تغییر استراتژی فروش نفت در بورس

رییس سازمان بورس با بیان این که علاوه بر امکان فروش ریالی- ارزی نفت خام در بورس انرژی می‌توان زمینه فروش ریالی نفت خام در این بازار را نیز فراهم کرد از راه‌اندازی نخستین قرارداد آتی سبد سهام تا دو هفته آینده خبر داد و گفت: اعلام EPS به بازار از سوی ناشران به طور کامل ممنوع نیست‌. شاپور‌محمدی با اعلام خبر راه‌اندازی قرارداد آتی سبد سهام ۳۰ شرکت بزرگ بورس تا دو هفته آینده، در خصوص دلایل تعویق عرضه نفت خام در بورس انرژی گفت: مشکلی برای عرضه نفت خام در بورس انرژی وجود ندارد و سازمان بورس منتظر الزام‌های فنی تعیین شده از سوی وزارت نفت برای از‌سرگیری دور جدید عرضه این کالا در بورس انرژی است. رییس سازمان بورس عنوان کرد: این امکان وجود دارد که وزارت نفت در برخی موارد به مصوباتی نیاز داشته باشد، اما در مجموع مشکلی برای تداوم عرضه نفت خام در بورس انرژی وجود ندارد. به گفته وی هم‌اکنون علاوه بر امکان فروش ریالی- ارزی نفت خام در بورس انرژی می‌توان زمینه فروش ریالی نفت خام در این بازار را نیز فراهم کرد که این موضوع یکی از مواردی است که وزارت نفت برای آن نیازمند دریافت مصوبه جدید است. محمدی با اشاره به اجرای دستورالعمل جدید معاملات در بورس‌ها عنوان کرد: اجرای این مقررات از نظر نقدشوندگی که بازار دنبال می‌کرد خروجی مناسب داشته و توقف حدود ۷۰ نماد معاملاتی منجر به ۱۲ نماد معاملاتی متوقف شد که در این بین تداوم توقف دو یا سه نماد معاملاتی ناشی از عدم ارائه صورت‌های مالی ناشر بوده است. رییس سازمان بورس با بیان اینکه اعلام EPS به بازار از سوی ناشران به طور کامل ممنوع نیست، افزود: ناشران می‌توانند در گزارش‌های تفسیری عملکرد مدیریت همچنان متریال‌های تشکیل‌دهنده پیش‌بینی سود هر سهم پس از کسر مالیات را ارائه دهند. بنابراین محدودیتی وجود ندارد، اما اینکه خواسته‌های بازار دوباره اعمال شود، باید گفت هم‌اکنون اداره نظارت بر ناشران در حال بررسی این موضوع است. بنابراین اگر احساس شود مواردی که برای اعلام EPS لازم است در گزارش‌های تفسیری تکمیل می‌شود.
چالش‌های عرضه طلای سیاه
از سوی دیگر، رضا پدیدار – کارشناس ارشد حوزه انرژی و عضو کمیسیون انرژی اتاق ایران، با بیان اینکه تفاوت قیمت نفت در زمانی که نفت خام در بورس عرضه شد، با زمان حال و کاهش آن باعث ضرر خریداران نمی‌شود، به ایسنا توضیح داد: فرآیند بورس به این صورت است که هرکسی در هر مقطعی که نفت را خریداری می‌کند یا مصرف‌کننده نهایی است و یا اینکه از طرف مصرف‌کننده نهایی خریداری می‌کند. به‌همین دلیل هرکسی که از بورس نفت می‌خرد، باید قرارداد خود را با پالایشگاهی که مصرف‌کننده نفت است، ارائه دهد یا از طرف پالایشگاه سفارش داشته باشد. وی با تاکید بر اینکه این موضوع که خریداران نفت خام در بورس دچار ضرر شدند، سوءتفاهمی است که به آن دامن زده شده، توضیح داد: هر خریداری که نفت خام خریداری می‌کند، باید هم کد بورسی داشته باشد و هم یک قرارداد با پالایشگاه مورد نظر که نشان دهد می‌خواهد نفت را به کدام پالایشگاه بدهد. به‌عبارت کلی، از یک طرف که نفت را در بورس خریداری می‌کند، از طرف دیگر نفت را هم‌زمان با همان نرخی که خریداری کرده، همراه با سود آن به پالایشگاه خریدار ارائه می‌کند؛ بنابراین کسی ضرر نمی‌کند. این کارشناس ارشد حوزه انرژی در ادامه از رضایت بخش خصوصی از عرضه نفت خام در بورس خبر داد و گفت: اگر نفت خام مجدد در بورس عرضه شود، مورد استقبال این بخش قرار خواهد گرفت. تعداد خریداران تاکنون بیشتر شده است. پدیدار درباره زمان عرضه بعدی نیز اظهار کرد: وزارت نفت در زمینه فروش نفت خام تعهداتی دارد که باید تا پایان ماه دسامبر آنها را اجرایی کند. تعهداتی که قراردادهای فروش آن در سه ماه گذشته امضا شده و موقع تحویل آن رسیده است. این فرآیند تا ۲۰ دسامبر صورت می‌گیرد و حساب‌ها تا بعد از پنجم ژانویه بسته می‌شود؛ زمانی که تعهدات اجرایی شد مجددا نفت خام در بورس به صورت هفتگی عرضه خواهد شد.
سازوکار خرید نفت
این گزارش می‌افزاید‌: سازوکار خرید نفت از بورس بدین گونه است که شرکت‌های خصوصی پس از واریز ۱۰ درصد از بهای حجم محموله‌های درخواستی به صورت ریالی به حساب اعلامی شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات) می‌توانند برای خرید نفت از بورس اقدام کنند. در مرحله بعدی شرکت‌های خصوصی در فرآیندی رقابتی قیمت پیشنهادی خود برای هر بشکه نفت را اعلام کرده و در صورت موافقت شرکت ملی نفت، نفت کشور به آنها فروخته می‌شود. سپس آن دسته از شرکت‌هایی که قادر به خرید نفت ایران از بورس شده‌اند تا موعد بارگیری نفت وقت دارند که ۱۰ درصد دیگر از بهای محموله دریافتی را به صورت ریالی تسویه کنند و ۸۰ درصد دیگر را به صورت ارزی (معادل ۲۵/۱ برابر ۸۰ درصد) ضمانت‌نامه ریالی ارائه دهند. لازم به ذکر است مهلت بارگیری نفت برای خریداران در عرضه اول در بازه زمانی ششم آذرماه تا ششم دی‌ماه و مهلت بارگیری نفت برای خریداران در عرضه دوم از ۲۰ آذر تا ۲۰ دی‌ماه است و در صورتی که خریداری از بارگیری محموله‌ها منصرف شود پنج درصد از بهای محموله‌ها‌ را باید به عنوان جریمه بپردازد و در صورتی که خریداران، نفت خریداری شده را بارگیری کنند ۶۰ روز مهلت دارند نفت خود را فروخته و با پرداخت ۸۰ درصد ارزی وثیقه خود را آزاد کنند. بدین صورت حتی اگر سریع‌ترین حالت ممکن را هم در نظر بگیریم، زمان تشخیص اینکه خریداران توانسته‌اند نفت خود را بفروشند و پولش را بازگردانند ششم بهمن‌ماه است.