تغییرات نرخ بهره بین‌بانکی دلیل افزایش نوسان در بورس نیست

کارشناسان بازار سرمایه معتقدند، تغییر نرخ بهره بین‌بانکی برای بازار سرمایه مهم است و می‌تواند به صورت روانی و فیزیکی بر معاملات تاثیر داشته باشد. به گزارش خبرگزاری فارس، آمارهای بانک مرکزی نشان می‌‌دهد که نرخ بهره بین‌بانکی طی هفته منتهی به ۱۲ مهرماه با کاهش روبه‌رو شده است. این نرخ در بازار بین‌بانکی در حال حاضر به ۷۵/۲۳ درصد رسیده است. نرخ بهره بین‌بانکی در پایان هفته منتهی به ۵ اردیبهشت‌ماه با رکوردشکنی ۱۰ سال به ۸۰/۲۳ درصد افزایش یافته بود. این نرخ در پایان هفته منتهی به ۲۹ شهریور ماه به ۶۹/۲۳ درصد رسیده بود. نرخ بهره بین‌بانکی در هفته منتهی به ۲۲ شهریورماه نیز با افزایش ۷‌صدم درصدی به ۶۲/۲۳ درصد افزایش یافته بود. این نرخ طی هفته منتهی به ۱۵ شهریورماه با کاهش به ۵۵/۲۳ درصد رسیده بود. نرخ سود در هفته منتهی به ۸ شهریورماه نیز با کاهش ۲‌صدم درصدی به ۵۷/۲۳ درصد رسیده بود. این نرخ طی هفته منتهی به اول شهریورماه با افزایش به ۵۹/۲۳ درصد رسیده بود. بانک مرکزی سال گذشته در واکنش به افزایش نرخ سود بین‌بانکی، کریدور این نرخ را که پیش از این از ۱۴ تا ۲۲ درصد بود، به ۱۷ تا ۲۴ درصد افزایش داد، نرخ بهره بین‌بانکی بار دیگر به سقف کریدور جدید خود نزدیک می‌شود و باید دید که بانک مرکزی اجازه شکسته شدن این سقف را خواهد داد یا خیر.
جهت‌دهی نرخ بهره بین‌بانکی به بازارهای مالی
سود بین‌بانکی به‌ عنوان یکی از انواع نرخ‌‌های بهره در بازار پول به نرخ‌های سود یا بهره در سایر بازارها جهت می‌دهد. در واقع این نرخ قیمت ذخایر بانک‌هاست؛ زمانی که بانک‌‌ها در پایان دوره مالی کوتاه‌‌مدت اعم از روزانه یا هفتگی دچار کسری ذخایر می‌شوند، از سایر بانک‌‌ها در بازار بین‌بانکی یا از بانک مرکزی استقراض می‌کنند. طی ماه‌های گذشته روند افزایشی نرخ بهره با واکنش‌های منفی از سوی کارشناسان بورسی مواجه شده است، اما بانک مرکزی در این زمینه بر کنترل استقراض بانک‌ها از یکدیگر و از بانک مرکزی برای کنترل رشد نقدینگی تاکید دارد.
تاثیر نرخ بهره بین‌بانکی بر بازار سرمایه
کارشناسان بازار سرمایه معتقدند، برای حمایت از بورس، نرخ بهره بین‌بانکی باید بدون تغییر و نوسان باشد. در عمل نرخ بهره بین‌بانکی تاثیر مستقیمی روی بورس ندارد، اما این نرخ می‌‌تواند به طور غیرمستقیم وضعیت بازار را تغییر دهد، به نحوی که با اثرگذاری بر روند تولید و بهره‌‌مندی شرکت‌ها از تسهیلات بانکی، عملکرد آنها را تحت تاثیر قرار خواهد داد؛ روندی که در نهایت اثر خود را در معاملات سهام شرکت‌ها نیز آشکار می‌‌کند. از سوی دیگر، برخی معتقدند افزایش نرخ بهره بین‌بانکی به نفع اقتصاد است، چرا‌که با کاهش نرخ بهره بین‌بانکی میزان پول‌‌پاشی نیز افزایش می‌یابد و این افزایش تورم کشور است. در همین حال از آنجا که افزایش نقدینگی، اصلی‌‌ترین موتور محرک رشد تورم به شمار می‌رود، بانک مرکزی بارها بر کنترل نقدینگی جهت کاهش تورم تاکید کرده است. با این وجود، به نظر می‌‌رسد سیاست‌های بانک مرکزی در حال کنترل نقدینگی است و افزایش مکرر نرخ بهره بین‌بانکی جهت کاهش استقراض از این بانک صورت می‌گیرد.
مجتبی دانشی کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با فارس‌ گفت: نرخ بهره بین‌بانکی یکی از ابزارهای مهم برای کنترل تورم است و افزایش آن می‌تواند اثر مثبتی در کاهش نرخ تورم داشته باشد. این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: نرخ بهره بین‌بانکی مستقیم بر بازار سرمایه اثرگذار نیست. نرخ بهره بین‌بانکی، نرخ شبانه‌ای است که بانک‌‌ها به یکدیگر قرض می‌دهند و به نوعی نرخ استقراض بین‌بانکی است که تسویه می‌شود. وی افزود: نرخ بهره و سود سپرده‌هایی که می‌‌شناسیم و تاثیر مستقیم بر بازار سرمایه دارند با این نرخ فرق دارد، اما این نرخ بی‌‌معنی نیست و افزایش این نرخ نشان می‌دهد، بانک‌ها در جذب نقدینگی موفق نبوده‌اند و ممکن است نرخ سود سپرده‌ها و تسهیلات نیز تغییر کند. دانشی تاکید کرد: با افزایش نرخ بهره بین‌بانکی، می‌توانیم انتظار رکود در بازارهای موازی را داشته باشیم. به طور کلی افزایش نرخ بهره بین‌بانکی بیشتر تاثیر روانی روی بازار سرمایه دارد.
تاثیر نرخ سود بانکی بر بازار سرمایه
اگر بانک مرکزی نرخ سود سپرده‌های بانکی را افزایش دهد، تعمدا رشد اقتصادی را کند کرده است. در مقابل اگر بانک مرکزی به شکل مستمر نرخ سود سپرده‌های بانکی را کاهش دهد، به دنبال سرعت بخشیدن به رشد اقتصادی است. این تغییر، تاثیر شدیدی بر بازار بورس و سهام دارد، چراکه کاهش رشد اقتصادی منجر به کاهش رشد سودآوری و درنتیجه قیمت‌های پایین‌تر سهام می‌شود. از طرف دیگر، افزایش نرخ بهره باعث می‌شود افراد دارای سرمایه، دارایی‌‌های خود را به بانک منتقل کرده تا از این طریق سود بیشتری دریافت کنند و این باعث کاهش نقدینگی در بورس و رکود در بازار سهام می‌شود. با افزایش نرخ سود، نقدینگی را از بانک‌ها به سمت بازارهایی نظیر بورس هدایت می‌کند.
تفاوت نرخ بهره بانکی
و بین ‌بانکی
دولت و بانک مرکزی برای ایجاد تعادل در سطح کلان اقتصادی تصمیماتی در قالب سیاست‌های پولی و مالی می‌گیرند. سیاست مالی توسط دولت و سیاست پولی توسط بانک مرکزی برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود. دولت و بانک مرکزی با ابزارهایی که در اختیار دارند، در شرایط رکود و تورم تصمیماتی اخذ می‌کنند که منجر به افزایش یا کاهش تقاضا و عرضه پول می‌شود. نرخ بهره بانکی یکی از ابزارهای بانک مرکزی برای اجرای سیاست‌‌های پولی است. بانک مرکزی میزان این نرخ را مشخص و به بانک‌‌ها اعلام می‌کند. این نرخ بهره همان سودی است که مردم بابت دریافت تسهیلات باید پرداخت می‌کنند. در مقابل، زمانی که مردم در بانک سپرده‌گذاری می‌کنند، در ازای در اختیار گذاشتن سرمایه خود سودی دریافت می‌کنند. در اینجا بانک به مردم سود پرداخت می‌کند. نرخ بهره بانکی و بین‌بانکی هر دو هزینه استقراض وام است، با این تفاوت که نرخ بهره بین‌بانکی زمانی اعمال می‌شود که بانک‌ها از یکدیگر وام می‌گیرند.
چرا بانک‌ها از یکدیگر وام می‌گیرند؟
بانک‌ها فقط به مردم وام نمی‌‌دهند، بلکه در کوتاه‌مدت به یکدیگر نیز وام می‌‌دهند. به نرخ این وام، نرخ بهره بین‌بانکی می‌گویند. نرخ این وام هم توسط بانک مرکزی مشخص می‌شود. دلیل وام‌گیری بانک‌ها از یکدیگر تعادل در ایجاد نقدینگی است. طبق قانون، بانک‌ها موظف به نگهداری از میزان مشخصی موجودی نقد در بانک‌‌ها هستند که به آن ذخیره اجباری گفته می‌شود. بانک‌ها باید هر روز حساب خود را کنترل کنند و به تعادل برسانند که ممکن است در کوتاه‌‌مدت با کمبود یا مازاد نقدینگی مواجه شوند. بانک‌هایی که با کسری نقدینگی مواجه می‌شوند، به جای مراجعه به بانک مرکزی از بانک‌‌های دیگر استقراض می‌‌کنند. مدت زمان این استقراض از یک روز تا یک هفته می‌‌تواند متغیر باشد. این نرخ به نام‌های دیگری همچون نرخ شبانه و نرخ یک‌شبه هم شناخته می‌شود.