تجارت مرگ

در تازه‌ترین برآورد موسسه سیپری رکورد بودجه نظامی جهانی در سال ۲۰۱۸ شکسته شد و با افزایش ۶/۲ درصدی در ۳۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده است. نکته قابل توجه دیگر در این گزارش افزایش بودجه نظامی آمریکا در هفت سال گذشته است و این امر پیامد سیاست‌های ترامپ و قدرت‌طلبی‌اش در جهان است.
موسسه تحقیقاتی صلح استکهلم مستقر در سوئد اعلام کرد‌ بودجه نظامی جهان در سال گذشته به بالاترین سطح در سه دهه رسید که عمدتا حاصل اقدامات ایالات متحده و چین بوده است. برآورد موسسه بین‌المللی تحقیقات صلح استکهلم موسوم به سیپری نشان می‌دهد هزینه نظامی جهان در ۲۰۱۸ مجموعا یک تریلیون و ۸۰۰ میلیارد دلار آمریکا شد. این میزان ۶/۲ درصد بیش از سال قبل و بالاترین رقم در سه دهه گذشته است که این موسسه آمار هزینه رقابت تسلیحاتی جهان را منتشر می‌کند.
اشپیگل‌آنلاین دیروز با استناد به این گزارش نوشته که آمریکا با ۶۴۹ و چین با ۲۵۰ میلیارد دلار در جایگاه اول و دوم این جدول قرار دارند و بودجه نظامی آنها در سال گذشته به نسبت دیگر کشورها افزایش بیشتری داشته است.
پس از این دو کشور به ترتیب عربستان سعودی، هند و فرانسه در جایگاه بعدی پیشتازان رقابت تسلیحاتی جهان قرار دارند. عربستان سال گذشته ۶۷ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار صرف خرید تجهیزات نظامی کرده است. در جدول موسسه سیپری تغییر چشمگیری در ۱۰ کشوری که طی دو سال گذشته بیشترین هزینه نظامی را داشته‌اند به چشم نمی‌خورد. روسیه از جایگاه چهارم به ششم رفته و آلمان جایگزین ژاپن در رتبه هشتم شده است.
براساس گزارش سیپری،‌ این هزینه معادل ۲۳۹ دلار آمریکا به ازای هر یک نفر می‌شود. آمریکا با ۶۴۹ میلیارد دلار همچنان بیشترین میزان هزینه نظامی در جهان را داشته که نسبت به سال قبل از آن چهار درصد افزایش نشان می‌دهد. اود فلورانت، مدیر برنامه تسلیحات و بودجه نظامی در سیپری می‌گوید: افزایش در بودجه نظامی آمریکا از ۲۰۱۷ با اجرای برنامه‌های خرید تسلیحاتی جدید دولت ترامپ ایجاد شد.
طبق گزارش انستیتو بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، آمریکا ۳۶ درصد هزینه‌های جهانی در سال ۲۰۱۸ را به خود اختصاص داده است و تقریبا معادل هشت بودجه نظامی بالای دیگر است. با این حال‌ بودجه آمریکا تقریبا یک‌پنجم کمتر از بالاترین میزان آن در ۲۰۱۰ است.
دومین بودجه نظامی بزرگ جهان با ۲۵۰ میلیارد دلار متعلق به چین است که معادل ۱۴ درصد هزینه‌های نظامی جهان است. این بودجه پنج درصد رشد را در سال ۲۰۱۸ نشان می‌دهد که پایین‌ترین سطح افزایش سالانه از ۱۹۹۵ است و بازتاب رشد اقتصادی کند این کشور است.
عربستان با ۶۷ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار در جایگاه سوم قرار دارد. این در حالی است که بیش از شش درصد از هزینه‌های نظامی در مقایسه با ۲۰۱۷ کاسته شده است. پس از آن هند و فرانسه در جایگاه‌های بعدی قرار گرفتند. بودجه نظامی هند برای پنجمین سال متوالی افزایش نشان می‌دهد که حاصل تنش‌ها با چین و پاکستان است. پنج بودجه نظامی اول، ۶۰ درصد هزینه نظامی جهان را تشکیل می‌دهد.
روسیه با ۶۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار به جایگاه ششم سر خورده است. این اولین باری است که روسیه از ۲۰۰۶ در میان پنج کشور صدرنشین نیست. در گزارش سیپری آمده است روند کلی این گونه است که هزینه‌کرد نظامی در مقیاس تولید ناخالص داخلی در تمامی مناطق از ۱۹۹۹ کاهش یافته است. طبق آن، شش مورد از ۱۰ کشوری که بودجه نظامی آنها بیشترین سهم تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد، در خاورمیانه قرار دارند.
طبق این گزارش، روسیه در راستای تحقق برنامه مدرنیزه‌سازی نیروهای مسلح خود، از دوره زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ بودجه نظامی خود را سالانه به میزان ۵ تا ۱۶ درصد افزایش داد، اما از آغاز سال ۲۰۱۶ هزینه‌های نظامی روسیه شروع به کاهش کرد. با این وجود میزان سفارشات دولتی به صنایع تولیدات دفاعی روسیه ۲/۷ درصد افزایش یافت. در سال ۲۰۱۷ هم هزینه‌های دفاعی روسیه ۱۹ درصد کاهش یافت.
در سال ۲۰۱۸ هم هزینه‌های دفاعی روسیه به کاهش خود ادامه داد‌ و ۵/۳ درصد کمتر شد‌ هرچند در مجموع نسبت به سال ۲۰۰۹ همچنان ۲۷ درصد افزایش یافته است. این تحقیقات نشان داده که البته این شاخص، بالاترین میزان در میان کشورهای شرق اروپاست. در سال گذشته هزینه‌های منطقه‌ای ارتش روسیه، ۸۸ درصد کل بودجه نظامی این کشور را در‌بر گرفته است.
گفتنی است تحریم‌های اقتصادی کشورهای غربی علیه روسیه که از سال ۲۰۱۴ میلادی و در ارتباط با موضوع اوکراین بر روسیه تحمیل شده‌اند، دلیل کاهش بودجه نظامی این کشور هستند. هزینه‌های نظامی اوکراین با ۲۱ درصد افزایش طی یک سال به رقم ۸/۴ میلیارد رسیده است.
از طرفی براساس گزارش هزینه نظامی آمریکا برای اولین بار در هفت سال گذشته افزایش نشان می‌دهد که بازتاب سیاست‌های دونالد ترامپ است.
افزایش ۶/۲ درصدی در هزینه‌های نظامی جهان نشان می‌دهد این دومین باری است که آمارهای جهانی افزایش دارد و هزینه نظامی جهان را به بالاترین سطح از ۱۹۸۸ می‌رساند. بودجه نظامی چین از ۲۰۰۹ به میزان ۸۳ درصد رشد داشته و از سال ۲۰۱۳ به میزان ۹/۱ درصد تولید ناخالص داخلی خودش را صرف آن کرده است.
نان تیان، مدیر پروژه هزینه‌های نظامی در سیپری گفت: آنها آماده‌سازی اجرای برنامه مدرن‌سازی جدید ارتش آمریکا را آغاز کرده‌اند که رسما از ۲۰۱۹ یا ۲۰۲۰ کلید می‌خورد. این حدود ۸/۱ تریلیون دلار در ۲۰ سال آتی می‌شود. این پول هنگفتی است که از سوی آمریکا هزینه می‌شود و شامل طیفی از تسلیحات متعارف تا قابلیت‌های هسته‌ای است.
افزایش بودجه نظامی آلمان
بودجه نظامی آلمان سال گذشته ۴۹ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار، ۸/۱ درصد بیش از سال قبل بوده است. مطابق پژوهش‌های موسسه سیپری آلمان در سال گذشته میلادی ۲/۱ درصد تولید ناخالص داخلی را صرف تجهیزات نظامی کرده و این رقم قرار است تا سال ۲۰۲۵ میلادی به ۵/۱ درصد برسد. مطابق دستورالعمل پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) این میزان باید به دو درصد افزایش یابد.
کارشناسان موسسه سیپری معتقدند گرچه بودجه نظامی روسیه در سال گذشته به دلیل مشکلات اقتصادی اندکی کاهش یافته و به ۶۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار رسیده اما این کشور همچنان به عنوان تهدیدی در منطقه محسوب می‌شود و همین امر باعث افزایش بودجه دفاعی کشورهایی نظیر لهستان، اوکراین، بلغارستان، لیتوانی و رومانی شده است.
انستیتو بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم که فهرستی از بودجه نظامی ۱۵۵ کشور را تهیه کرده، برای تنظیم گزارش خود فقط به داده‌ها و آمار رسمی کشورها تکیه نمی‌کند‌ بلکه منابعی نظیر بانک‌های مرکزی، ناتو و پرسش‌نامه‌های سازمان ملل را نیز مد نظر قرار می‌دهد.
گرچه بودجه نظامی برخی کشورها در سال گذشته‌ به دلایلی نظیر مشکلات اقتصادی، رقابت‌های تسلیحاتی و تغییر سیاست‌های دفاعی نوسان‌های مختصری داشته اما ایالات متحده آمریکا همچنان در جایگاهی قرار دارد که رقابت با آن تقریبا ناممکن به نظر می‌رسد.