تریبونی برای تغییر

فاطمه رحیمی- اکونومیست در گزارشی به بررسی گردهمایی رهبران جهان در نشست COP26 که در بریتانیا برگزار خواهد شد، پرداخته است. از سال ۱۹۹۵ که کشورها به چارچوب پیمان‌نامه سازمان ملل در تغییرات اقلیمی (unfccc) متعهد شدند، تنها یک‌بار آن هم در سال ۲۰۲۰ به دلیل همه‌گیری کرونا این نشست را از دست دادند.
اعضای کوپ می‌توانند برنامه‌های عملیاتی (بالی، ۲۰۰۷)، دستورات (برلین، ۱۹۹۵)، پروتکل‌ها (کیوتو، ۱۹۹۷)، پلتفرم‌ها (دوربان، ۲۰۱۱)، خرابی‌های شدید (کپنهاگ، ۲۰۰۹) و توافقنامه‌ها را (پاریس، ۲۰۱۵) ایجاد کنند. اما با این وجود و حتی زمانی که معمولا به عنوان آخرین فرصت جهان مطرح می‌شود، افزایش محتوای گازهای گلخانه‌ای جو و گرم شدن آب و هوا آنها ادامه می‌یابد. از آنجایی که دیپلمات‌ها، دانشمندان، لابی‌‌گرها، فعالان، هنرمندان، رسانه‌ها، سیاستمداران و بازرگانان در گلاسکو برای نشست COP26 که از ۳۱ اکتبر آغاز می‌شود گرد هم می‌آیند، بنابراین رد کردن کل ماجرا آسان است. این یک اشتباه خواهد بود. سازمان unfccc و اعضای آن، با وجود تمام نقص‌هایشان، نقش مهمی در روندی تاریخی و حیاتی ایفا می‌کنند: حذف محدودیت اساسی در شکوفایی انسان که به دلیل وابستگی به سوخت‌های فسیلی تحمیل شده است. یکی از دلایل اهمیت نشست COP26 این است که برخی از آنها در واقع تفاوت ایجاد می‌کنند. با وجود قوانین اجماع، توافق پاریس همه طرف‌ها، اعم از فقیر و غنی را متعهد کرد که افزایش دمای زمین را از اواسط قرن نوزدهم بسیار کمتر از دو درجه سانتی‌گراد نگه دارند. گلاسکو تعهدات ملی تازه‌ای را به همراه خواهد داشت که نویدبخش تلاش‌های فزاینده برای اهداف دمایی پاریس خواهد بود، اگرچه آنها به اندازه کافی جاه‌طلب نخواهند بود تا رسیدن به آن اهداف را محتمل کنند.
دلیل اصلی اهمیت فرآیند unfccc و کوپ ۲۶ این است که علم، دیپلماسی، کنشگری و افکار عمومی که از آن حمایت می‌کنند، بهترین مکانیسمی را تشکیل می‌دهند که در حال حاضر جهان برای کمک به آن برای کنار آمدن با یک حقیقت اساسی دارد. رویای سیاره‌ای با تقریبا هشت میلیارد نفر که همگی در آسایش مادی زندگی می‌کنند، دست‌نیافتنی خواهد بود، اگر بر پایه اقتصادی مبتنی بر زغال سنگ، نفت و گاز طبیعی باشد. مضرات ناشی از انتشار انباشته دی‌اکسید‌کربن در نهایت چنان سریع گسترش می‌یابد که توسعه با سوخت فسیلی متوقف می‌شود. همانطور که گزارش ویژه ما در شماره این هفته نشان می‌دهد، این منطق در هیچ کجا به اندازه آسیا مهم نیست. حدود ۵/۱ میلیارد آسیایی در مناطق استوایی زندگی می‌کنند. صدها میلیون نفر از آنها در نزدیکی سواحل زندگی می‌کنند. برای اینکه اقتصاد آنها به رشد خود ادامه دهد، آنها به انرژی بیشتری نیاز دارند. اگر این امر به شیوه دهه‌های گذشته با سوخت فسیلی انجام شود، آنها باید هزینه‌های فزاینده سازگاری با سیل‌ها، طوفان‌ها، موج‌های گرما و خشکسالی را مدت‌ها قبل از ثروتمند شدن متحمل شوند. با گرم شدن جهان، آنها باید سریع‌تر فعالیت کنند تا در همان مکان بمانند. فناوری انتشار صفر می‌تواند آنها را از این پیوند ناگوار رها کند؛ در اصل، آنها می‌توانند از منبع انرژی توسعه‌دهنده استفاده کنند که در واقع نامحدود است.
بنابراین، در درازمدت تنها راه برای ادامه رشد، پشت سر گذاشتن سوخت‌های فسیلی است. این امر مستلزم آن است که کشورهای آسیایی که در بیشتر آنها انتشار گازهای گلخانه‌ای همچنان در حال افزایش است، نسبت به کشورهای توسعه‌یافته جهان که انتشار گازهای گلخانه‌ای در آنها در حال کاهش است، از انتشار آن در آینده چشم‌پوشی کنند. هند در اشاره به ناعادلانه بودن این موضوع تاکنون از پذیرش بی‌طرفی کربن خودداری کرده است. اجازه دهید کسانی که مسوولیت بیشتری در قبال انتشارات تاریخی دارند، کارهای بیشتری انجام دهند. با این وجود، مشکل برای هند – و برای هر کشور دیگری- این است که هزینه‌های هولناک محدود کردن انتشار گازهای گلخانه‌ای بر دوش چند نسل است که بیشتر اعضای آن در کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند. همه آنها در دنیایی متزلزل زندگی می‌کنند که در آن کمبود رهبری وجود دارد. دولت آمریکا به یکباره فقط به این دلیل که اکنون دوباره به توافق پاریس پیوسته است، شریک قابل اعتمادی نیست و چین، بزرگ‌ترین تولیدکننده گازهای گلخانه‌ای جهان نیست. نهادهای چندجانبه ایجاد شده برای توزیع عادلانه هزینه‌ها بین کشورها ضعیف هستند. با وجود تمام ناامیدی‌هایشان، unfccc و اعضای تکراری آن بهترین انجمن برای اجبار تغییر هستند. اما تا زمانی که بحث‌ها به پایان نرسد، عاقلانه‌ترین پاسخ اقدامی جسورانه و سریع از سوی کشورهای مشتاق در اروپا و جاهای دیگر است که دیگران نمی‌توانند آن را ناامید کنند. همانطور که اغلب در تغییرات اقلیمی شایع است، هدف انتخاب بین گزینه‌ها نیست بلکه یافتن چگونگی پیشبرد همه آنها در یک زمان است. تعهد به کاهش بزرگ و سریع در انتشار گاز متان حیاتی است. پول بیشتر برای کربن‌زدایی در کشورهای در حال توسعه که در آن سرمایه‌گذاری دولتی می‌تواند خطرات را برای بخش خصوصی کاهش دهد، باید در کنار افزایش کمک‌ها برای سازگاری جریان یابد. نوآوری باید به طرق مختلف تشویق شود. مشوق‌های مالیاتی آمریکا برای جذب کربن می‌تواند در داخل کشور گسترش یابد و توسط اروپا کپی شود. سرمایه‌گذاری در سوخت‌های فسیلی سریع‌تر از جایگزینی آن کاهش یافته است که افزایش چشم‌گیر اخیر قیمت‌ها را تشدید کرده است. در بلندمدت لازم است سوخت‌های فسیلی گران‌تر شوند، اما اوج‌ها و نوسانات مخرب هستند. دولت‌ها باید حائل‌های بیشتری را در سیستم فعلی ایجاد کنند و جایگزین‌ها را تسریع بخشند. زمانی که قیمت‌ها کاهش می‌یابد، آنهایی که هنوز به سوخت‌های فسیلی یارانه می‌دهند، فرصت بسیار خوبی برای توقف خواهند داشت. بحران آب و هوا ناشی از تغییراتی است که خارج از کنترل است. با این حال، با پاسخ مناسب به آن، جهان می‌تواند به مکانی تبدیل شود که در آن رفاه بلندمدت برای همه امکان‌پذیر می‌شود. این آینده‌ای شریف است که عصر سوخت‌های فسیلی با وجود فراوانی واهی آن، هرگز نمی‌توانست آن را ایجاد کند.