تحول در صنعت

گروه معدن- تولید فلز آلومینیوم در ایران به عنوان پرمصرف‌ترین فلز غیرآهنی جهان در حال‌ حاضر حدود ۴٠٠هزار تن در سال است که در مقایسه با تولید جهانی سالانه ۶۰ میلیون تن رقم قابل‌توجهی نیست. این در حالی است که این فلز در زندگی روزمره تا صنایع مختلف صنعتی و نظامی جایگاه ویژه‌ای دارد و امروز تقریبا تمام افراد به‌ طور روزانه از این فلز استفاده می‌کنند. از این رو علاوه بر رشد شاخص‌های حوزه صنعت، افزایش تولید این فلز به خصوص در شرایط فعلی اقتصاد کشور از اهمیت قابل توجهی برخوردار است و در اولویت دولتمردان قرار دارد. بر همین اساس بزرگ‌ترین و مدرن‌ترین مجتمع تولید آلومینیوم کشور توسط رییس‌جمهور حسن روحانی در شهرستان لامرد که در ۳۶۵ کیلومتری جنوب شیراز واقع است، افتتاح شد. این پروژه با ارزش سرمایه‌گذاری ۲/۱ میلیارد دلار با عاملیت بانک صادرات ایران و همکاری سندیکای بانکی با تامین سرمایه از طریق منابع خارجی و با سرمایه‌گذاری شرکت سرمایه‌گذاری غدیر و سازمان ایمیدرو ساخته و ایجاد شده است.
نکته حائز اهمیت اینکه با بهره‌برداری کامل از این مجتمع که امید می‌رود تا پایان امسال محقق شود، تولید آلومینیوم کشور به دو برابر افزایش می‌یابد. به گفته وزیر صمت، در صورت دستیابی به این موضوع مهم، یکی از افتخارهای دولت تدبیر و امید است که تولید آلومینیوم را ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که به تازگی فاز اول مجتمع صنایع آلومینیوم جنوب با تولید ۱۲۰تن شمش آلومینیوم در روز به بهره‌برداری رسید که برای ۵۰۰ نفر اشتغال ایجاد کرده‌ است. اما به طور کلی چشم‌انداز تولید سالانه ۳۰۰ هزار تن شمس آلومینیوم در سال برای این مجتمع در وسعتی به مساحت ۲۰۰ هکتار طرح‌ریزی شده است. موضوع جالب توجه اینکه محصولات این مجتمع در صنایع هوافضا، صنایع دفاعی، صنایع خودرویی، صنعت ساختمانی، صنایع کابل و مفتول‌سازی و صنایع بسته‌بندی کاربرد دارد.
بر همین اساس رییس‌جمهور حسن روحانی در مراسم افتتاح طرح‌های ملی صنعتی، زیربنایی، ورزشی، درمانی و فرودگاهی جنوب استان فارس واقع در شهرستان لامرد که به صورت ویدئوکنفرانس برگزار شد، با اشاره به آثار برجام در صنایع بالادستی و پایین‌دستی گفت: برجام زمینه‌ساز تحول در صنعت شد. گاهی مردم ما همه آثار برجام را نمی‌دانند در حالی که خیلی مهم است مردم بدانند در نفت، گاز و صنایع معدنی چه اتفاقاتی افتاده است.
رییس قوه مجریه افزود: تحولاتی که از سال ۹۴ در این صنایع می‌بینیم، شرایطی است که برجام به وجود آورده است، یکی از این صنایع، کارخانه آلومینیوم جنوب لامرد است که توافق برجام باعث شد در پایان سال ۹۴ این پروژه فعال شود.
وی ادامه داد: این واحد صنعتی در یک زمان نسبتا کوتاهی به تولید رسیده و این سرمشق بسیار خوبی است. این در حالی است که تلاش بخش خصوصی، شرکت غدیر، ایمیدرو و کنسرسیوم بانک‌ها در این زمینه مهم بوده است. رییس قوه مجریه گفت: البته چون لامرد شهر زادگاه وزیر اطلاعات است، ایشان نیز در سریع‌تر به نتیجه رسیدن این پروژه کمک کرده است.
روحانی افزود: در مجموع کار بزرگی در اجرای این پروژه انجام شده است. در این دولت در سال ۹۴ این پروژه کلنگ‌زنی شد و امروز بعد از چهار سال افتتاح می‌شود.
افزایش دو برابری تولید آلومینیوم
رییس‌جمهوری با اشاره به گزارش وزیر صنعت، معدن و تجارت در این آیین از رشد شاخص‌های حوزه صنعت کشور ادامه داد: با بهره‌برداری کامل از این مجتمع که امیدواریم تا پایان امسال محقق شود، تولید آلومینیوم کشور به دو برابر افزایش می‌یابد و این موضوع مهم، یکی از افتخارهای دولت تدبیر و امید است که تولید آلومینیوم را ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.به گفته وی، ۷۲ درصد افزایش تولید در این صنعت مربوط به کارخانه آلومینیوم جنوب لامرد است که فاز نخست آن افتتاح شد. وی ادامه داد: این طرح، یک پروژه یک میلیارد دلاری است و امیدوارم قدم‌های بعدی در این پروژه برداشته شود و تا پایان امسال بتوانیم به تولید کامل برسیم.
روحانی با بیان اینکه امیدواریم روز به روز شاهد تحولات بزرگ در صنایع معدنی باشیم، افزود: وزیر صنعت، معدن و تجارت آمار بسیار امیدوارکننده‌ای ارائه کرد که در فولاد دهمین کشور تولید‌کننده و در مس پانزدهمین کشور و در آلومینیوم رتبه چهاردهم هستیم که این بسیار حائز اهمیت است.
میانگین تولید فولاد خام کشور از میانگین دنیا بیشتر شد
وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز که در آیین افتتاح فاز اول مجتمع صنایع آلومینیوم جنوب در شهرستان لامرد فارس حضور داشت، با اشاره به تولید ۵/۲۳ میلیون تن فولاد خام در کشور در سال ۹۸ گفت: این میزان بیانگر رشد ۱/۵ درصدی نسبت به سال ۹۷ است که این افزایش از میانگین افزایش تولید در دنیا بیشتر بود.
رضا رحمانی افزود: طی شش سال گذشته در تولید فولاد به رتبه دهم دنیا رسیده‌ایم و در حوزه محصولات فولادی نیز حدود ۹ درصد افزایش تولید داشته‌ایم.
وی گفت: تولید و مصرف سرانه فلزات یکی از شاخص‌ها و نشانه‌های توسعه‌یافتگی کشورهاست و در کارنامه کشور در ۴۱ سال گذشته اقدامات بسیار خوبی در این حوزه انجام شده به طوری که امروز ارزش تولیدات معدن و صنایع معدنی ما به ۲۲ میلیارد دلار رسیده است.
وی اظهار کرد: این میزان تولید هم نیاز داخل را به طور نسبی تامین می‌کند و هم صادرات قابل توجهی را خواهیم داشت به نحوی که علاوه بر تامین مصارف خود واحدها و طرح‌های توسعه در سال گذشته، بخشی از نیازهای ارزی کشور نیز تامین شد.
وزیر صنعت، معدن و تجارت اضافه کرد: در تمام حوزه‌ها به ویژه حوزه فلزات اساسی مانند فولاد، آلومینیوم و مس، برنامه عملیاتی تدوین کرده‌ایم که تا سال ۱۴۰۴ به شکل کمی عددگذاری شده و با توجه به در نظر گرفتن طرح توازن پیگیری می‌شود.
رحمانی گفت: در حوزه فلزات اساسی مانند مس رتبه ۱۵ را داریم که در سال ۱۴۰۰ هدف‌گذاری کرده‌ایم که به رتبه ۱۰ برسیم. وی اضافه کرد: در آلومینیوم نیز رتبه ۱۸ را داریم که با راه‌اندازی مجتمع صنایع آلومینیوم جنوب و همچنین کارخانه آلومینیوم جاجرم (خراسان شمالی) که چند ماه قبل به دستور رییس‌جمهوری افتتاح شد به رتبه ۱۴ خواهیم رسید.
احداث عسلویه معدنی
وی در ادامه بیان کرد: در حوزه کاتد مس با وجود اینکه یکی از واحدها را برای نوسازی از چرخه تولید خارج کرده بودیم، در نیمه دوم سال باز سه درصد فزونی تولید داشتیم و رکورد تولید مس در طول تاریخ این فلز حاصل شد.
وزیر صنعت‌، معدن و تجارت ادامه داد: در حوزه آلومینیوم نیز تولیدات ما در سال ۹۸ به منفی هفت رسیده بود اما به خاطر اینکه یکی از واحدهای بزرگ ما در آلومینیوم المهدی و هرمزگان چند ماه تعطیل شده بود در نیمه دوم جبران شد و امسال شاهد فزونی خواهیم بود.
رحمانی میزان تولید سیمان در کشور در سال ۹۸ را ۶۱ میلیون تن برشمرد و گفت: این میزان تولید در مقایسه با سال ۹۷ از فزونی ۲/۱۱ درصدی برخوردار شده است و در کاشی و سرامیک نیز ۳۹۹ میلیون متر مربع و در شیشه یک میلیون تن تولید داشته‌ایم.
وزیر صنعت، معدن و تجارت اظهار کرد: ایده ایجاد این مجموعه تولید آلومینیوم در شهرستان لامرد از منطقه عسلویه گرفته شد و بناست که یک عسلویه معدنی با توسعه این واحدها احداث شود.
رحمانی گفت: با افتتاح این پروژه و همچنین پروژه آلومینیوم جاجرم، از نظر ظرفیت ۷۰ درصد به ظرفیت تولید آلومینیوم کشور افزوده می‌شود و اگر از نظر تولید واقعی در نظر بگیریم ۱۰۰ درصد افزوده می‌شود.
وی گفت: این مجتمع تولید آلومینیوم در مقایسه با سایر واحدهای تولیدی یک کارخانه کامل در منطقه اقتصادی لامرد است که اسکله اختصاصی آن شامل تاسیسات تخلیه، بارگیری و انبار است و اگر طی ماه‌های آتی به بهره‌برداری کامل برسد، ۴۰ میلیون تن به ظرفیت جا به جایی مواد و محصولات معدنی در کشور اضافه خواهد شد.
لزوم رعایت مباحث زیست‌محیطی
وزیر صنعت، معدن و تجارت همچنین با اشاره به تاکید رییس‌جمهوری مبنی بر لزوم رعایت مباحث زیست‌محیطی در اجرای پروژه‌ها گفت: تکنولوژی و تجهیزات به کار رفته در این طرح این امکان را می‌دهد که هم آلودگی را تشخیص داده و هم جلوی آن را بگیرد و علاوه بر این تمام آب‌های پسماند ناشی از تولید نیز بازیافت می‌شود.
رحمانی در پاسخ به سوال رییس‌جمهوری در خصوص اقدامات انجام شده برای فعال کردن صنایع بالادستی و پایین‌دستی نیز گفت: هم‌اینک در بالادست مطالعه ویژه روی بوکسیت را آغاز کرده‌ایم و در نقاطی از کشور از جمله استان فارس که امید به کشف ماده معدنی بوکسیت داریم به عنوان یک پروژه ویژه تعریف کرده‌ایم.
وزیر صنعت، معدن و تجارت در پاسخ به سوال دیگر رییس‌جمهوری در خصوص تاثیر برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) بر اجرای مجتمع آلومینیوم جنوب گفت: عملیات اجرایی این مجتمع تولیدی از سال ۸۴ آغاز شده بود اما تا سال ۹۳ نیمه‌راکد و تعطیل بود.
وی ادامه داد: بعد از توافق برجام و با گشایش ال‌سی و همزمان با سفر رییس‌جمهوری به استان فارس در دی‌ماه سال ۹۴ بلافاصله دستور آغاز عملیات اجرایی این پروژه توسط روحانی صادر شد و در حقیقت می‌توان گفت که این پروژه حاصل برجام است.
تکمیل و توسعه زیرساخت‌های منطقه ویژه لامرد
خداداد غریب‌پور معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز در جمع خبرنگاران گفت: افق روشنی برای تکمیل و توسعه زیرساخت‌های منطقه ویژه اقتصادی لامرد وجود دارد و دستور ویژه رییس‌جمهور در این ارتباط راهگشاست. وی با برشمردن زیرساخت‌های موجود در این کانون بزرگ صنعتی افزود: هم‌اینک برق، گاز، شریان‌های ارتباطی، آب دوران ساخت، سیل‌بند، گمرک، تاسیسات اداری و سایر ملزومات مورد نیاز در این منطقه در دسترس سرمایه‌گذاران و متقاضیان مشارکت در طرح‌های کوچک و بزرگ قرار دارد.
رییس هیات عامل ایمیدرو اضافه کرد: برای انتقال آب مورد نیاز از خلیج‌فارس با اعتبار هزار میلیارد تومانی عملیات اجرایی در حال انجام است. از آنجایی که پیش‌شرط سرمایه‌گذاری توسط بخش خصوصی، تکمیل زیرساخت‌ها در منطقه ویژه اقتصادی لامرد است این امر با جدیت در دستورکار قرار دارد و پیگیری مجدانه مدیرعامل منطقه یاد شده برای دست یافتن به اهداف توسعه‌ای قابل تقدیر است.
وی با ابراز خرسندی از صدور دستور روحانی برای سرعت‌بخشی به روند احداث آزادراه لامرد به پارسیان گفت: این موضوع حائزاهمیت و دارای نقش مهمی در کاهش هزینه تولید و تسهیل صادرات و واردات به این منطقه راهبردی است که انتظار می‌رود وزارت راه با جدیت به این پروژه بپردازد.
رییس هیات عامل ایمیدرو ادامه داد: صنایع معدنی در تحقق منویات مقام معظم رهبری برای جهش تولید نقش بارزی دارد و به همین دلیل ایمیدرو در این زمینه برای سال جاری برنامه‌های مدونی دارد که به‌رغم شرایط خاصی که در آن قرار داریم به همت مدیران و کارشناسان و با همکاری بین‌بخشی وظایف خود را برای نقش‌آفرینی در جهش تولید ایفا می‌کنیم.
تامین مالی طرح‌ها
در حاشیه آیین افتتاح مجتمع آلومینیوم جنوب، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی لامرد نیز گفت: با راه‌اندازی مجتمع آلومینیوم جنوب بزرگ‌ترین شهرک صنایع پایین‌دست آلومینیوم در سایت انرژی‌بر لامرد احداث می‌شود. فریدون فدایی‌دولت گفت: طرح آلومینیوم جنوب با ظرفیت تولید ۳۰۰ هزار تن و با زنجیره کامل تولید شامل کارگاه‌های ذوب آلومینیوم، آندسازی، سالن‌های ریخته‌گری و سایر تجهیزات بستر مناسبی برای احداث شهرک صنایع پایین دست فراهم کرده است.
فدایی دولت اضافه کرد: بخش خصوصی فعال در عرصه صنایع معدنی با افتتاح رسمی مجتمع آلومینیوم جنوب با فرصت ‌استثنایی روبه‌رو شده‌اند زیرا با کمترین هزینه می‌توانند به تولید صنایع پایین‌دست آلومینیوم بپردازند و از سویی هیچ محدودیتی در تامین خوراک و مواد اولیه در این عرصه وجود ندارد زیرا همه زیرساخت‌ها در منطقه ویژه اقتصادی لامرد فراهم شده است.
وی با ابراز خرسندی از حضور تشکل‌های فعال آلومینیوم در منطقه متبوعش اظهار کرد: ‌در خصوص نحوه همکاری با سندیکای آلومینیوم نیز منطقه در حال تجهیز دفتر برای هماهنگی جلسات مشاوره به متقاضیان سرمایه‌گذاری به صورت مستمر است و با برآوردهای کارشناسی، ۹۶ هکتار از اراضی موجود نیز جهت اختصاص به صنایع بالادست آلومینیوم درنظر گرفته شده که درخواست سه مجموعه بزرگ صنعتی برای فعالیت در این بخش در حال بررسی و تمهید مقدمات است که با عملیاتی شدن این طرح جهش بزرگی در تولید صنایع بالادست آلومینیوم رخ می‌دهد.
وی پربازده بودن سرمایه‌گذاری در صنایع پایین‌دست را از دیگر مزیت‌ها برشمرد و افزود: تنوع کاربرد و مصرف زیاد محصولات صنایع پایین‌دست آلومینیوم باعث می‌شود که تولیدگران دغدغه‌ای برای تامین سرمایه در گردش نداشته باشند و از طرفی ذات و ماهیت بخش زیادی از این صنایع، حجم محدود سرمایه برای آغاز به تولید است که در منطقه ویژه لامرد مهیا بودن زیرساخت‌ها و معافیت‌های مالیاتی و گمرکی است که باعث می‌شود شرایط برای سرمایه‌گذاران خرد نیز مساعد باشد.
فدایی دولت همچنین در ادامه در راستای «جهش تولید» از انعقاد دو تفاهمنامه همکاری مشترک فی‌مابین منطقه ویژه لامرد و «مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری» و «تامین سرمایه امین» با هدف تامین مالی و سرمایه طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری خبر داد.