9 - 11 - 2019
تدوین نقشه راه
گروه صنعت- در حالی استارتآپها در بخشهای خدماتی توانستهاند گوی نوآوری و خلاقیت را بربایند که در بخشهای صنعتی و معدنی چنین رهیافتی کمتر مشهود است. دلیل این شکاف را کارشناسان در کمتوجهی دولت، نبود فضای تغییر و نوآوری و چالشهای پیچیده بر سر راه تدوین نقشه راه استارتآپها میدانند. به علاوه اینکه کارشناسان این نکته را نیز مطرح میکنند که توسعه و تغییر در بخش صنعت و به ویژه معدن آنچنان سریع نیست که استارتآپها بتوانند در آن مقیاسپذیر شوند. نگاه مخالفی نیز به این دیدگاه وجود دارد به طوری که فعالان این حوزه معتقدند با تولد استارتآپهای معدنی، هم اشتغالزایی افزایش پیدا میکند و هم برای بخش معدن اشتغالزایی بالایی شکل خواهد گرفت و از طرفی میتوان شاهد رونق این حوزه و حضور ایدههای جدید بود. با توجه به نیاز امروز بشر به اطلاعات جدید و تحلیل کارشناسی آنها و کاربرد این دادهها در صنایع معدنی، استارتآپها میتوانند با تهیه اطلاعات و دادههای معدنی به کمک پروژههای معدنی بیایند تا دانشگاهیان و مهندسان معدن از این اطلاعات استفاده کنند.
ظرفیتهای استارتآپی برای معادن
یکی از راهکارها برای توسعه صنعتی و معدنی، شتاب در فناوری و استفاده از روزنههای نوآورانه است تا جایی که این اعتقاد راسخ وجود دارد تا زمانی که جهتگیری صنایع و معادن براساس بهرهگیری از فناوریهای نوین نباشد نمیتوان به توسعه دلخوش بود آن هم در عصری که نمادهای فناوری در حکم شتابدهندههایی عمل میکنند که اگر صنایع نتوانند خود را همگام با آنها بهروزرسانی کنند عقبماندگی را تجربه خواهند کرد که جبرانپذیر نخواهد بود. یکی از نمادهای نوآوری، استارتآپها هستند که با وجود گستردگی در حوزه خدمات چندان نتوانستهاند در بخش صنعت و به ویژه معدن حضور فعال و اثرگذار داشته باشند با وجودی که مدام بر این رویکرد تاکید میشود که باید زمینه حضور آنها در این عرصه فراهم شود. نکته دیگری که مطرح میشود این است که باید نگاه صنعتگران و معدنکاران در کشور از سنتی به مدرن تغییر کند. این تغییر خود لزوم و لازمههایی دارد که در شاکله بحث ما نمیگنجد اما موضوع مهم همگامی با نوآوریهاست به این معنی که معدنکاران در تمامی مراحل معدنکاری و حتی در واگذاریها باید با نوآوریهای جدید همگام باشند و این تنها با حمایت از بخشها و ایدههای نوظهور و شفافسازی برنامهها از سوی مسوولان قابل شکلگیری است که یکی از این راهها، ایجاد استارتآپهای معدنی است.
به گفته حامد عسکریزاده، مشاور ارشد مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی گلگهر، دو دلیل عمده وجود دارد که نشان میدهد بخش معدن، ظرفیت همکاری با استارتآپها را دارد که نخستین آن، رشد درآمد شرکتهای معدنی طی سالهای اخیر بوده است. در مقام مقایسه، رشد ۲۳ درصدی درآمد شرکتهای معدنی در دنیا و درآمد ۶۰۰ میلیارد دلاری این حوزه رو به توسعه، زمینه را برای ایجاد تحول در همه کشورهای معدنی مهیا کرده است. دلیل دوم، به سابقه چند صد ساله این صنعت و در عین حال چالشهای آن مرتبط است که میتوان با نگاه خلاقانه، اقدام به برطرف کردن آنها کرد. در پنج سال گذشته ۲۰۰ شرکت دانشبنیان ایجاد شده و به حل چالشهای حال حاضر این صنعت پرداختهاند. در حال حاضر از بخش قابل توجهی از ذخایر سطحی معادن ایران بهرهبرداری شده و از این پس نیاز به استخراج در عمق داریم که چنین تغییر نگرشی، فرصتی برای معدن و صنایع معدنی ایجاد کرده است.
بنا بر اعتقاد وی شرکتهای بزرگ دغدغههای بسیاری در امور جاری و توسعه دارند بنابراین فرصت کافی برای پرداختن به امور خلاقانه ندارند. از این رو چالشهای فوق میتواند از سوی شرکتهای دانشبنیان و استارتآپها حل شود.
ظرفیتناپذیری معدن
در مقابل صحبتهایی که مطرح شد اکبر هاشمی، کارشناس حوزه استارتآپها به «جهانصنعت» گفت: نباید احساس کنیم که استارتآپها ناجی هستند چرا که ما زمانی که از استارتآپها صحبت میکنیم از مدلی یاد کردهایم که بر مبنای نوآوری باید در یک بستر توسعه سریع جریان پیدا کند. به عبارتی استارتآپها باید در ظرف توسعه کند معادن بگنجند که بر اساس مختصات معادن چنین تصوری سخت است. از این رو باید ببینیم که در چه معدنی چنان توسعه سریعی از لحاظ تجهیزات و عملکرد را شاهد هستیم.
وی معتقد است در حوزههایی که هنوز نیاز به تقویت بخش تحقیق و توسعه وجود دارد به لحاظ زمانبری استارتآپها نمیتوانند عرضاندام کنند. از این رو استارتآپها به سمت بازارهای سودآورتری همچون خدمات میروند.
بر اساس دیدگاه هاشمی باید مرز صنعت و معدن را به درستی در شاکله نوگرایی تا نوآوری مشخص کرد و تنها از استارتآپها به عنوان کمککننده و ناجی نهایی یاد نکنیم.
بسترهای ایدهپردازی
با این وجود سجاد غرقی، نایبرییس اتحادیه تولیدکنندگان محصولات معدنی معتقد است: برای تحقق توسعه در زنجیره اکتشاف تا صادرات در بخشهای معدن، حمایت دولت از ایدهپردازی و جوانان صاحب نوآوری در اولویت قرار دارد. اگر قرار است استارتآپها وارد این بخش شوند باید بستر برای تحقق برنامهها ایجاد شود به ویژه که در حال حاضر بخش معدن کشور فاقد نوآوری است. البته طی سالهای اخیر نتیجه فعالیت استارتآپها در بخشهای مختلف عرضه و خدمات کارنامه موفقی داشته است اما هنوز هیچ تجربهای در بخش معدن از سوی استارتآپها نبوده است از این رو فعالان این بخش از ایجاد چنین فضایی استقبال میکنند.
به گفته عضو اتاق بازرگانی افراد جوان و نخبه با پرداختن به ایدههای جدید قطعا میتوانند انقلاب معدنی را به نحو شایسته در کشور پیادهسازی کنند. البته بارها در مسیر توسعه در بخشهای مختلف معدن راهکارها و پیشنهادات زیادی ارائه شده است اما متاسفانه سهلانگاریها در تحقق وعدهها، ثبات در زنجیره معدن کشور را به بیثباتی تبدیل کرده است. از اینرو باید قبل از هر اقدامی مواضع حمایتی از استارتآپها تعیین شود.
نایبرییس اتحادیه تولیدکنندگان محصولات معدنی گفت: به طور قطعی ورود افراد کارآمد با حمایتهای دولت به حوزه استارتآپهای معدنی با نگاه تخصصی، نقش موثری در ارتقای تکنولوژی، بهبود بازار و حتی توسعه بخش معدن به همراه خواهد داشت. ایجاد استارتآپهای معدنی به منظور توسعه در بخشهای مختلف معدن راهکار نوین است اما نباید مانند سایر طرحهای توسعهای در این بخش، به فراموشی سپرده شود و برای راهاندازی و توسعه، دولت حمایتهای جدی از این بخش داشته باشد.
ایجاد استارتآپها با کدام نقشه راه
سعید صمدی، رییس کمیسیون معدن خانه اقتصاد ایران با تاکید بر اینکه تا زمانی که هیچ اطلاعاتی از نحوه و شرایط ایجاد چنین فضایی در بخش معدن مطرح نشود نمیتوان اظهارنظری داشت، گفت: فضای فعالیت در استارتآپها با شرایط فعالیت شرکتها در حال حاضر متفاوت است. از این رو باید مزایا، امکانات و سایر مولفههای حمایتی از ایجاد چنین فضایی برای توسعه معادن به طور شفاف عنوان شود. هنوز هیچ برنامهای برای ایجاد چنین استارتآپهایی مطرح نشده و از بخش خصوصی نیز برای کمک در راهاندازی دعوت نشده است.
به گفته این مسوول معدنی ،باید نقشه راه برای فعالان این بخش تعریف شود و اگر قرار باشد این طرح مانند سایر طرحهای توسعهای دربسته باقی بماند بازهم مشکلات حوزه معدن بدون بازنگری و ترمیم باقی خواهد ماند.
چشمانداز تغییر و توسعه
هماکنون بیش سه هزار شرکت دانشبنیان در کشور وجود دارد که بیش از ۲۰۰ شرکت در حوزه معدن فعالیت میکنند. بنابراین باید زمینه حضور استارتآپها نیز فراهم شود. زمینهسازی برای حضور آنها نیز توجیه بخش صنعت و معدن در بهروزرسانی است؛ موضوعی که نیازمند اعتماد معدنکاران به این بخش است. بنابراین باید ابتدا بخش معدنی و صنعتی به حوزههای نوآور و ایدهپرداز اعتماد کنند و بودجه و منابع مالی لازم را در اختیار آنها گذارند چرا که چالش استارتآپها تامین منابع مالی است که در بخش معدن و صنعت پررنگتر است.
لازم به ذکر است استارتآپها به دلیل شکلگیری بر اساس نیازهای پیدا و پنهان بازار و نوآور و فناور بودن به خودی خود، مزیتهای رقابتی فراوانی را به همراه دارند که در شرایط ناپایداری قیمتها میتوانند کمککننده باشند. استارتآپهایی که به سه کلید توسعه پایدار یعنی توسعه اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی توجه بیشتری داشته باشند، آینده روشنتری پیش رو خواهند داشت. به طور مثال شکلگیری استارتآپهای حوزه بازیافت پسماند معادن و بازیافت زبالههای الکترونیکی، علاوه بر کاهش مسائل و مشکلات محیطزیستی، نقش موثری در تامین مواد اولیه صنایع فولاد کشور خواهند داشت. نوآوری در محصولاتی مانند سیستمهای مانیتورینگ، کنترل از راه دور، مشارکت تولیدکنندگان مواد اولیه در تهیه و فروش محصولات نهایی فولادی، سیستمهای فرآوری و گندلهسازی سیار، نوآوری در خدمات مانند سیستمهای تهاتر کالاهای فولادی و مواد اولیه فولاد، تهیه بانکهای اطلاعاتی جامع و فروش اطلاعات حاصل از آنالیز دادهها، استفاده از سیستمهای حملونقل ترکیبی جادهای، دریایی و ریلی، بهرهگیری از فناوری بلاکچین جهت شبکهسازی و تهیه شناسنامه الکترونیک واحدهای فولادی کشور میتواند از دیگر بسترهای استارتآپها در عرصه معدن باشد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد