تشکیل وزارت سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی

در جلسه علنی دیروز نمایندگان مجلس شورای اسلامی با ماده واحده طرح تشکیل وزارت میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری موافقت کردند.
این ماده واحده می‌گوید‌ سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری با کلیه اختیارات و وظایفی که به موجب قوانین و مقررات داراست با رعایت بند(د) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶/۸/۷ با اصلاحات و الحاقات بعدی و بند (الف) ماده (۲۸) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۱۴و بدون توسعه تشکیلات و افزایش نیروی انسانی به «وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی» تبدیل می‌گردد و بار مالی ناشی از تغییر عنوان از محل منابع داخلی و صرفه‌جویی تأمین خواهد شد.
نمایندگان مجلس مدت‌ها در پی تصویب این لایحه بودند؛ لایحه‌ای که آنقدر‌ها به مذاق دولتی‌ها خوش نمی‌آمد و با مخالفت آنها رو‌به‌رو شده بود. اما سر‌انجام سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی که برخی آن را حیاط خلوت دولت نام می‌دادند با رای نمایندگان مردم تبدیل به وزارتخانه شد. تا پیش از این عزل و نصب مدیران در این سازمان عریض و طویل دولتی بدون نظارت هیچ نهادی انجام می‌شد و نتیجه‌اش در سال‌های گذشته طوماری از برنامه‌های اجرا نشده و طرح‌های نیمه‌کاره بود‌ هرچند برخی معتقدند با تغییر این سازمان به وزارتخانه نیز تحول شگرفی انجام نخواهد شد.
تغییر و تحولات پیاپی در دولت روحانی
حسن روحانی با شعار تغییر و تحول در صنعت گردشگری پای به انتخابات سال ۹۲ گذاشت. او قول ورود ۱۰ میلیون گردشگر به کشور را داد و سر و سامان دادن به سازمانی که در دولت احمدی‌نژاد و دوران ریاست بقایی تا مرز نابودی پیش رفته بود.
اما آنچه اتفاق افتاد با شعارهای روحانی فاصله بسیاری داشت. صندلی ریاست سازمان در ماه‌های اول به محمد‌علی نجفی رسید. او نیز طبق معمول سال‌های گذشته به بهانه بیماری سازمان را رها کرد و ترجیح داد خانه‌نشین باشد. بعد نوبت به سلطانی‌فر رسید. او با شعار تدوین سند جامع گردشگری به سازمان وارد شد اما هیچ‌گاه نتوانست آرزویش را جامه عمل بپوشاند.
وقتی پیشنهاد وزارت ورزش را دریافت کرد بدون درنگ صندلی سازمان را خالی کرد و جایش را به زهرا احمدی‌پور داد؛ کارمند وزارت کشور که هیچ‌کس گمان نمی‌کرد به صندلی ریاست سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تکیه بزند.
او در دولت دوم حسن روحانی جایش را به علی اصغر مونسان داد. باز هم چهره‌ای گمنام در صنعت گردشگری و نا‌آشنا به مسایل میراثی. از مدیران منطقه آزاد کیش و از آشنایان حسن روحانی.
نحوه انتصابات این پالس را به نمایندگان مجلس فرستاد که قرار نیست برنامه‌ای بلند‌مدت و متناسب با پتانسیل‌های صنعت گردشگری کشور در این حوزه تدوین شود. به همین خاطر سرانجام طرحی که در چند سال‌ گذشته بارها مطرح شده بود در صحن مجلس رای آورد و حالا دولت موظف است تن به نظارت نمایندگان مردم دهد.
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را از حیاط خلوت دولت بودن درآوردیم
مهرداد بائوج‌لاهوتی نماینده لنگرود و عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس‌ در پاسخ به این سوال که در شرایط کنونی جامعه و وضعیت اقتصادی موجود که اقشار مختلف را درگیر کرده‌ است، وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی و گردشگری چه سودی خواهد داشت، گفت: وزارتخانه شدن این سازمان با اهداف اقتصادی رقم خورد به این معنا که امروزه نفت تبدیل به بازی سیاسی شده‌ است و تمام تحریم‌ها روی قیمت نفت اعمال می‌شود. از این رو نیاز بود تا بتوانیم جایگزینی برای درآمد نفت داشته باشیم و گردشگری می‌تواند این مهم را پوشش دهد.
او با اشاره به آنکه گردشگری در حال حاضر سومین رتبه جذب درآمد در دنیا را به خود اختصاص داده‌ است، یادآور شد: ایران جزو کشورهای برتر در حوزه جاذبه‌های گردشگری است و باتوجه به افق ۱۴۰۴ که باید ۲۵ میلیون گردشگر و ۳۰ میلیارد دلار درآمد داشته باشیم، این تحول امکان‌پذیر نبود جز آنکه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری را از حیاط خلوت دولت بودن درآوریم و کاری کنیم که ریاست آن، به مجلس پاسخگو باشد. برنامه ارائه دهد و بتواند از آن دفاع کند. هر زمان هم از برنامه تخلف و انحراف داشت، از سوی نمایندگان مردم اخطار دریافت کند و حتی استیضاح شود. این پاسخگویی می‌تواند ما را به تحقق اهداف بالادستی نزدیک‌تر کند.
نماینده لنگرود با تاکید بر آنکه امروزه اشتغال در جامعه ما از اهمیت بالایی برخوردار است، تصریح کرد: با حضور هر گردشگر، به طور متوسط هشت شغل ایجاد می‌شود. چه حوزه‌ای بالاتر از گردشگری می‌تواند چنین اشتغالزایی ایجاد کند. باید بتوانیم از این فرصت استفاده کنیم تا بتوانیم تحول اقتصادی را شاهد باشیم.
او که طی سال‌های گذشته یکی از پیگیرترین نمایندگان برای تبدیل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به وزارتخانه بود، ادامه داد: تاکنون سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در انجام وظایف خود موفق نبوده و با وزارتخانه شدن به دلیل آنکه باید پاسخگو باشد، موفق عمل خواهد کرد.
به گفته بائوج لاهوتی،‌ نمایندگان مجلس با این حرکت قصد دارند پیامی را به دنیا مخابره کنند و بگویند‌ اگر شما نفت ایران را تحریم کردید، ما یکی از کشورهای پر‌جاذبه هستیم و می‌توانیم در عرصه گردشگری فعالیت داشته باشیم. این امر می‌تواند اشتیاق و استقبال بیشتری برای حضور سرمایه‌گذاران و گردشگران ایجاد کند.
وی خاطرنشان کرد: سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به اندازه‌ای بزرگ است که با وجود بند (د) ماده ۲۹ قانون بودجه خدمات کشوری که هر وزیر، پنج معاون می‌تواند داشته باشد‌ اما این سازمان دارای شش‌ معاونت است. باید از معاونت‌های آن کاسته شود. درعین حال‌ نیاز است تا ساختار سازمان با وزارتخانه شدن آن تغییر کند و کوچک شود. حتی باید ۱۵ درصد تعدیل نیرو داشته باشد.
معجزه نمی‌شود اما اوضاع بهتر خواهد شد
دبیر مجمع تشکل‌های گردشگری به دنبال تصویب طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به وزارتخانه گفت: می‌دانیم معجزه نمی‌شود اما اوضاع بهتر خواهد شد، دست‌کم این سازمان از حیاط خلوتی خارج می‌شود.
جمشید حمزه‌زاده تلاش تشکل‌های خصوصی را از یک‌سال گذشته برای به ثمر نشستن این طرح که بارها در مجلس رد شده بود، تاثیرگذار دانست و گفت: برای تصویب این طرح در مجلس خیلی تلاش کردیم و معتقدیم اوضاع بهتر خواهد شد.
در سال‌های گذشته این سازمان به جای تعامل با بخش خصوصی، در تقابل با آن بود که این رویه برخلاف منافع و توسعه کشور است.
معتقدیم توسعه واقعی در شرایطی اتفاق می‌افتاد که تعامل‌ها واقعی و سازنده باشد.
او ادامه داد: نگاهی به جدول اسامی روسای این سازمان دست‌کم در یک دهه اخیر نشان می‌دهد آنها یا از شخصیت‌های سیاسی یا از نزدیکان دولت بودند و تخصص‌گرایی، ملاکی برای انتخاب روسای این سازمان نبوده است.
با تبدیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به وزارتخانه، حداقل گزینه پیشنهادی دولت مجبور خواهد بود برنامه هدفمند و مشخصی را به نمایندگان مجلس ارائه دهد و از آن دفاع کند، در واقع مجلس فیلتری برای این وزارتخانه خواهد بود.
این فعال گردشگری افزود: در حال حاضر سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری با تشکل‌های خصوصی و فعالان این سه حوزه در خارج از بدنه این سازمان هیچ تعامل و ارتباطی ندارد، زمانی که مشکلی پیش می‌آید دست ما به جایی نمی‌رسد، با این تغییرات حداقل مجلس می‌تواند ناظر بر وقایع باشد، می‌توان با نمایندگان رایزنی کرد و وزیر مربوطه را به استیضاح کشاند.
حمزه‌زاده در پاسخ به این پرسش که از مشکلات این سازمان کمبود اعتبار است، درحالی که طبق بند (الف) ماده ۲۸ قانون برنامه ششم و با تاکید نمایندگان مجلس این سازمان بدون توسعه تشکیلات و افزایش نیروی انسانی به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تبدیل می‌شود و بار مالی ناشی از تعیین عنوان از محل منابع داخلی و صرفه‌جویی تامین خواهد شد، بنابراین چنین خسرانی چگونه جبران می‌شود‌ گفت: شاید در شرایط فعلی نتوان بودجه آن را افزایش داد، ولی در آینده با مذاکرات مجلس و دولت می‌توان در آن تغییراتی ایجاد و راه‌حلی را پیدا کرد.
او افزود: در حال حاضر ساختار کلی این وزارتخانه در مجلس تصویب شده، حالا دولت باید ساختاری متناسب با وزارتخانه تحویل دهد.
ما هم به عنوان تشکل خصوصی باید وارد شویم تا ساختار وزارتخانه جدید به گونه‌ای تعریف شود که از بخش خصوصی حمایت کند و در تعامل سازنده با آن باشد و نگاه در آن صد درصد دولتی نباشد.
حمزه‌زاده همچنین یادآور شد: در جریان تبدیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری قوانین و ساختار باید بر مبنا و با توجه به قانون برنامه ششم توسعه تعریف شود.
فرصت ۳ ماهه دولت برای معرفی وزیر
مرتضی شکوهی، مدیر‌‌کل امور مجلس معاونت مجلس، حقوقی و استان‌های سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در این زمینه به ایسنا توضیح داده است.
او گفت: وقتی طرح در قالب امضای ۱۱۴ نماینده در سال گذشته در مجلس اعلام وصول شد، کلیات آن به رای گذاشته شد تا جلسه دیروز مجلس که نوبت بررسی جزییات طرح و تبصره‌ها بود، که این بررسی نیز دیروز به رای گذاشته شد و خوشبختانه رای آورد.
اکنون با موافقت نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تشکیل وزارت میراث فرهنگی این مصوبه باید در شورای نگهبان نیز بررسی شود و در شرایطی که با قوانین بالادستی و شرع اسلام مغایرت نداشته باشد، آن تایید می‌شود و در قالب قانون تبدیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری به وزارت میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری قابلیت اجرایی شدن پیدا می‌کند.
به گفته او بعد از ابلاغ دولت برای وزارتخانه شدن، دولت سه ماه فرصت دارد تا برای این وزارتخانه جدید‌التاسیس، وزیر معرفی کند.
او همچنین درباره تاکید نمایندگان و ماده واحده مبنی بر ممنوع بودن افزایش نیروی انسانی در این وزارتخانه بیان کرد: براساس بند (الف) ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه دستگاه‌های اجرایی در طول برنامه ششم موظف هستند تا ۱۵ درصد خود را کوچک‌تر کنند‌ بنابراین سازمان میراث فرهنگی نیز از این قانون مستثنی نیست و به صرف این قانون نمایندگان مجلس تاکید دارند این وزارتخانه جدید هم این دو قانون را رعایت کند.
او تاکید کرد: با توجه به این موارد دولت برنامه‌ای برای بزرگ‌تر کردن خود ندارد، از سوی دیگر سازمان میراث فرهنگی در تمام استان‌ها دارای اداره کل و در تمام شهرستان‌ها اداره یا نمایندگی دارد، یعنی به لحاظ ساختار و تشکیلات، نیاز نیست این ساختار بزرگ‌تر شود.
مدیر‌کل امور مجلس سازمان میراث فرهنگی اضافه می‌کند: تمام استان‌ها در تمام شهرستان‌ها تشکیلات خود را دارند، مانند بسیاری از وزارتخانه‌هایی که در استان‌ها ادارات کل دارند و در شهرستان‌ها نیز اداره‌های آنها دایر است.
شکوهی با بیان اینکه همه دستگاه‌ها موظف به اجرایی کردن این کوچک‌سازی دولت هستند، ادامه داد: سازمان میراث فرهنگی در طول پنج سال آینده قطعا بازنشستگانی دارد که می‌توانیم به دنبال بازنشستگی آنها جذب نیروی جدید نداشته باشیم و تا پایان اجرایی شدن برنامه ششم توسعه نیروی دیگری را به سازمان میراث فرهنگی اضافه نمی‌کنیم.