تشدید رکود در سرمایه‌گذاری مولد

تسنیم‌- آمارها نشان می‌دهد از سال ۹۲ تا ۹۷ رشد سرمایه‌گذاری کشور در ۱۴ فصل از ۲۴ فصل «منفی» بوده و میانگین رشد سالانه سرمایه‌گذاری طی شش سال گذشته، منفی ۸/۳ درصد بوده است. همچنین آمار سال گذشته نیز حاکی از تشدید رکود در سرمایه‌گذاری مولد بخش تولید است. تولید ناخالص داخلی ایران با احتساب قیمت ثابت سال ۱۳۹۰، پس از چهار سال متوالی رشد مثبت‌ در سال ۱۳۹۷، به نیمه پایین نمودار رسید و کشور شاهد رشد منفی ۹/۴ درصدی بود و تولید ناخالص داخلی کشور در سال گذشته به رقم ۲۰۰۱ هزار میلیارد تومان تنزل کرد. اما در رشد اقتصادی حدود ۵- درصدی کشور در سال گذشته، سهم بخش «استخراج نفت و گاز طبیعی»، ۱/۳- واحد درصد و سهم دو بخش «صنعت» و «ساختمان» به ترتیب ۸/۰- واحد درصد و ۱/۰- واحد درصد بود. علاوه بر این در سال ۱۳۹۷ ، بیشترین سهم از تولید ناخالص داخلی کشور در «گروه خدمات» ایجاد شده است. سهم این رشته فعالیت اقتصادی از کل تولید ناخالص داخلی در سال ۱۳۹۷ معادل ۴۵ درصد بوده که نسبت به سال ۱۳۹۱، سه واحد درصد کاهش یافته است. همچنین ارزش افزوده (تولید ناخالص) گروه «صنعت» نیز طی سال ۱۳۹۷ نسبت به سال ۱۳۹۱ کاهش یافته است. سهم ارزش افزوده این گروه فعالیت از کل ارزش افزوده کشور (تولید ناخالص داخلی)، در سال ۱۳۹۱ معادل ۲۱ درصد بوده که در سال ۱۳۹۷ به ۱۹ درصد رسیده است. سهم بخش مسکن نیز طی این مدت با کاهش یک واحد درصدی به سه درصد طی سال ۱۳۹۷ رسیده است. سهم ارزش افزوده گروه «استخراج نفت و گاز طبیعی» از مجموع ارزش افزوده (تولید ناخالص داخلی) در سال ۱۳۹۴ معادل ۹/۱۰ درصد رقم خورد و پس از آن روند افزایشی در پیش گرفت و در سال ۱۳۹۷ به ۶/۱۷ درصد رسید که لبته همچنان نسبت به رقم مربوط به سال ۱۳۹۱، سه واحد درصد کمتر است. در این بین، سهم گروه «کشاورزی» از کل ارزش افزوده کشور، طی این مدت با افزایش ۲ واحد درصدی همراه بوده و به هشت درصد در سال ۱۳۹۷ رسیده است.

از تاثیر افت صادرات بر تولید تا کاهش سرمایه‌گذاری

علاوه بر این با توجه به فرمول محاسبه تولید ناخالص داخلی بر اساس هزینه‌ها که متشکل از مجموع سرمایه‌گذاری‌ها، هزینه‌های دولت، هزینه‌های بخش خصوصی به علاوه تراز تجاری کشور است، عامل مسلط در کاهش تولید ناخالص داخلی سال ۱۳۹۷، افت قابل ملاحظه ارزش صادرات کالاها و خدمات است که کاهشی ۵/۱۳ درصدی را در سال گذشته ثبت کرد. از سوی دیگر در سال ۱۳۹۷، میزان سرمایه‌گذاری کشور به قیمت ثابت سال ۱۳۹۰ با کاهش ۶/۵ درصدی همراه بوده است. بخش عمده‌ای از افت سرمایه‌گذاری کشور در این سال، ناشی از افت تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بخش ماشین‌آلات بوده است که به قیمت ثابت سال ۱۳۹۰ ، افت ۹/۶ درصدی را داشته است. همچنین تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در بخش ساختمان نیز افتی ۵/۴ درصدی را تجربه کرده است. این یعنی بر مبنای این محاسبات، حدود منفی ۱/۴ واحد درصد از رشد اقتصادی منفی ۹/۴ درصدی سال ۱۳۹۷ به دلیل کاهش ارزش صادرات است. از سوی دیگر به نظر می‌رسد روند سرمایه‌گذاری در کشور به ویژه سرمایه‌گذاری در زمینه ماشین‌آلات از وضعیت نگران‌کننده‌ای برخوردار است. طی ۲۴ فصل، از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷ رشد سرمایه‌گذاری (تشکیل سرمایه ثابت ناخالص) کشور در ۱۴ فصل منفی بوده و میانگین رشد سالانه سرمایه‌گذاری طی شش سال اخیر منتهی به ۱۳۹۷، معادل منفی ۸/۳ درصد برآورد شده است. به گزارش اتاق بازرگانی تهران، در سال ۱۳۹۷ نیز رشد سرمایه‌گذاری کشور منفی ۶/۵ درصد بوده و طی سه فصل انتهایی سال ۱۳۹۷، رشد سرمایه‌گذاری در زمینه ماشین‌آلات در روندی کاهنده، به ترتیب منفی ۷/۲ درصد، منفی ۹/۸ درصد و منفی ۳/۱۷ درصد گزارش شده که حاکی از تشدید رکود در بخش سرمایه‌گذاری مولد در بخش تولید است.