تحقق رویای انتقال آب از دریا به صحرا

«جهان‌صنعت»- بهره‌برداری از اَبرپروژه انتقال آب خلیج‌فارس به استان یزد دیروز با حضور ویدئو‌کنفرانسی رییس‌جمهور، استاندار و جمعی از مسوولان محلی آغاز شد تا با کمک به این پروژه امکان انتقال آب به استان‌های مرکزی و مناطقی از جمله سیرجان، مس سرچشمه و اردکان یزد که عمدتا دارای فعالیت‌های معدنی هستند، فراهم شود. این پروژه که از آن به عنوان خط انتقال امید یاد می‌شود اگرچه تحولی بسیار عظیم است و باعث رشد و توسعه اقتصادی در مناطق معدنی کشور می‌شود اما از آنجا جای تامل دارد که وزیر تازه‌کار صمت به شدت خود را در این پروژه سهیم می‌داند و حتی طی هفته‌های اخیر به جای اینکه به دنبال سر و سامان دادن به وضعیت معیشتی مردم باشد، تمام هم و غم خود را معطوف به این پروژه کرده تا بلکه بتواند در کارنامه کاری خود یک تحول عظیم در اقتصاد کشور را بگنجاند. این در حالی است که اوضاع معیشتی و بازار کالاهای اساسی آنچنان به هم ریخته که بعید به نظر می‌رسد مشارکت کوتاه رزم‌حسینی برای به نتیجه رساندن پروژه انتقال آب خلیج‌فارس بتواند بر عملکرد ضعیف او در حوزه تنظیم بازار سرپوش بگذارد.
رزم‌حسینی وزیر صمت دیروز در مراسم انتقال آب خلیج‌فارس به مناطق کویری کشور اعلام کرد که رویای انتقال آب از دریا به صحرا تحقق یافت و چنان وانمود کرد که انگار تمام اقدامات اجرایی این پروژه بزرگ توسط شخص وی انجام شده است. گویی وزیر صمت نمی‌داند که بیشترین اقدامات برای راه‌اندازی این پروژه عظیم از زمان وزارت آقایان نعمت‌زاده، محمد شریعتمداری و رضا رحمانی انجام شد و ایشان در طول چندماه وزارت فقط نظاره‌گر بوده‌اند و تلاش کردند تا با هزینه تبلیغات میلیاردی پروژه را به نام خود تمام کرده و فشار گسترده‌ای را که به خاطر عملکرد بسیار ضعیفش در وزارت صمت داشته، توجیه کند.
در حالی که در آستانه سال نو مردم برای تهیه اندک مایحتاج خود مثل مرغ و گوشت و… در صف‌های عریض و طویل فروشگاه‌های توزیع‌کننده و در معرض ابتلا به کرونا قرار دارند، وزارت صمت به عنوان متولی اصلی تنظیم بازار در خواب عمیق به سر می‌برد و دلالان با افزایش قیمت و احتکار کالاهای اساسی و ضروری جامعه، روزگار مردم شریف و نجیب ایران را سیاه کرده‌اند. نکته جالب توجه اینکه گفته می‌شود وزارت صمت بابت پخش آگهی‌های تبلیغاتی برای افتتاح این پروژه، به صورت میلیاردی هزینه می‌کند و خم به ابروی وزیر محترم صمت نمی‌آید. از این رو لازم است نمایندگان مجلس از وزیر صمت سوال کنند که هزینه این همه آگهی تبلیغاتی از کجا و چگونه توسط شرکت‌های زیرمجموعه این وزارتخانه تامین می‌شود و مهم‌تر از آن رانت پخش آگهی‌های ۲۰ تا ۳۰ میلیارد تومانی به جیب چه کسانی می‌رود؟ نکته دیگر اینکه آبان‌ماه گذشته یکی از مدیران سابق شبکه سه سیما از سوی علیرضا رزم‌حسینی به ریاست رییس شورای رسانه، تبلیغات و اطلاع‌رسانی وزارت صنعت، معدن و تجارت منصوب شد؛ انتصابی که گفته می‌شود در پخش آگهی‌های اخیر این وزارتخانه تاثیر فراوانی داشته است.
لزوم ایجاد توازن در توسعه شرق و غرب کشور
پروژه انتقال آب خلیج‌فارس به عنوان ابرپروژه ملی که از سال‌های گذشته تلاش زیادی برای آن انجام شده است، چندی پیش به بهره‌برداری رسید و دیروز در آیین بهره‌برداری و آغاز عملیات اجرایی طرح‌های ملی وزارت صنعت، معدن و تجارت دو فاز دیگر از پروژه انتقال آب افتتاح شدند. به این ترتیب به کمک طرح انتقال آب به استان‌های مرکزی به مناطقی از جمله سیرجان، مس سرچشمه و اردکان یزد آبرسانی می‌شود.
بر همین اساس رییس‌جمهور در این مراسم بر لزوم ایجاد توازن و تعادل در توسعه مناطق شرق و غرب کشور تاکید کرد و گفت: این موضوع از لحاظ امنیت ملی و توسعه ایران بسیار حائزاهمیت است.
حسن روحانی اظهار کرد: همواره عدم تعادلی بین شرق و غرب کشور وجود داشته است. شرق کشور از لحاظ طبیعت شرایط سختی دارد. کویر سختی‌ها و زیبایی‌ها دارد و ما حتما باید منطقه شرق ایران را آباد و توازن و تعادل را در این منطقه ایجاد کنیم.وی طرح انتقال آب به استان‌های مرکزی را طرح بزرگ و تاریخی عنوان کرد و گفت: در روزهای اول دوستانی می‌گفتند این طرح قابل اجرا نیست. این در حالی است که کار از سوی وزارت صمت شروع شد و همان‌طورکه مردم می‌دانند تا امروز ما سه فاز خط یک را افتتاح کرده‌ایم.
رییس دولت تدبیر و امید اضافه کرد: یک فاز این طرح در آبان‌ماه و دو فاز هم به تازگی افتتاح شد که به کمک آن به سیرجان، مس سرچشمه و اردکان یزد آبرسانی می‌شود.
وی با اشاره به ادامه مسیر انتقال آب افزود: خط دوم این مسیر از خلیج‌فارس و دریای عمان به سمت خراسان جنوبی و مشهد الرضا ادامه می‌یابد. خط سوم برای استان اصفهان و خط چهارم از دریای عمان برای منطقه زاهدان و زابل در سیستان‌و‌بلوچستان آبرسانی می‌کند.
تحول بسیار عظیم
روحانی بهره‌برداری از این طرح را تحولی بسیار عظیم عنوان کرد و با اشاره به حجم بزرگ سرمایه‌گذاری در این طرح‌ها گفت: ما امروز در ساخت پمپاژها خودکفا هستیم. در قدیم باید همه اینها را وارد می‌کردیم اما در دولت یازدهم و دوازدهم با کمک شرکت‌های دانش‌بنیان در زمینه گاز، آب و نفت اقدامات بزرگی انجام داده‌ایم. او تصریح کرد: بحث انتقال آب جزو آرزوهای بزرگ همه مسوولان از اول انقلاب تاکنون بوده است.
وی با بیان اینکه امروز شاهد بودیم هر سه فاز خط اول افتتاح شد و عملیات اجرایی خط دوم، سوم و چهارم هم آغاز شده است، گفت: در دولت یازدهم و دوازدهم یک جهش و انقلاب بزرگ رخ داده است. کاری که در زمینه خاک و آب در منطقه غرب و فلات مرکزی کشور انجام می‌دهیم، بسیار بزرگ است که شرح آن باید در فرصتی مفصل برای مردم توضیح داده شود. باید توضیح دهیم که در سایر مناطق ایران چه اقداماتی انجام گرفته است.
اهمیت طرح‌های شیرین‌سازی آب
رییس‌جمهور با اشاره به اهمیت طرح‌های شیرین‌سازی آب و انتقال آن به مرکز ایران گفت: یک اشکال اساسی در زمینه محیط‌زیست این بود گخ اگر آب را شیرین کنیم، دستگاه‌های شیرین‌کننده آب، پساب را به خلیج‌فارس برمی‌گردانند و ممکن است به مرجان‌ها صدمه بزند. وی ادامه داد: کشورهای جنوبی خلیج‌فارس در حال استفاده از این آب هستند که پساب آن به خلیج‌فارس برمی‌گردد. به این ترتیب وزارت خارجه مسوولیت سنگینی در زمینه حفاظت محیط‌زیست خلیج‌فارس دارد و باید کارهای بزرگی انجام دهد.
رییس‌جمهور اظهار کرد: وزیران صنعت و نیرو و رییس سازمان محیط‌زیست می‌دانند که این طرح و توسعه آن را به این مشروط کردیم که پساب آب‌شیرین‌کن‌ها در خلیج‌فارس ریخته نشود و وارد دریای عمان شود چون در دریای عمان مشکلی ندارد. این کار ضروری است و جزو مصوبات طرح است. روحانی تاکید کرد: دغدغه محیط‌زیست بحق است و همه نکات زیست‌محیطی را در این طرح مدنظر قرار دادیم.
رییس دولت دوازدهم با بیان اینکه برای بهره‌برداری از این طرح از اعتبارات محل صندوق توسعه ملی برداشت کرده‌ایم، اظهار کرد: در سال‌های ۹۴، ۹۵ و ۹۶ که وضع خیلی خوب بود و در اثر برجام نفت ما به فروش می‌رفت، ارز حاصل از آن وارد صندوق توسعه ملی شد. از این جهت صندوق مرهون کار سیاست خارجی ماست. وی با بیان اینکه ۳۸ درصد پول نفت به صندوق برمی‌گردد، ادامه داد: امروز در این صندوق کارهای متعدد انجام می‌شود و باید بتوانیم دوباره زودتر فروش نفت را ازسر بگیریم.
رییس دولت تدبیر و امید با اشاره به اینکه این صندوق از زمان تشکیل با مصوبه مجمع در سال‌های آخر دهم، منابع طرح‌های بسیار مهم را تامین کرد، گفت: صندوق توسعه ملی در اجرای این طرح نقش بسیار مهمی داشته و در ادامه هم نقش خواهد داشت و شاهد تحول بزرگ خواهیم بود.
هدیه‌ای برای نسل آینده
علیرضا رزم‌حسینی وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز در آیین بهره‌برداری و آغاز عملیات اجرایی طرح‌های ملی این وزارتخانه بیان کرد: این اتفاق با به ثمر نشستن رویای ناباورانه انتقال آب از دریا به صحرا به وقوع می‌پیوندد. در مرحله نخست، با افتتاح قطعه اول در آبان‌ماه امسال از هرمزگان به معادن سنگ گل‌گهر آغاز شد. قطعه دوم و سوم از گل‌گهر به مس سرچشمه، به طول ۱۵۰ کیلومتر و از مس سرچشمه تا اردکان یزد به طول ۵۵۰ کیلومتر افتتاح خواهد شد. طول تمام این خط نیز ۸۲۰ کیلومتر از خلیج‌فارس تا اردکان یزد است.وزیر صنعت، معدن و تجارت ضمن برشمردن این اتفاق به عنوان یک هدیه برای نسل آینده اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۹۷ فرمودند که انتقال آب از خلیج‌فارس و دریای عمان به فلات مرکزی و شرق کشور بسیار مهم است، وارد شوید و جدا دنبال کنید. رییس‌جمهور نیز در این باره تاکید کرد که بخش خصوصی باید برای ورود به این کار تشویق شود.رزم‌حسینی ادامه داد: امروز این رویا محقق شد و به طور همزمان، با همت سرمایه‌گذاران و صنعتگران، خط دوم این طرح نیز از همین مسیر یعنی از هرمزگان به خراسان جنوبی و از آنجا به خراسان‌رضوی به طول هزار و ۵۵۰ کیلومتر در حال انجام است که ۴۰۰ کیلومتر آن، قبلا اجرا شده و ۳۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد. این مهم سبب ارزان شدن قیمت تمام‌شده آب برای معادن سنگ کنگان در خراسان‌رضوی خواهد شد.
تحول اقتصادی در مناطق معدنی
رزم‌حسینی به دستاورد‌های این پروژه اشاره کرد و گفت: در گام نخست یک آب پایدار و جدید در فلات مرکزی منتقل خواهد شد. دوم اینکه سبب تحول اقتصادی در این مناطق که دارای معادن بسیار و شرکت‌های پتروشیمی زیاد به ویژه پروژه‌های جدید پتروشیمی است، خواهد شد. وزیر صمت تصریح کرد:‌ هفت استان کشور می‌توانند از این آب استفاده کنند. سومین دستاورد، محرومیت‌زدایی و توسعه متوازن در کل کشور است؛ یعنی جمعیت در همان منطقه‌، تثبیت می‌شود. او یادآور شد:‌ اشتغال پایدار و ظرفیت‌های جدید در این مناطق صورت خواهد گرفت، سواحل مکران با خط چهارم آبادتر خواهد شد که پروژه‌های مهمی در آنجا در حال اجراست.وزیر صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: هم‌اکنون، کشور‌های حاشیه خلیج‌فارس روزانه ۲۶ میلیون مترمکعب آب شیرین دریا را استفاده می‌کنند. اگر این چهار قطعه اجرا شود، سهم ما از این آب دریا، ۶۰۰ هزار مترمکعب در روز یعنی دو نیم درصد می‌شود که همچنان، فاصله طولانی بین ما و کشور‌های حاشیه خلیج‌فارس وجود خواهد داشت.
وزیر صمت ضمن اشاره به اینکه این آب هیچ مرزی ندارد و به اقیانوس‌های جهانی متصل است، گفت: واجب است که ایران سهم خود را از دریا افزایش دهد. او ضمن بیان اینکه رییس‌جمهور در سال ۱۳۹۶ دستور به پرداخت ۴۰۰ میلیون دلار از صندوق توسعه ملی برای این طرح داده است، بیان کرد: از این میزان ۲۸۰ میلیون دلار آن استفاده شده است.
چادرملو یکی از سه سهامدار عمده
ناصر تقی‌زاده مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی چادرملو نیز ضمن تشریح تاثیرات مهم این طرح در استان یزد و صنایع این منطقه گفت: شرکت چادرملو به عنوان یکی از سه سهامدار عمده ابرپروژه انتقال آب خلیج‌فارس و یکی از متولیان اصلی طرح، نقش اثرگذاری در نیل به این دستاورد بزرگ داشته است. او گفت: این شرکت که طرح‌ها و برنامه‌های بزرگی در جهت توسعه و اکتشاف در دست اقدام دارد نیازمند بهره‌گیری از منابع پایدار آب است؛ چراکه آب یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های بزرگ شرکت‌های صنعتی و معدنی است. تقی‌زاده پروژه انتقال آب خلیج‌فارس را فرصت مغتنمی برای مشکل‌گشایی دانست و گفت: با همین هدف سه شرکت بزرگ معدنی و صنعتی چادرملو، گل‌گهر و مس سرچشمه تصمیم بزرگی را اتخاذ کردند که در تاریخ این سرزمین بی‌سابقه بوده است. مدیرعامل چادرملو گفت: قطعه سوم خط یک که افتتاح شد، از مجتمع مس سرچشمه کرمان تا صنایع فولادی در منطقه اردکان استان یزد در حدود ۳۷۰ کیلومتر است. انشعابی هم به مجتمع معدنی چادرملو به طول ۱۵۰ کیلومتر کشیده می‌شود.
وی تصریح کرد: دبی آب انتقالی به این منطقه دو مترمکعب بر ثانیه از طریق لوله‌هایی به قطر ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیمتر است. هفت مخزن ۱۱۰ هزار مترمکعبی نیز برای ذخیره‌سازی آب احداث شده که برای سال‌ها تامین‌کننده آب پایدار برای صنایع خواهد بود.
تقی‌زاده همچنین با اشاره به اینکه، بسیاری معتقد بودند این پروژه توجیه اقتصادی ندارد اما با باور و جسارتی که در بین بنیانگذاران این طرح وجود داشت، این ریسک بزرگ انجام شد، افزود: نباید فراموش کنیم این پروژه عظیم در اوج تحریم‌ها محقق شد. موفقیت این پروژه تنها به انتقال آب‌شیرین به فلات ایران و شرق کشور خلاصه نمی‌شود بلکه موضوع مهم که از دستاوردهای این طرح عظیم است و باید به آن توجه داشت، انتقال فناوری است. نزدیک به ۱۹۰ شرکت سازنده و پیمانکار توانمندی‌های خود را به منصه ظهور رساندند. او تصریح کرد: اکنون ما صاحب توان فوق‌العاده‌ای برای ساخت قطعات مورد نیاز از جمله ابرپمپ‌ها هستیم و در نظر داریم ساخت ممبران‌های آب شیرین را هم داخلی‌سازی کنیم که مقدمات آن در حال اجراست.
گفتنی است طول این پروژه تا یزد ۸۲۵ کیلومتر است که قطعه اول آن حدود ۳۰۵ کیلومتر تا گل‌گهر سیرجان در استان کرمان قبلا افتتاح شده بود. همچنین قطعه دوم به طول ۱۵۰ کیلومتر از گل‌گهر تا مس سرچشمه کرمان و قطعه سوم هم از مس سرچشمه تا اردکان به ‌طول ۳۷۰ کیلومتر است که روز یکشنبه مورد بهره‌برداری قرار گرفت. در حالی که کشور‌های حاشیه خلیج‌فارس روزانه ۲۶ میلیون مترمکعب آب شیرین دریا را استفاده می‌کنند، در آینده‌ای نزدیک سهم ایران از این آب حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب در روز یعنی ۵/۲ درصد می‌شود که همچنان فاصله طولانی بین ایران و کشور‌های حاشیه خلیج‌فارس را نشان می‌دهد.