تعدیل جزئیات هزینه‌کرد طرح تحول سلامت

علی‌اکبر حق‌دوست، معاون برنامه‌ریزی راهبردی و هماهنگی وزارت بهداشت در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به اقدامات انجام شده در طرح تحول نظام سلامت و سرانجام بسته‌های آن،‌ عنوان کرد: اجرای اقدامات و برنامه‌های طرح تحول سلامت، بسیار سریع بود که البته در آن زمان ضرورت‌های جامعه ایجاب می‌کرد این سرعت عمل وجود داشته باشد چراکه وضعیت مردم در بخش‌های مختلف حوزه سلامت اعم از دارو، بستری، هزینه‌های کمرشکن سرپایی و وضعیت تخلفات و زیرمیزی‌ گرفتن‌ها‌ به‌گونه‌ای بود که نیازمند حرکتی سریع و انقلابی در این حوزه بودیم.
فاز سوم، مدیریت هزینه، ارتقای کارایی و کیفیت
به گزارش ایسنا، حق‌دوست ادامه داد: بر همین اساس برنامه تحول‌ سلامت اجرا شد و خوشبختانه تاثیرات خوبی را در حوزه سلامت ایجاد کرد‌ به‌طوری که سرمایه اجتماعی جدیدی آفرید، دغدغه مردم را در حوزه سلامت کاهش داد و رضایتمندی مردم را از خدمات سلامت بالا برد. بعد از استقرار طرح تحول نظام سلامت و به نتیجه رسیدن فعالیت‌ها در فاز اول و دوم طرح، وزارت بهداشت فاز سوم برنامه تحویل خود را در حوزه سلامت، از ابتدای دولت دوازدهم شروع کرد. البته پیش از ایجاد فشارهای اقتصادی و خروج آمریکا از برجام، اصل بر این بود که فاز سوم تحول سلامت را با شعار مدیریت هزینه‌ها، افزایش کارایی و کیفیت دنبال کنیم که اقدامات‌مان با این شعار آغاز شد.او تاکید می‌کرد: در تک‌تک بسته‌هایی که در فاز سوم طرح تحول نظام سلامت تغییر کردند، سعی شد منابع مالی‌شان را با تجربه چند سال اجرای بسته، به صورت بهینه‌تر در همان حوزه به‌گونه‌ای تعدیل کنیم که همان هدف را به صورت موثرتری به دنبال داشته باشد. بنابراین تعدیل‌ها هدفمند بوده است، اما شرایط هم آن را تشدید و تسریع کرد. در بسته مقیمی هم هدف‌مان این بود که وقتی بیماری در ساعات بعد‌از‌ظهر و شب وارد بیمارستان می‌شود، به پزشک متخصص دسترسی داشته باشد. در جمع‌بندی‌هایمان به این نتیجه رسیدیم که حضور برخی تخصص‌ها مانند قلب و زنان و زایمان حتی در برخی بیمارستان‌های فوق‌تخصصی هم ضروری است، اما در یک بیمارستان فوق‌تخصصی که انواع فوق‌تخصص‌ها و دستیاران تخصصی را دارد و متخصصان هم آن‌کال هستند،‌ اگر پزشک فوق‌تخصص با دو ساعت تاخیر هم به بیمارستان برسد، بیمار به خطر نمی‌افتد. بنابراین به مقیمی آنها نیازی نیست.حق‌دوست ادامه می‌دهد: بنابراین حضور برخی تخصص‌ها مانند زنان و زایمان ضروری است، اما حضور متخصص غدد وقتی که پزشک آن‌کال است، ضرورتی ندارد و پزشک می‌تواند در صورت نیاز خودش را به بیمارستان برساند. بنابراین ضرورتی ندارد در جاهای غیرضرور منابع مالی را بپردازیم، بلکه می‌توانیم پولش را ذخیره کرده و در جای بهتری هزینه کنیم. به عنوان مثال قرار شد که یکی از محل‌های هزینه‌کرد منابع ذخیره شده در بسته‌های مربوط به بیماران خاصی باشد که هزینه‌های درمان‌شان سنگین است و مشکل دارند. به هر حال منابع مالی مملکت محدود است و تغییراتی که در بسته‌های طرح تحول نظام سلامت داده، در راستای افزایش کارایی بوده است.
حق‌دوست ادامه می‌دهد: اگر بتوانیم اقدامی کنیم که بیماری که دچار نارسایی تنفسی مزمن است و در طول سال باید ۱۵ مرتبه به اورژانس مراجعه کرده و چند روز در بخش بخوابد که کل این روند هزینه است، می‌توانیم این هزینه را با ارائه خدمت درمانی در منزل کاهش دهیم؛ به‌طوری که دستگاه اکسیژن و ویزیت پزشک و پرستار را در منزل برای بیمار انجام دهیم. بنابراین اینطور نیست که خدمت جدیدی را خلق می‌کنیم که فقط هزینه داشته باشد،‌ بلکه به ارائه خدماتی فکر می‌کنیم که ذخیره منابعش برایمان بیشتر است. به هر حال اوضاع اقتصادی کشور هم وضعیت خاص خود را دارد و ما این را درک می‌کنیم. اگر واقعا معذوریتی در بودجه باشد، ما وظیفه داریم با توجه به مصالح مملکت سعی کنیم بسته‌های‌مان را کوچک و سرویس‌هایمان را محدود کنیم. البته به شرط اینکه مردم و به‌ویژه اقشار محروم و آسیب‌پذیر، کمترین آسیب را ببینند.او تاکید می‌کند: حتی ممکن است اگر لازم باشد گاهی تصمیمی بگیریم که پرداخت از جیب افزایش مختصری پیدا کند، اما امیدواریم چنین اتفاقی نیفتد و به سلامت از تنگناهای اقتصادی عبور کنیم. به هر حال در شرایط بد ممکن است این اتفاق بیفتد و باید این افزایش پرداخت از جیب را به‌گونه‌ای متمرکز کنیم که فشار آن از روی اقشاری که از نظر اقتصادی در صدک‌های پایین جامعه هستند، برداشته شود. به هر حال باید برنامه‌‌ریزی کنیم، ما سعی می‌کنیم کمترین فشار به مردم و به‌ویژه به اقشار آسیب‌پذیر وارد شود.
حق‌دوست با تاکید بر لزوم هماهنگ بودن منابع و مصارف در حوزه سلامت، ادامه می‌دهد: البته این حرف از نظر انسانی متاثرکننده است و اگر خودمان را جای عزیزان بیمار بگذاریم، آن درد و رنج را لمس می‌کنیم، اما باید از طرف دیگری هم به این داستان نگاه کنیم و ببینیم که با توجه به منابع مالی‌مان،‌ چقدر توانایی برای پوشش درمانی بیماران خاص وجود دارد. ممکن است در حال حاضر بیماری داشته باشیم که خرج درمانش چندین میلیارد تومان باشد و مشخص هم نباشد که این هزینه می‌تواند به کیفیت یا کمیت زندگی‌ بیمار کمک کند یا خیر. واقعا این موضوع برای همه ما دردآور است و باید تلاش کنیم که حتی یک روز هم که شده، یک انسان بیشتر زنده بماند، اما این اقدام در عمل شدنی نیست. درمان بیماران خاص هزینه‌های سنگینی در پی دارد. از طرفی لیست بیماران خاص می‌تواند بسیار بلندتر از لیست کنونی باشد، اما طبیعی است که ما باید بر اساس بودجه‌ای که در اختیارمان می‌گذارند، اقدام کنیم.حق‌دوست می‌افزاید: وقتی بیماری به فهرست بیماران خاص وارد می‌شود، اما بودجه‌اش را نمی‌بینند، طبیعی است که نباید انتظار داشته باشیم که وزارت بهداشت بتواند هزینه‌های این بیماران را تامین کند. باید توجه کرد که اگر حتی یک کودک مبتلا به تالاسمی در کشور ما به دنیا بیاید این نشان از نقص سیستم است، زیرا هم قانون و هم ابزار تشخیصی جلوگیری از این اتفاق وجود دارد. بنابراین اگر هنوز داریم کودک مبتلا به تالاسمی به دنیا می‌آوریم، نقص سیستم است که بخشی از آن به مشکلات مدیریتی حوزه سلامت بازمی‌گردد و ما مقصریم. البته همه تقصیر هم مربوط به وزارت بهداشت نیست، بلکه بخش‌های دیگر هم باید به ما کمک کنند. اگر بتوانیم میزان تولد بیماران خاص را کاهش دهیم، قسمت زیادی از هزینه‌های این بیماران کاهش پیدا می‌کند.