ترمزهای رشد بورس

بورس‌نیوز- عباسعلی حقانی‌نسب کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: بازار سرمایه ما در این سال‌ها با سه محدودیت توقف نماد، حجم مبنا و دامنه نوسان مواجه بوده و می‌توان گفت این سه محدودیت به نوعی ترمزی برای بازار سرمایه بوده‌اند. وی افزود: البته موضوع توقف نمادها، با دستورالعمل افشای فوری اطلاعات و حذف پیش‌بینی سود به نوعی مرتفع شده و در حال حاضر توقف نمادها خیلی کمتر از قبل شده است‌، مگر آنکه مشکل خاصی در اطلاعات شرکت‌ها وجود داشته باشد که منجر به توقف طولانی‌مدت نمادها شود. کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: از بین دو موضوع حجم مبنا و دامنه نوسان، معتقدم دامنه نوسان از اهمیت بیشتری برخوردار است و اتفاقا حجم مبنا شاید اهرمی برای مدیران سازمان بورس و اوراق بهادار باشد تا به نوعی از زیر بار حذف دامنه نوسان شانه خالی کنند. وی اضافه کرد: موافق حذف دامنه نوسان معاملات در بازار سرمایه نیستم، اما‌ معتقدم دامنه نوسان معاملات باید به تدریج افزایش یابد و علاوه بر این افزایش، باید تدابیری اندیشیده تا دامنه نوسان معاملات داینامیک و پویا باشد.‌ مثلا شرایطی فراهم کرد که اگر نمادی درگیر صف خرید یا فروش شد، به طور اتوماتیک دامنه نوسان به دو برابر آنچه در حالت عادی اجرایی می‌شود، افزایش یابد. مثلا اگر قرار است دامنه نوسان را به ۱۰ یا ۱۵ درصد برسانیم، سازوکاری فراهم شود که در صورت تشکیل صف خرید و فروش در نمادها، این دامنه به ۲۰ یا ۳۰ درصد افزایش یابد.
لزوم افزایش دامنه نوسان
حقانی‌نسب اظهار کرد: محدودیت دامنه نوسان، نوعی قیمت‌گذاری دستوری و ام‌الفساد بازار سرمایه بوده و اگر قصد مبارزه با ام‌الفساد بازار سرمایه را داریم، قبل از هر کاری باید اقدام به افزایش دامنه نوسان معاملات کرد. وی با اشاره به برخی تبعات دامنه نوسان برای بازار سرمایه گفت:‌ اولین عارضه وجود دامنه نوسان پایین در بازار سرمایه، فراهم کردن زمینه برای شکل‌گیری صف‌های خرید و فروش است. این صف‌های خرید و فروش عملا به سهامداران خرد که اتفاقا بخش قابل‌توجهی از آنها را افراد کم‌تجربه‌تر تشکیل می‌دهند، سیگنال غلط می‌دهد تا هیجان در بازار تشدید شود و رفتارهای گله‌ای افزایش یابد.
کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: علاوه بر این، دامنه نوسان امکان دستکاری در بازار سرمایه را افزایش می‌دهد و عده‌ای با ارائه اطلاعات غلط یا تحلیل‌های نادرست، اقدام به گمراه کردن فعالان بازار سرمایه می‌کنند و صف‌های خرید و فروش شکل می‌دهند. وی افزود: وجود محدودیتی به نام دامنه نوسان در بازار سرمایه ما موجب توسعه فرهنگ کوتاه‌مدت‌نگری در بازار سرمایه شده و چه بسیار سهامدارانی که با علم به عدم ارزندگی سهم‌ها، فقط به طمع نوسان‌گیری در صف‌های خرید و فروش اقدام به ورود در سهم می‌کنند. حقانی‌نسب اضافه کرد: همچنین دامنه نوسان محدود، فرصتی برای رانت سرخطی در بازار سرمایه است، ضمن اینکه محدودیت دامنه نوسان، فاتحه تحلیل در بازار سرمایه ما را خوانده و بازار سرمایه را از تحلیل‌پذیری دور کرده است. وی عنوان کرد: اتفاقات سال ۹۹ در بازار سرمایه ناشی از همین شرایط بود.‌ دامنه نوسان معاملات باید به گونه‌ای تغییر کند که سرمایه‌گذارانی که دانش مالی اندک داشته و شناخت کمتری از این بازار دارند، از سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و رفتارهای توده‌وار بپرهیزند.
فشار محدودیت دامنه بر معاملات
کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: در ۱۸ ماه گذشته سهامداران را زجرکش کرده‌ایم و به دلیل اصرار بر همین سیاست غلط محدودیت دامنه نوسان، بی‌اعتمادی در این بازار را تعمیق بخشیده‌ایم.‌ وی افزود: دامنه نوسان محدود و پایین موجب شده در روزهای مثبت، هیجان مثبت شکل گرفته و سهم بیش از ارزش واقعی قیمت داشته باشد و در منفی‌های بازار، هیجان منفی موجب افت بیش از اندازه سهم‌ها شود. حقانی‌نسب اظهار کرد: البته به نظر می‌رسد با توجه به آنکه محدودیت دامنه نوسان موجب افزایش حجم معاملات کوتاه‌مدت شده، برخی نهادهای مالی و بورس‌ها از این وضعیت منتفع شده و تمایلی به افزایش دامنه نوسان نداشته باشند.
افزایش شفافیت با گسترش دامنه نوسان
حقانی‌نسب گفت: روسای سازمان اگر قصد اصلاح ساختار بازار سرمایه و افزایش شفافیت و عدالت در این بازار را دارند، باید نسبت به افزایش دامنه نوسان معاملات اقدام کنند. متاسفانه نه فقط در این سال‌ها در این زمینه اتفاقی رخ نداده که حتی در مقاطعی شاهد محدودیت بیشتر دامنه نوسان هم بوده‌ایم. حقانی‌نسب خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد شرایط فعلی، مناسب‌ترین زمان برای افزایش دامنه نوسان باشد.‌ اکثر سهم‌ها به کف قیمتی رسیده و ‌رفع برخی ابهامات در لایحه بودجه شرایط مطلوبی برای افزایش دامنه نوسان معاملات فراهم کرده است.‌ وی افزود: امیدواریم مدیران بازار سرمایه تا قبل از پایان سال‌جاری به نوعی تصمیم‌گیری کنند که حداقل این سیگنال به بازار سرمایه داده شود که قصد جدی برای افزایش دامنه نوسان دارند. کارشناس بازار سرمایه اظهار کرد: ‌در گام اول می‌توان در اسفندماه، دو تا سه درصد به دامنه نوسان مثبت- منفی پنج درصدی اضافه کرد و سال آینده مراحل بعدی افزایش دامنه نوسان را به مرحله اجرا درآورد.