان، پالایش نفت تهران و کشتیرانی همگی در تقویت شاخص کل بورس اثرگذار بوده‌اند. همچنین نمادهای پربیننده نشان می‌دهد که توجه فعالان بورس به شرکت‌های صنعت بانکداری، پالایش پتروشیمی، فولاد، فلزات اساسی بوده‌اند.
یک کارشناس بازار سرمایه گفت: بازار سرمایه با توجه به اخباری که در خصوص تغییر قوانین معاملات بازار سرمایه منتشر شد هیچ واکنشی از خود نشان نداد و روند صعودی را در پیش گرفت. عرفان هودی با بیان اینکه این موضوع نشان می‌دهد که هر چقدر زمینه محدودیت در معاملات بازار سرمایه ایجاد شود، بازار سرمایه باز هم راه خود را می‌رود و در مسیر افزایشی قرار می‌گیرد، افزود: بسیاری از سهام مانند گروه پالایشی و پتروشیمی نسبت جلسه اوپک که روز پنجشنبه برگزار شد واکنش نشان دادند و از آغاز معاملات دارای صف خرید بودند. همچنین گروه‌های وابسته به کامودیتی‌ها به دلیل افزایش قیمت‌های جهانی در کنار پتروشیمی و پالایشی در مسیر صعود قرار گرفتند.
هودی با بیان اینکه بازار در معاملات فرآیند خوبی را سپری کرد، افزود: در صورتی که بخشنامه‌های جدید سازمان بورس در جلسه محدود یا اجرای آن تعلیق شود می‌توان پیش‌بینی کرد که بازار فردا هم مثبت خواهد بود و به قله‌های جدید دست می‌کند.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: استعفا و انتخاب رییس جدید نمی‌تواند بر روند بازار تاثیرگذار باشد زیرا سازمان بورس فقط قانونگذار است و روند معاملات بورس براساس شرایط اقتصادی حاکم و ایجاد عرضه و تقاضاست.
وی افزود: اما قوانین جدید تاثیر بسیاری را بر بازار خواهد گذاشت و می‌توان از آن به عنوان محرک اصلی بازار برای معاملات فردا یاد کرد.
هودی به روند معاملات هفته‌ای که گذشت اشاره کرد و گفت: هفته گذشته هم به دلیل وضع برخی دیگر از قوانین جدید هفته بسیار خاصی برای بازار سرمایه بود و منجر به روند منفی شاخص بورس در یک روز معاملاتی از هفته گذشته شد.
این کارشناس بازار سرمایه اظهار داشت: قطعی سیستم کارگزاری‌ها از دیگر مسایلی بود که روند معاملات بازار در هفته گذشته را تحت‌الشعاع قرار داد و باعث شد روز دوشنبه ۵۸ کارگزاری‌ که از خدمات شرکت رایان هم‌افزا خدمات می‌گرفتند سیستم فرابورس آنها قطع شود و دیگر قادر به معامله نباشند.
وی ادامه داد: انتظارات تورمی موجود در کشور، رکود حاکم در سایر بازار‌های موازی، عدم فروش نفت به خاطر تحریم‌ها و افزایش قیمت دلار باعث رشد شاخص بورس و ثبت رکوردهای جدید در این بازار شد.
هودی خاطرنشان کرد: از ابتدای سال جدید گروه بانکی‌ها مورد اقبال سهامداران در بازار قرار گرفت و باعث شد در برخی از روزها به عنوان گروه پیشرو معرفی شوند اما اکنون با توجه به ورود شمار زیادی از سرمایه‌گذاران و ورود پول جدید به این بازار دیگر شاهد «لیدر» محوری در بازار نیستیم و همه سهم‌ها همسو با یکدیگر در حال رشد هستند.
تذکر شورای‌عالی بورس
در همین حال و به دنبال تصمیمات اخیر سازمان بورس عضو شورای‌عالی بورس گفت: شورای‌عالی بورس نمی‌تواند به آنچه در حیطه اختیاراتش نیست ورود کند و در دستور کار قرار دهد اما این شورا به طور حتم در جلسه شنبه در رابطه با سیاست‌های کلی که اخیرا ابلاغ شده است تذکراتی را ارائه خواهد داد.
حسین سلاح‌ورزی در گفت‌و‌گو با ایرنا اظهار داشت: سازمان بورس و شرکت‌های بورس وظایف و ماموریت‌هایی برعهده دارند که باید براساس مقررات مربوطه نقش تنظیم‌گری را در نظارت بازار ایجاد کنند.
وی معتقد است که برای انجام وظایف تنظیم‌گری و نظارت، ابلاغ و تدوین برخی از دستورالعمل‌ و رویه‌ها لازم است.
سلاح‌ورزی خاطرنشان کرد: بحثی که اکنون وجود دارد موضوع تکرر و تکثر ابلاغ این دستورالعمل‌هاست که نشانه‌های خوبی را به ذی‌نفعان و فعالان بازار سرمایه نمی‌دهد و باعث ایجاد یک‌سری شرایط نااطمینان در معاملات بازار خواهد شد.
عضو شورای‌عالی بورس گفت: به نظر می‌رسد مدیران بورس باید در مورد بخشنامه‌های جدید که ابلاغ شده تجدیدنظر بیشتری داشته باشند و با طمانینه بیشتر برای بهبود روند معاملات بازار، رویه‌هایی را در نظر بگیرند که هر هفته با تغییر همراه نشود.
وی افزود: براساس قانون بهبود مستمر کسب‌وکار هرگونه تغییر در سیاست‌ها و رویه‌ها نیازمند یک مهلت زمانی کافی است.
سلاح‌ورزی با بیان اینکه تغییرات زیاد قوانین به نفع معاملات بازار سرمایه نیست، اظهار داشت: هر آنچه باعث ایجاد شرایط نااطمینانی در بازار سرمایه شود برای معاملات این بازار مطلوب نیست و نباید چنین مسائل مهمی در این بازار نادیده گرفته شود.
این عضو شورای‌عالی بورس به جلسه شورای‌عالی بورس که برگزار می‌شود اشاره کرد و گفت: شورای‌عالی بورس و هیات‌مدیره سازمان بورس از وظایف و اختیارات مشخصی برخوردارند. شورای‌عالی بورس نمی‌تواند به آنچه در حیطه اختیاراتش نیست ورود کند و در دستور کار قرار دهد اما این شورا به طور حتم در جلسه در رابطه با سیاست‌های کلی که اخیرا ابلاغ شده تذکراتی را ارائه خواهد داد.
یک کارشناس بازار سرمایه نیز گفت: زمانی که یک پدیده چند بار در بازار سرمایه تکرار شود تبدیل به قانونی بی‌قاعده می‌شود و چنین ذهنیتی را بین سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کند که چهارشنبه‌ها در بازار سرمایه روز خطرناکی است و ممکن است با وضع قوانین جدید امنیت سرمایه‌گذاری به خطر بیفتد.
امیرعلی امیرباقری در گفت‌و‌گو با ایرنا به جریان ورود نقدینگی از سوی حقیقی‌ها به سمت بازار سرمایه و ادامه رشد شاخص بورس در بازار هفته گذشته اشاره کرد و گفت: روز چهارشنبه طبق روال چهارشنبه‌های اخیر قوانین خلق‌الساعه ابلاغ شد که می‌تواند بر بدنه بازار تاثیرگذار باشد و این تاثیر چندان مطلوب نخواهد بود.
وی با بیان اینکه هویت و ذات قانون ابلاغ شده چندان مهم به نظر نمی‌رسد، اظهار داشت: اینکه خارج از زمان معاملات بازار با وضع قوانین جدید مواجه شویم می‌تواند زمینه ایجاد برخی از ریسک‌ها را برای بازار فراهم کند و به سایر ریسک‌های بازار اضافه شود.
امیرباقری با اشاره به اینکه ریسک به وجود آمده می‌تواند بر ذهن سرمایه‌گذاران جهت سرمایه‌گذاری تاثیرگذار باشد، افزود: نتیجه این ریسک کند شدن جریان ورود سرمایه از سوی حقیقی‌ها به سمت بازار سرمایه یا خروج حقیقی‌ها از این بازار خواهد بود.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه در کل چنین قوانینی برای بازار سرمایه و قشر سرمایه‌گذاران مفید نخواهد بود، افزود: این اقدام ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد و باعث ایجاد ترس که ممکن است در روزهای آینده ریسک‌های دیگری متوجه بازار شود، خواهد شد.
وی معتقد است اکنون که بازار با رشد چشمگیری مواجه شده، وضع این قوانین می‌تواند خطراتی را با خود به همراه داشته باشد و ممکن است روند بازار را از مسیر صعودی معکوس کند و باعث افت شاخص بورس شود.
امیرباقری گفت: معکوس شدن روند بازار در وضعیت کنونی، خروج نقدینگی و هجوم آن به بازارهای ارز و مسکن می‌تواند تبعاتی را در اقتصاد کشور با خود به همراه داشته باشد.
این کارشناس بازار سرمایه اظهار داشت: در چنین وضعیتی توصیه ما به سرمایه‌گذاران این است که نگاه واقع‌بینانه‌تری به ریسک‌های مدنظر داشته باشند و ضمن خودداری از واکنش هیجانی نسبت به تصمیمات خود جلوگیری کنند. بهتر است سهامداران با نگاه تحلیلی به قوانین و دستورالعمل‌های ابلاغ شده دست به معامله بزنند و سرمایه خود را به صورت کوتاه‌مدت وارد بازار نکنند.
وی گفت: سرمایه‌گذاران دید بلندمدت به بازار داشته باشند زیرا بازار سرمایه همچنان در بسیاری از سهام پتانسیل رشد دارد و این بازار به عنوان گزینه نخست سرمایه‌گذاری در این کشور محسوب می‌شود.
مهدی محمود‌رباطی نیز به ابلاغ بخشنامه‌های جدید از سوی سازمان بورس در زمینه تغییر قوانین معاملات بورس و فرابورس اشاره کرد و افزود: مهم‌ترین شاخص برای توسعه هر بازار سرمایه‌گذاری‌، ثبات و امنیت سیستماتیک این بازار است و از آنجایی که توسعه بازار سرمایه در راس برنامه‌های اقتصادی دولت و حاکمیت است باید به این موضوع توجه جدی شود.
این کارشناس بازار سرمایه اظهار داشت: از سه ماه گذشته که این رویه جدید برای ابلاغ بخشنامه‌های جدید در سازمان بورس آغاز شد ابهاماتی را برای فعالان بازار ایجاد کرد که دلیل این رویه تولید انبوه بخشنامه‌های جدید و ابلاغ شبانه و ناگهانی چیست.
رباطی با بیان اینکه این رویه سازمان بورس به نقطه مثبتی در بازار سرمایه ختم نخواهد شد، گفت: از سه ماه گذشته این روند از سوی سازمان بورس شدت گرفت و شاهد این بودیم که آخر هر هفته حجم انبوهی از بخشنامه به بازار سرمایه ابلاغ می‌شود. این موضوع غیرقابل مدیریت است و نمی‌توان بازار را با این قوانین جدید وفق داد.
وی اظهار داشت: این موضوع باید به طور دقیق توسط وزارت اقتصاد و دارایی که تمرکز بر حفظ رونق بازار سرمایه دارد مورد بررسی قرار گیرد که انگیزه این مدل قانونگذاری‌ها و ابلاغ بخشنامه‌های جدید در بازار طی هفته‌های اخیر چه می‌تواند باشد.
وی گفت: هر کسی که نسبت به بازار سرمایه شناخت داشته باشد نسبت به این موضوع هم آگاهی دارد که این مدل برخورد با بازار، میزان ریسک سیستماتیک بازار را به شدت افزایش می‌دهد و باعث ایجاد فضای نااطمینانی در بازار و بر هم خوردن نظم حاکم و امتیاز نقدشوندگی بازار سرمایه خواهد شد.
رباطی با اعتقاد بر اینکه این موضوع در کوتاه‌مدت و میان‌مدت به بازار لطمه خواهد زد، افزود: در گذشته شاهد این نوع از قانونگذاری‌ها در بازار نبودیم و فقط در سال ۹۲ در زمان ریزش بازار و نیز در سال‌های ۸۴ و ۸۳ این مدل از برخورد با بازار برای کنترل نوسان‌ها به کار گرفته شد.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: بازار ایران همان‌طور که در حال جذب سرمایه‌های جدید و در کشور در حال توسعه است در مدیریت خود هم نیازمند دیدگاه‌هایی متناسب با این رویکرد جدید است که بتواند نگاه سنتی در مدیریت بازار را به سمت دیدگاه‌های مدرن‌تر و متناسب با بازارهای پیشرفته دنیا سوق دهد. کمااینکه در دوره مدیریت «شاپور محمدی» نیز گام‌هایی مهم در خصوص اصلاح و مدرن کردن ساختارهای بازار برداشته شد، ولی اقدامات اخیر در تضاد با روند مدیریتی سال‌های گذشته وی است که دلیل این تغییر رویکرد جای بررسی دارد.
رباطی با بیان اینکه روش ابلاغ این بخشنامه‌ها به نفع بازار سرمایه ایران نیست، گفت: حتی اگر این قوانین جدید به نفع بازار و درست باشد اما نحوه ابلاغ آن که هر هفته با حالت غافلگیرانه حجم انبوهی از بخشنامه به بازار ابلاغ شود درست نیست. اگر قرار است قوانین جدید وضع شود باید مورد کارشناسی قرار گیرد و در فضای مشورت با کارشناسان و صاحبنظران تصمیمات اتخاذ شود و بعد در روش درست و شفاف به اطلاع نهادهای مالی و سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی برسد تا بتوان از این طریق سرمایه‌گذاران را متقاعد کرد و شوک و نااطمینانی به بازار نداد.
رباطی با بیان اینکه بندها و متن قوانین جدید ابلاغ‌شده از دید کارشناسی هم درست نیست، افزود: اگر دیگر بورس‌های دنیا را ارزیابی کنیم به هیچ عنوان زیرساختار بازار به این شکل مداوم دستکاری نمی‌شود و قوانینی محدود‌کننده شبیه این قوانین نیز در این بازارها مشاهده نمی‌شود.
این کارشناس بازار سرمایه اظهار داشت: این هفته سازمان بورس بخشنامه‌های جدید را به گونه‌ای ابلاغ کرد که برخی از اعضای شورای‌عالی نسبت به آن اظهار بی‌اطلاعی کردند که در نوع خود تاکنون بی‌نظیر بود. این رویداد را وزارت اقتصاد باید بررسی کند که دلیل و انگیزه این مدل صدور بخشنامه‌ها به صورت مداوم از سوی سازمان بورس چه می‌تواند باشد.
به گفته وی، این مسائل برای ساختار سرمایه‌گذاری بازار سرمایه مناسب نیست و بورس را به عنوان یک بازار بی‌ثبات به فعالان کسب‌وکار معرفی می‌کند.
دیگر عضو شورای‌عالی بورس نیز اظهار داشت: از روز چهارشنبه شاهد ایجاد جو روانی در شبکه‌های مجازی در این باره بودیم و تلاش فعالان بازار این بوده که بتوانیم این فضا را کنترل کنیم. در این راستا فردا جلسه ویدئویی با کارشناسان بازار خواهیم داشت که نظرات خود را درباره تغییر زیرساختارها، تجمیع و به سازمان بورس منتقل کنیم.
سعید اسلامی در گفت‌وگو با ایلنا درباره واکنش بازار سرمایه به تغییرات مدیریتی و زیرساختاری اظهار داشت: نسبت به کل جریان سرمایه‌ این اثرات به طور قطع کوتاه‌مدت خواهد بود مگر اینکه در بخش تغییرات مدیریتی مدیر جایگزین، استراتژی‌های جدید خاصی را اعلام کند و این تصمیمات جدید بر جریان سرمایه تاثیرگذار باشد.
وی ادامه داد: سهامداران باید توجه داشته باشند که در این بین اگر نوساناتی هم صورت بگیرد بلندمدت نیست.
عضو شورای‌عالی بورس با اشاره به واکنش بازار نسبت به تغییرات زیرساختاری گفت: از روز چهارشنبه شاهد ایجاد جو روانی در شبکه‌های مجازی در این باره بودیم و تلاش فعالان بازار این بوده که بتوانیم این فضا را کنترل کنیم. در این راستا جلسه ویدئویی با کارشناسان بازار خواهیم داشت که نظرات خود را درباره تغییر زیرساختارها، تجمیع و به سازمان بورس منتقل کنیم.
اسلامی تاکید کرد: معتقدم درباره دستورالعمل‌ها و مقرراتی تاثیر زیادی بر روند بازار دارند، سازمان باید مشورت صاحب‌نظران و کارشناسان را در نظر بگیرد البته سازمان دفعات قبل هم نشان داده که نظارت کارشناسان را در این شرایط مورد توجه قرار می‌دهد و از این رو نگرانی‌های بلندمدتی در این‌باره وجود ندارد.
وی با بیان اینکه به هر حال در شرایطی که بازار هر روز با حجم نقدینگی بزرگی مواجه می‌شود باید این نظرسنجی‌ها برای اعمال تغییرات در دستورالعمل‌ها انجام شود، افزود: به زودی پیشنهادات فعالان و کارشناسان به سازمان ارائه می‌شود تا در صورت نیاز تغییرات انجام شوند.
عضو شورای‌عالی بورس با اشاره به تغییرات بازار نسبت به این تصمیمات جدید اظهار داشت: باید توجه داشت که ارزش ذاتی شرکت‌ها تحت‌تاثیر زیرساختارها، دستورالعمل‌ها و مقررات قرار نمی‌گیرد به همین دلیل است که گفته می‌شود این تغییرات به طور عمده روندهای کوتاه‌مدت را تحت تاثیر جدی قرار می‌دهد و در روندهای بلندمدت اثرگذار نیست.
اسلامی ادامه داد: در بازار سرمایه کشورمان متغیرهای بنیادی اقتصاد کلانی و صنعت اثر دارند و مهم‌ترین متغیری که در رشد بازار می‌تواند اثرگذار باشد ورود حجم نقدینگی به بازار است که آن را یک اتفاق مثبت می‌دانیم و سال‌های سال آرزوی ورود این نقدینگی را به بازار داشتیم اما متناسب با ورود این حجم نقدینگی باید ظرفیت‌های بازار هم توسعه یابد و سهام جدید وارد بازار شود.
وی با بیان اینکه در بلندمدت باید به اثرگذاری این متغیرها (ورود نقدینگی) فکر کنیم نه دستورالعمل‌ها و مقررات گفت:‌ اما طبیعی است که در بازه زمانی کم جریان‌های کوتاه‌مدت تحت تاثیر قرار می‌گیرد و این روند ممکن است بر روند پول‌های جدید تاثیر بگذارد.
عضو شورای‌عالی بورس در پاسخ به این سوال که آیا با توجه به مجموعه این شرایط جذب نقدینگی به بورس ادامه‌دار خواهد بود، تاکید کرد: باید توجه داشت که حجم بزرگی از نقدینگی در کشور تولید می‌شود و بازارهای جایگزین هم در رکود نسبی قرار دارند. از سوی دیگر انتظارات تورمی بالاست و سرمایه‌گذاران نمی‌خواهند از این انتظارات تورمی جا بمانند بنابراین تنها فرصت سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه است و نکته کلیدی هم این است که در این مدت، بازار سودآوری زیادی داشته، البته در کنار اینها یک رفتار توده‌ای هم برای ورود به بازار وجود دارد.
اسلامی ادامه داد:‌ تمام این رشد بازار به سیاستگذاری‌های دولت مربوط نیست اما از این فرصت می‌توان استفاده کرد تا شرکت‌های جدیدی وارد بازار شوند و افزایش سرمایه صورت گیرد. دولت می‌تواند از این بستر تامین مالی کند اما در حوزه سیاستگذاری نباید اولویت تامین مالی باشد بلکه اولویت با تامین مالی شرکت‌ها و بنگاه‌هاست.