تراژدی سانچی

«جهان صنعت»- سمفونی آب و آتش پس از ۹ روز با تلخی به پایان رسید، این‌بار آتش و آب با هم ساختند تا مردانی که برای گرداندن چرخه اقتصاد ایران با ۱۳۶ هزار تن میعانات گازی به دل دریا زده بودند‌، در آب بسوزند و در آتش غرق شوند‌‌.
نفتکش سانچی پس از ۹ روز سوختن در آتش در حالی در دل دریا فرو رفت که تا قبل از آن مسوولان امید زنده ماندن سرنشینان در موتورخانه نفتکش را در دل خانواده مفقودین زنده نگه داشته بودند اما با غرق شدن نفتکش در آب‌های چین می‌گویند سرنشینان در همان ساعات اولیه جان باخته‌اند و حتی امکان پیدا کردن پیکرشان نیز ضعیف است و حسرت دیدن عزیزان‌شان تا ابد بر دل‌هایشان خواهد ماند‌‌.
یکی از نادرترین اتفاقات دریایی شنبه، ۱۶ دی‌ماه، ساعت ۲۰ به وقت محلی در آب‌های ساحل شرق چین با برخورد یک نفتکش ایرانی به نام سانچی با ۱۳۶هزار تن میعانات گازی متعلق به شرکت ملی نفت ایران و کشتی فله‌بر چینی که حریق نفتکش و مفقود شدن ۳۲ پرسنل آن را در پی داشت رقم خورد، حریقی که آنقدر شعله کشید که همه طول کشتی را در آغوش گرفته و در نهایت موجب غرق شدن کامل آن شد‌‌.
پس از وقوع این حادثه، کمیته ویژه اضطراری با حضور مدیران ارشد شرکت ملی نفتکش ایران در محل این شرکت در تهران تشکیل و اطلاع‌رسانی‌های لازم به سازمان‌های ذی‌ربط دریانوردی و امداد و نجات بین‌المللی انجام شد‌‌. مقامات دفتر شرکت ملی نفتکش در چین با حضور در سازمان امداد و نجات شانگهای و شرکت‌های Salvage، هماهنگی‌های لازم را به منظور اعزام سریع کشتی‌های تجسس و نجات و عملیات امداد از طریق دریا و هوا انجام دادند‌‌. از سوی دیگر نماینده شرکت ملی نفتکش در چین همراه با سرکنسول ایران به ماجرا ورود کرده و هماهنگی‌های لازم را برای نجات ۳۲ پرسنل نفتکش انجام دادند‌‌.
کارشکنی چشم‌بادامی‌ها
در همان ساعات نخست گمان‌هایی مبنی بر اینکه پرسنل کشتی فرار کرده‌اند سر زبان‌ها افتاد که با نبود یکی از قایق‌های نجات پررنگ‌تر می‌شد‌‌. دو روز بعد از حادثه پیکر بی‌جان یکی از پرسنل پیدا و به بندر شانگهای منتقل شد‌‌. لباس نجاتی که تن پیکر بود حاکی از وقت کافی برای فرار پرسنل بوده و کورسوی امید برای زنده بودن سایر خدمه را زنده نگه داشت‌‌. به‌طوری که محسن بهرامی، سخنگوی شرکت ملی نفتکش اعلام کرد احتمال دارد پرسنل کشتی در موتورخانه محبوس شده باشند‌‌.
با این وجود چینی‌ها اجازه ورود نیروهای ایرانی را به عملیات اطفای حریق ندادند و خودشان با اولویت حفظ محیط‌زیست به عملیات ادامه دادند‌‌.
در حالی که در روزهای اول مسوولان بر همکاری چین در اطفای حریق تاکید می‌کردند، عدم همکاری چینی‌ها پنهان نماند و اختلاف‌نظر ایران و چین در اطفای حریق نمایان شد‌‌. ایران که احتمال محبوس شدن پرسنل در موتورخانه نفتکش را می‌داد بر تسریع عملیات اطفای حریق تاکید داشت اما چینی‌ها که به بهانه‌های مختلف اعم از تاریکی هوا، نامساعد بودن آب و هوا و حریق‌های کوچکی که روی عرشه نفتکش رخ می‌داد از انجام عملیات به صورت مداوم خودداری می‌کردند‌‌. البته کارشکنی چینی‌ها به همین‌جا ختم نشد و با اینکه قرار بود تحقیق و مصاحبه با پرسنل کشتی فله‌بر چینی پس از رسیدن به ساحل آغاز شود، مسوولان ایرانی اعلام کردند از آنجایی که بحث بیمه و مقصر تصادف مطرح است ممکن است چینی‌ها اطلاعات خود و همچنین جعبه سیاه کشتی خود را در اختیار ایران قرار ندهند‌‌. چینی‌ها بعد از هفت روز که با ورود نیم‌ساعته خود به نفتکش توانستند دو پیکر و جعبه‌سیاه را پیدا کنند توافقنامه‌ای را برای ورود تکاوران ایرانی به نفتکش امضا کردند اما شدت آتش با جرقه‌ای روی سطح کشتی بیشتر شد و به درجه‌ای رسید که با اینکه ۱۲ تکاور ایرانی برای تجسس مفقودین به منطقه اطفای حریق اعزام شده بودند هرگز نتوانستند وارد آن شوند‌‌. در نهایت نفتکش سانچی پس از ۹ روز سوختن در آب‌های چین غرق شد و از ۳۲ پرسنلی که در این حادثه مفقود شدند، ۳۰ ایرانی و دو بنگلادشی، تنها پیکر سه پرسنل پیدا و برای تشخیص هویت به شانگهای منتقل شد‌‌. البته عملیات تشخیص هویت هنوز انجام نشده است‌‌.
جعبه سیاه این کشتی نیز برای بازخوانی فعلا به بندر شانگهای چین منتقل شده است‌‌. البته جعبه سیاه سانچی با توجه به قوانین ثبت شده در کنوانسیون‌های بین‌المللی مبنی بر اینکه جعبه سیاه موجود در کشتی‌ها و شناورهای موجود در فضای بین‌المللی به کشوری که کشتی در آن به‌طور رسمی ثبت شده تحویل داده شود، با توجه به اینکه شناور مذکور در یکی از بنادر پاناما به ثبت رسیده است باید به این کشور تحویل داده شود‌‌. البته مسوولان پاناما طبق قوانین موظفند که اطلاعات ثبت شده در این جعبه را به‌طور کامل به ایران ارائه کنند و در این زمینه تردیدی وجود ندارد‌‌. این احتمال وجود دارد که این جعبه در شانگهای بازخوانی شود‌‌.
راه نجاتی وجود نداشت
در همین حال یک کاپیتان بازنشسته کشتیرانی در گفت‌وگو با «جهان صنعت» درباره فاجعه نفتکش سانچی گفت: در حال حاضر برای هر اظهار نظری نسبت به فاجعه‌ای که رخ داده است زود است و برای ارائه نظرات کارشناسی باید منتظر اطلاعات جعبه سیاه نفتکش باشیم‌‌.
او در ادامه تاکید کرد: به‌طور قطع نقصی در استاندار نفتکش وجود نداشته است و‌‌ کشتی نفتکش از سیستم‌های مخابراتی بسیار قوی برخوردار است و به جد باید گفت سیستم ایمنی آن از استاندارد جهانی برخوردار بوده است‌‌.
همچنین کاپیتان و پرسنل نفتکش تحت آموزش‌های ویژه‌ای قرار می‌گیرند‌‌. این افراد در طول هفته چند جلسه آموزش‌های برخورد در مقابل حریق را می‌گذرانند و از نظر آموزشی بیشترین و فشرده‌ترین آموزش‌های دریانوردی به پرسنل شرکت‌های نفتی داده می‌شود‌‌.
این کاپیتان بازنشسته در ادامه افزود: روز اول حادثه دمای نفتکش ۶۰۰ تا ۸۰۰ درجه بوده است و بر همین اساس طبیعی است که پرسنل کشتی در همان ساعت اولیه جان خود را از دست داده باشند‌‌. اما اظهارنظر مسوولان ایرانی مبنی بر این که امکان زنده بودن و نجات پرسنل وجود دارد، شاید در راستای امید بخشیدن به خانواده‌ها و جامعه بوده است‌‌.
او در ادامه با اشاره به نوع سوختی که نفتکش حمل می‌کرده است افزود: از آنجایی که بار کشتی میعانات گازی بوده است هیچ راه نجاتی برای این افراد متصور نیست‌‌.
درخواست ایران برای ادامه جست‌وجوی پیکر مفقودین
با وجود اینکه چینی‌ها و کارشناسان از روز نخست حادثه اعلام کرده بودند خدمه کشتی زنده نیستند و غرق شدن نفتکش هم مهری شد بر تایید حرف آنان اما رییس کمیته پیگیری نفتکش سانچی از درخواست خود خطاب به فرمانده چینی برای ادامه فرآیند جست‌وجوی پیکر پرسنل نفتکش سانچی پس از غرق شدن این نفتکش خبر داد‌‌. علی ربیعی ضمن عرض تسلیت به خانواده‌های پرسنل نفتکش سانچی و مردم ایران اظهار کرد: سانچی حامل ۱۱۱ هزار و ۵۱۰ تن میعانات گازی بود‌‌. علاوه بر این میعانات سوخت کشتی هم باعث شدید شدن حریق آن می‌شد؛ باید گفت این اتفاق یک اتفاق بی‌نظیر محسوب می‌شود‌‌. وی ادامه داد: چینی‌ها و کارشناسان از روز نخست حادثه اعلام کردند خدمه کشتی زنده نیستند‌‌ اما ما که کورسوی امیدی به زنده بودن پرسنل داشتیم همه اقدامات لازم را انجام دادیم‌‌. حتی می‌خواستیم چنانچه پرسنل زنده نیستند، پیکر مطهر آنها را از نفتکش خارج کنیم‌‌. به همین دلیل ۱۲ نیروی تکاور از ایران به محل حادثه آمد‌‌. رییس کمیته پیگیری نفتکش سانچی با بیان اینکه شدت انفجار سانچی در ساعات آخر بسیار بالا بود، افزود: درجه سانچی در ساعات و دقایق آخر تا ۹۰۰ درجه بالا رفت و امکان ورود به آن وجود نداشت‌‌. در نهایت کشتی آرام‌آرام با سر به عمق دریا حرکت کرد‌‌. البته این اتفاق در عمق ۱۱۰ متری دریا رخ داده و احتمالا بیش از ۲۰۰ متر کشتی بیرون دریا بماند‌‌. البته مشخص نیست جریان دریا حرکت کشتی را به چه صورت درآورد‌‌. ربیعی به این سوال که آیا امیدی به یافتن پیکر مفقودین پس از غرق شدن کشتی وجود دارد یا خیر پاسخ داد: این درخواست را به فرمانده چینی داده‌ام که زمانی که وضعیت کشتی به تعادل رسید، جست‌وجو برای پیکر مفقودین ادامه پیدا کند اما فرمانده چینی پاسخ داد امکان این کار وجود ندارد‌‌. تصمیم دارم در این راستا با کارشناسان صحبت بیشتری کنم تا این درخواست بررسی شود‌‌.
این در حالی است که دیگر هیچ چیز نمی‌تواند مرهمی بر دل خانواده‌های داغدار این حادثه شود‌، فقط ‌ای کاش پلاسکو‌، معدن یورت‌، زلزله بم و کرمانشاه‌، دریاچه ارومیه و حالا سانچی یک چیز را بتوانند به ما بفهمانند‌ که در ایران مدیریت بحران نداریم‌‌.
پس از پایان تلخ قصه نفتکش ایرانی وزیر امور خارجه، رییس مجلس شورای اسلامی، ‌معاون وزیرنفت،مدیرعامل شرکت ملی نفتکش، و مدیرعامل کشتیرانی جمهوری اسلامی پیام تسلیت منتشر کردند.
روزنامه «جهان صنعت» نیز مصیبت وارده را به بازماندگان این حادثه و ملت ایران تسلیت می‌گوید.