18 - 08 - 2022
تسهیلات بیتسهیلات!
در شرایطی که کشور با بحران آب روبهرو است برخی فعالان کشاورزی میگویند: وزارت جهاد کشاورزی برای ترویج و توسعه روش آبیاری زیرسطحی که صرفهجویی ۹۰درصدی در مصرف آب رقم میزند به دلایل نامشخصی تسهیلات نمیدهد. از جمله مباحث مطرح در بخش کشاورزی از دیرباز توسعه سطح زیرکشت محصولات گلخانهای بوده است که عمدتا به دلیل مزایای بسیاری است که این نوع کشت نسبت به کشت در فضای باز دارد. با این وجود از موانعی که موجب میشود توسعه گلخانهها با چالش مواجه باشد بحث بالا بودن هزینههای راهاندازی گلخانهها و متناسب نبودن تسهیلاتی است که دستگاههای مربوطه همچون وزارت جهاد به بهرهبرداران این بخش میدهند.
با این وجود با توجه به تغییرات آب و هوایی و اقلیمی که به صورت جهانی در حال وقوع است به نظر میرسد کشت گلخانهای اگرچه محدودیتهایی در کشت دارد اما آسیبپذیری کمتری نسبت به کشت فضای باز در برابر این تغییرات اقلیمی از خود نشان میدهد.
کرمرضا محمدی بازرس اتحادیه گلخانهداران کشور در این خصوص میگوید: مطمئنا گلخانه بهتر از فضای باز است به خصوص الان که شرایط اقلیمی کل کشور هم به هم ریخته است و لذا در چنین شرایطی فضای گلخانه فضایی است که بهرهبردار میتواند به صورت کنترلشده در آن محیط کار کند.
محمدی افزود: البته مساله اینجاست که در فضای گلخانه نمیتوان همه محصولات را تولید کرد و یک بخشی از محصولات مثل فلفل، خیار، گوجه، پاپایا و غیره را میتوان کشت کرد که این محصولات غالبا مقرون به صرفه هستند.
بازار رها شده است؛ یعنی تولید غیرمتمرکز و فروش هم غیرمتمرکز است. باید این سیاست و استراتژی عوض شود و بشود تولید غیرمتمرکز و فروش هم متمرکز شود.
وی در خصوص اصلیترین چالش و مساله پیشروی گلخانهداران کشور نیز اظهار میدارد: مشکل اساسی گلخانهداران تضمین بازار است؛ یعنی بازاری تضمین شده ندارند. محمدی تصریح کرد: ما بارها به مجموعه وزارتخانه گفتهایم که مثلا اگر قرار است باری را به روسیه بفرستد به صورت پروژهای مثلا ۵۰۰ هکتار با اتحادیه گلخانهداران قرارداد ببندید و شرط کنید که هم محصول سالم میخواهیم هم به موقع باید تحویل ما بدهید و بازار را تامین کنید. اما وزارتخانه چنین اقدامی نمیکند. وی ادامه میدهد: مساله اینجا است که بازار رها شده است؛ یعنی تولید غیرمتمرکز و فروش هم غیرمتمرکز است باید این سیاست و استراتژی عوض شود و بشود تولید غیرمتمرکز و فروش هم متمرکز شود. محمدی با بیان اینکه در این حوزه کارهای کارشناسی هم باید متمرکز شود، افزود: به این معنا که اگر کارشناسی متمرکز نباشد هرکسی استاندارد خاص خودش را میزند و دوباره در بارگیری اگر محصول ناسالم دربیاید باز به مشکل برمیخوریم.
روشی برای صرفهجویی۹۰ درصدی در مصرف آب
بازرس اتحادیه گلخانهداران کشور در پاسخ به این سوال که آیا میتوان تخمین زد چند درصد محصولات کشاورزی که در بازار عرضه میشود محصولات گلخانهای است، گفت: نمیشود عدد دقیقی اعلام کرد اما به هر حال در سطح کل کشور ۲۰ هزار هکتار گلخانهداریم و حداقل با توجه به افزایش محصول یک محصول گلخانه که ۱۰ برابر مزرعه تولید میکند یعنی اگر ۲۰ هزار هکتار را ضربدر ۱۰ کنیم میشود ۲۰۰ هزار هکتار فضای باز که این عدد کمی نیست.
بر اساس این گزارش یکی از اصلیترین مزایایی که در مورد کشتهای گلخانهای از سوی کارشناسان بخش عنوان میشود بحث صرفهجویی در مصرف آب است که عمدتا به دلیل جلوگیری از تبخیر شدن آب است. این امر آن هم در شرایطی که دنیا با بحران آب مواجه است و ایران نیز یکی از کشورهایی است که بیشترین درگیری و چالش را با محدودیت آبی در کشور دارد بسیار حیاتی به نظر میرسد.
محمدی در خصوص میزان صرفهجویی که در کشت گلخانهای نسبت به فضای باز رقم میخورد نیز میگوید: در گلخانهها چون به روش سیستمهای بسته کار میکنند (هیدروپونیک) مصرف آب به شدت پایین آمده است. به طوری که الان گلخانههایی هستند که کاملا مداربسته کار میکنند یعنی کشتهای هیدروپونیک ۳۰ تا ۴۰ درصد آبی که در بستر کشت میدهند پساب میشود؛ به این معنا است که ۳۰ تا ۴۰ درصد در مصرف آب و کود صرفهجویی میشود.
بازرس اتحادیه گلخانههای کشور خاطرنشان کرد: با این وجود یک روش آبیاری دیگر که جدیدا دنبال توسعه آن هستیم «آبیاری زیرسطحی» است که به صورت گسترده در کشور جلو میرود و توصیه ما این است که به سمت استفاده از این روش آبیاری بروند چون ۹۰ درصد صرفهجویی آب دارد. وی در خصوص نحوه عملکرد این سیستم آبیاری نیز گفت: عملکرد آن مثل سیستم قطرهای است منتها در زیرسطح قرار دارد؛ یعنی ۴۰ سانت زیر خاک میرود بعد به صورت circulation آب از یک طرف میرود و از طرف دیگر برمیگردد. محمدی با تاکید بر اینکه استفاده از سیستم آبیاری زیرسطحی ۸۰ تا ۹۰ درصد صرفهجویی در مصرف آب را رقم میزند، میافزاید: این روش قابلیت استفاده در فضای باز و گلخانه را دارد و در حال حاضر در مورد محصول یونجه در فضای باز نیز استفاده شده است.
علی موسوی فعال بخش کشاورزی در این خصوص میگوید: غالبا هزینه تجهیزات آبیاری به خصوص روشهایی که به اصطلاح بهروزتر هستند بسیار بالا است. به طوری که در روش آبیاری زیرسطحی هکتاری ۲۰۰ میلیون تومان برای کشاورز هزینه دارد. موسوی افزود: بنابراین باید برای توسعه این روش آبیاری که صرفهجویی ۹۰ درصدی مصرف آب را رقم میزند تسهیلات در نظر بگیرند؛ یعنی مجموعه وزارت جهاد همانطور که برای آبیاریهای مختلف تسهیلات میدهد برای این روش هم باید تسهیلات بدهد اما هنوز نپذیرفته است وزارت جهاد که این کار را بکند.
برخی حاضر به کاهش مصرف آب نیستند
گفتنی است به گفته کارشناسان، در حال حاضر وزارتخانه حدود ۸۰ درصد از هزینههای آبیاری بارانی و قطرهای را به کشاورز یارانه میدهد اما برای این آبیاری زیرسطحی نپذیرفته است که بپردازد. البته کارشناسان میگویند وزارتخانه نسبت به مزایای این روش آبیاری آگاهی دارد اما به هرحال برخی حاضر به کاهش مصرف آب نیستند.
موسوی در خصوص اینکه آیا روش آبیاری زیرسطحی با مزیت صرفهجویی ۹۰ درصدی در کاهش آب چقدر در دنیا متداول است، گفت: این یک روش بهروز است و در بسیاری از کشورهای دنیا استفاده میشود.
وی ادامه داد: البته برخی تصورشان بر این است که آبیاری زیرسطحی چیزی شبیه کوزه است اما اینگونه نیست بلکه به نوعی آبیاری قطرهای است که از لولههای ۱۶ میلیمتری کوچک استفاده میکنند و به جای اینکه قطرهچکان روی آن بگذارند به اصطلاح تراوشی میگذارند که این لوله تراوشی سوراخهای میکرونی دارد و آبی که در آن میرود به صورت نم پس دادن به ریشه گیاه تراوش میشود.
این فعال بخش خاطرنشان میکند: کارخانه تولید تجهیزات این روش آبیاری در کشور زده شده است و شرکتهای مختلفی در فضای باز در مورد محصول یونجه و همچنین در برخی باغات از این روش استفاده کردهاند اما وزارت جهاد برای ترویج آن اقدامی نکرده است.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد