تغییر کاربری اراضی مزروعی بایدها و نبایدها

مجید بیاتی- مدتی است محاکم قضایی در سراسر کشور احکام قلع و قمع مستحدثات و بناهایی را صادر می‌کنند که در برخی موارد با قصد و نیت اولیه مسوولان اجرایی و قضایی مغایرت دارد.
در دو سه دهه اخیر بسیاری از اراضی کشاورزی، مراتع و جنگل‌ها توسط اشخاص حقیقی و حقوقی به طور غیرقانونی تغییر کاربری داده شده و با تخریب محیط‌زیست اقدام به ساخت‌و‌‌سازهای سوداگرانه کرده‌اند. در سال‌های اخیر ساخت بناهای غیرقانونی لوکس و ویلاهای گران‌قیمت در زمین‌های شخصی یا اراضی ملی رشد قارچ‌گونه یافته و موجب تخریب طبیعت و تشدید آلودگی‌ها شده است.
در همین راستا تصویب قوانین سخت‌گیرانه و اقدامات خوب قوه قضاییه در جلوگیری از گسترش تخریب طبیعت و قلع و قمع برخی از این ساخت‌و‌‌سازها قابل تقدیر و دفاع است به ویژه تخریب بناهایی که در اراضی ملی ایجاد شده و بازگشت آنها به دارایی‌های ملی و کاربری‌های اولیه ضروری و در جهت حفظ حقوق و منفعت عامه است اما به نظر می‌رسد گسترش دامنه این احکام قضایی و تخریب هر نوع ساخت‌و‌‌ساز و دیوارکشی با اهداف اولیه مسوولان اجرایی و قضایی سازگار نیست و کمکی به بهبود شرایط زیست‌محیطی هم نمی‌کند چراکه ساخت مقداری بنا در کنار کاشت درخت و ایجاد باغ‌های کوچک و متوسط قطعا موافق خواست و نیت قانونگذار بوده و باعث ترویج و توسعه کشاورزی و باغداری خواهد شد به همین جهت صدور احکام یکسان برای تخریب بناهای کوچک که موجب آبادانی زمین‌های بلااستفاده و ایجاد باغ و توسعه فضای سبز شده با ساخت‌و‌‌سازهایی که صرفا توسط سوداگران در اراضی شخصی یا در اراضی ملی و تخریب طبیعت صورت می‌گیرد، نقض غرض بوده و آثار سوء‌اجتماعی و اقتصادی و خسارت‌های جبران‌ناپذیری نیز بر خانواده‌ها و مردم تحمیل می‌کند.
دشواری زندگی برای بسیاری از مردم در شهرها چه از لحاظ گرانی معیشت و چه از نظر آلودگی‌های زیست‌محیطی آنان را وادار به مهاجرت معکوس و مراجعه به موطن اصلی‌شان کرده است تا بلکه در زمین‌های خود که سال‌های طولانی بدون استفاده رها شده‌اند هم بنای کوچکی برای سکونت ایجاد کنند و هم اقدام به کاشت درخت و آبادانی زمین‌های شخصی خود کنند.
این اقدام گرچه در برخی موارد بدون مجوز از سازمان‌های ذی‌ربط انجام شود اما به واسطه ایجاد و توسعه آبادانی زمین‌های بدون استفاده و مهاجرت از شهرها به روستاها موافق خواست و نیت اصلی مسوولان خواهد بود چراکه ازدحام جمعیت در شهرها و وجود انواع آلودگی‌ها به خصوص آلودگی هوا که منجر به شیوع بیماری‌ها و مرگ‌و‌میر شده و دولت‌ها تاکنون ناتوان از رفع این معضل و مشکل چندین ساله نشان دادند به ناچار مردم را وادار کرده است که به فکر سلامتی خود باشند.
این حق مردم است زمانی که دولت از لحاظ ایجاد رفاه و آرامش برای مردم اقدامات موثری انجام نمی‌دهد خودشان دست به اقدام بزنند و در مایملک خود به گونه‌ای آبادانی ایجاد کنند که برایشان آرامش و سلامتی به ارمغان آورد. با این توضیحات به نظر می‌رسد دولت در عوض تخریب بناهای کوچک در زمین‌های کشاورزی که همزمان با آن کاشت نهال و درخت یا کشاورزی هم صورت گرفته، با تصویب قوانین لازم و کارشناسی شده به طور قانونی شرایطی را برای مردم فراهم کند که در زمین‌های لم‌یزرع خود با کاشت درخت و ایجاد باغ‌های کوچک ساختمانی هم‌جهت رفاه خویش احداث و عوارض آن را نیز دریافت کند. این اقدام علاوه بر وجود مزایای شخصی و عمومی برای مردم، از نظر اقتصادی نیز به توسعه چندجانبه کشور کمک شایانی خواهد کرد. مراقب باشیم قانون یا دستورالعملی ناقض خود نشود و با عدم تخریب دیوارها و بناهای کوچک علاوه بر تحمیل نکردن خسارت به اموال مردم مانع توسعه کشاورزی و آبادانی نشویم‌. گرچه مبارزه جدی با سوداگران و متصرفان غیرقانونی زمین‌های ملی و تخریب جنگل‌ها و مراتع اقدام مهم و مطالبه جدی مردم و در جهت حفظ حقوق ایشان بوده و خواهد بود.