تبدیل شرکت‌های سرمایه‌گذاری‎های استانی سهام عدالت به صندوق

یک کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر اینکه سهام عدالت باید به صورت تدریجی و مرحله‌ای آزاد می‌شد، گفت: سرمایه‌گذاری‌های استانی سهام عدالت باید به صندوق تبدیل شوند و اقدام به بسته شدن پرونده سهام عدالت در کوتاه‌ترین زمان ممکن کنیم. مهدی حاجی‌وند افزود: عدم مدیریت مناسب بازار سرمایه در تعدیل عرضه و تقاضا نیز موجب شد پس از رشد غیرمنطقی و مدیریت نشده این بازار، افت شدیدی در بازار سهام رخ دهد و این موضوع موجب شد تا سبد سهامداران عدالت نیز آسیب ببیند؛ به طوری که ارزش سهام عدالت مشمولانی که یک میلیون تومان سهم داشتند و در روزهای اوج بازار سهام، ۴۰ میلیون تومان ارزش داشت، حالا به کمتر از ۲۰ میلیون تومان کاهش یافته است. حاجی‌وند گفت: این در حالی است که از اواخر آبان سال گذشته نیز شرایط فروش سهام عدالت برای افرادی که روش مستقیم را انتخاب کرده‌اند، وجود ندارد و مجموعه عوامل موجب شده تا آزادسازی سهام عدالت که اتفاق درست و بجایی بود، به دلیل مدیریت نادرست، به تجربه‌ای ناموفق تبدیل شود.این کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: از سال ۱۳۸۵ تاکنون این فرصت برای متولیان امر فراهم بوده است تا پرتفوی سهام عدالت را یکدست کرده و همه ۴۹ شرکت حاضر در سبد سهام عدالت را بورسی و فرابورسی کنند، تا از این جهت مشکلات و پیچیدگی‌های کمتری برای فرآیند سهام عدالت به وجود آید و شفافیت بیشتری هم در سبد سهام عدالت مشمولان دیده شود، اما متاسفانه این اتفاق تاکنون نیفتاده است و این فرصت ناب هم از دست رفت. وی اضافه کرد: البته بنابر اعلام مسوولان، ظاهرا قرار است سهام این ۱۳ شرکت غیربورسی که در سبد سهام عدالت قرار دارند در قالب یک صندوق مادر تجمیع شوند و ۵۰ میلیون سهامدار عدالت نیز سهامدار این صندوق شوند، که هنوز اقدام عملی و علمی مناسبی در این زمینه انجام نشده است. حاجی‌وند با انتقاد از وضعیت سهام عدالت گفت: متاسفانه این موارد موجب شد تا موضوع سهام عدالت هر روز پیچیده‌تر شده و بر ابهامات آن افزوده شود.
بلاتکلیفی شرکت‌های تعاونی سهام عدالت
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به اینکه دو نگاه مقابل هم در زمینه شرکت‌های سرمایه‌گذاری سهام عدالت و مجامع آنها وجود دارد، گفت: مخالفان برگزاری مجامع این شرکت‌ها بر این باورند که باید انتخابات در سطح شرکت‌های تعاونی سهام عدالت برگزار شده و پس از آن منتخبین سهامداران عدالت در تعاونی‌ها، اقدام به انتخاب هیات مدیره شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت کنند. وی تصریح کرد: تا پیش از آزادسازی سهام عدالت، شرکت‌های استانی سهام عدالت وجود داشته‌اند و برخی از آنها نیز نمادشان در بورس درج شده بود؛ که البته باید این نکته نیز مورد توجه قرار گیرد که این شرکت‌ها باید عملکرد سال‌های گذشته خود را برای تنویر افکار عمومی در خصوص عملکردشان منتشر کنند. حاجی‌وند ادامه داد: یکی از مشکلات مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت عدم سجامی‌شدن تمامی مشمولان است که این موضوع موجب می‌شود مجامع این شرکت‌ها به حد نصاب قانونی خود برای تشکیل نرسند. به همین دلیل مخالفان برگزاری این مجامع معتقدند که ابتدا باید تمامی سهامداران عدالت سجامی شوند و اینکه باید در این زمینه فرهنگ‌سازی لازم صورت گرفته و زیرساخت‌های لازم نیز برای حضور تمامی سهامداران در مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری استان سهام عدالت فراهم شود. این کارشناس بازار سرمایه گفت: تعداد مشمولان سهام عدالت با تعداد رای‌دهندگان در انتخابات ریاست‌جمهوری هم‌تراز است بنابراین باید دقت شود تا خدای ناکرده بهره‌برداری سیاسی از مجامع شرکت‌های استانی سهام عدالت و همچنین اداره و مدیریت این شرکت‌ها نشود؛ چرا که شمار بالای دارندگان سهام عدالت که عضو شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی هستند، قدرت چانه‌زنی را به اعضای هیات مدیره این شرکت‌ها در حوزه‌های مختلف می‌دهند. حاجی‌وند اضافه کرد: از نگاه دیگر اعضای هیات مدیره‌ای که برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت انتخاب می‌شوند با عملکرد خود می‌توانند موجب افزایش دارایی و ارزش سهام دارندگان سهام عدالت شود که از این جنبه نیز باید دقت‌های لازم صورت گرفته و اینکه دارندگان این سهام در انتخاب اعضای هیات مدیره دقت لازم را داشته باشند.
امکان افزوده شدن سهامداران عدالت از ۳ طریق
این کارشناس بازار سرمایه یادآور شد: یکی دیگر از مواردی که در زمینه سهام عدالت باید مورد دقت قرار گیرد، این است که شمار مشمولان و دارندگان سهام عدالت با گذشت زمان در حال بیشتر شدن است؛ چرا که از یک سو برخی از وراث متوفیان سهام عدالت که سهامدار عدالت نیستند، از طریق انحصار وراثت سهام عدالت متوفیان، سهامدار می‌شوند، و از سوی دیگر برخی از افراد با خرید سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری استان سهام عدالت به جمعیت سهامداران عدالت در کشور افزوده خواهند شد؛ همچنین اگر قرار باشد سهام عدالت جدیدی میان مشمولان توزیع شود، جمعیت سهامداران عدالت در کشور بیشتر شده که بخشی از آنها سهامداران شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت هستند که این موارد نیز قدرت چانه‌زنی هیات مدیره این شرکت‌ها را در حوزه‌های مختلف از جمله انتخابات شورای شهر و مجلس افزایش می‌دهد و از این جنبه نیز باید با دقت بیشتری اقدام به برگزاری مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری سهام عدالت و انتخاب هیات مدیره این شرکت‌ها کنیم.
شکست در انتظار آزادسازی سهام عدالت
این کارشناس بازار سرمایه با ذکر این مساله زمانی که سهام عدالت در کشور ما در حال اجرا بود، مخالفانی هم داشت، اضافه کرد: فصل مشترک سهام عدالت و تجربه جهانی در این زمینه که با نام کوپن سهام اجرایی شد، مشکلات مربوط به مرحله آزادسازی است. بر این اساس باید در این زمینه ظرافت‌های لازم در نظر گرفته شود تا خدای ناکرده تجربه سهام عدالت در کشور ما نیز مانند تجربه جهانی کوپن سهام که در مرحله آزادسازی به شکست منجر شد، غم‌انگیز نباشد. حاجی‌وند با تایید اصل آزادسازی سهام عدالت و انتقاد از نحوه آزادسازی این سهام گفت: در وهله نخست باید آزادسازی و فروش سهام عدالت به صورت تدریجی و مرحله به مرحله اتفاق می‌افتاد. به این مفهوم که مشمولان تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی به دلیل مشکلات درآمدی و معیشتی باید در اولویت فروش سهام عدالت قرار می‌گرفتند که با این کار، هم این دسته از مشمولان زودتر به نقدینگی حاصل از فروش سهام خود می‌رسیدند و هم اینکه با برنامه‌ریزی مناسبی که صورت می‌گرفت، فشار مضاعفی به واسطه آزادسازی سهام عدالت به بازار سرمایه وارد نمی‌شد.
ضمن اینکه پیچیدگی‌ها و حواشی موجود در زمینه آزادسازی سهام عدالت نیز تا این اندازه بروز نمی‌کرد. این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: از سوی دیگر پرتفوی سهام عدالت به صندوقی میرا تبدیل شده که همه دارندگان این سهام عضو آن بوده و به تدریج با فروش سهام مشمولان و سهامداران سهام عدالت، این صندوق کوچک و کوچک‌تر شده و با پایان یافتن فروش سهام عدالت، عمر این صندوق نیز در یک دوره زمانی دو یا سه ساله پایان یافته و منحل شود. به گزارش تسنیم، حاجی‌وند که در یک برنامه رادیویی سخن می‌گفت، تصریح کرد: متاسفانه به دلیل طولانی شدن فرآیند سهام عدالت تاکنون بیش از سه میلیون نفر از دارندگان این سهام فوت کرده‌اند که می‌شد با ارائه راهکارهای بهتری، روند توزیع و آزادسازی سهام عدالت را کوتاه کرد تا مشمولان و دارندگان این سهام، از مزایای آن بهتر و زودتر بهره‌مند شوند.
وی پیشنهاد داد: با توجه به مشکلات ناشی از نحوه آزادسازی سهام عدالت و همچنین شماره بالای سهامداران، در حال حاضر راه‌حلی که برای سروسامان دادن به وضعیت سهام عدالت به نظر می‌رسد این است که شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت تبدیل به صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهام عدالت استانی شده و سهامداران با فروش و تسویه سهام خود در این صندوق‌ها، اقدام به آزادسازی سهام عدالت خود کنند و مدیران این صندوق نیز با فروش سهام این صندوق‌ها در شرایطی مناسب در بازار سرمایه، نقدینگی لازم برای تسویه حساب با سهامداران را تامین کرده و در نهایت این صندوق‌ها نیز منحل شوند.
سهام عدالت، سد راه خصوصی‌سازی
حاجی‌وند تاکید کرد: لزومی ندارد که داستان سهام عدالت در کشور ما برای سالیان سال ادامه‌دار باشد؛ چرا که همزمان با ابلاغ اصل ۴۴ قانون اساسی و آغاز به کار طرح توزیع سهام عدالت، قرار شد سهام عدالت به عنوان یکی از راهکارهای خصوصی‌سازی در کشور اجرایی شود و تجربه کوپن سهام در دنیا نیز گویای این مطلب است که این کوپن‌ها در راستای خصوصی‌سازی و کاستن از بار مالکیت و مدیریتی دولت اجرایی شده است.
این کارشناس بازار سرمایه گفت: جا دارد که متولیان امر بررسی و تحقیقی در این زمینه انجام دهند که آیا با اجرای سهام عدالت حجم و اندازه و نیز تصدی‌گری دولت افزایش یافته است یا کاهش؟ و اینکه چقدر در این زمینه از جیب دولت‌ها هزینه شده و دولت بزرگ و بزرگ‌تر شده است؟ حاجی‌وند با بیان اینکه در مقطعی از زمان، پرونده سهام عدالت باید برای همیشه بسته شود، تاکید کرد: با حواشی که کلیت سهام عدالت به ویژه در زمینه برگزاری مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی و مدیریت این شرکت‌ها دارد، پیشنهاد می‌شود شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت تبدیل به صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهام عدالت استانی شده و با سازوکار اشاره شده، اقدام به بسته شدن پرونده سهام عدالت در کوتاه‌ترین زمان ممکن در کشور کنیم.