تغییر گفتمان در سیاست فرانسه

با شمارش آرای انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه امانوئل مکرون، سیاستمدار لیبرال و مستقل و مارین لوپن، سیاستمدار پوپولیست راستگرا به دور دوم راه یافتند. نتایج انتخابات، شکستی تاریخی برای چپ فرانسه بود.
وزارت کشور فرانسه در بیانیه‌ای نتایج نهایی دور نخست انتخابات ریاست‌جمهوری را اعلام کرد که نشان داد امانوئل مکرون، نامزد لیبرال و میانه‌رو با کسب ۲۴ درصد آرا پیشتاز است. در این بیانیه آمده است: در بین ۱۱ نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه امانوئل مکرون با کسب ۰۱/۲۴ درصد آرا در جایگاه اول و مارین لوپن، نامزد راست افراطی با کسب ۳۰/۲۱ درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفت.
مارین لوپن نتایج انتخابات را تاریخی خوانده است. بیش از هفت میلیون و ۶۰۰ هزار فرانسوی به مارین لوپن رای داده‌اند. او در کارزار تبلیغاتی خود از بستن مرزها، خروج از اتحادیه اروپا و پایان دادن به تجارت آزاد دفاع می‌کرد. رهبر پوپولیست جبهه ملی در انتخابات محلی سال ۲۰۱۵ حدود شش میلیون و ۸۰۰ هزار و در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۲ حدود شش میلیون و ۴۰۰ هزار رای (۹/۱۷ درصد کل آرا) به دست آورده بود.
اما پیروز واقعی انتخابات روز یکشنبه فرانسه امانوئل مکرون، سیاستمدار مستقل و لیبرال فرانسه بود. او موفقیت خود را نقطه عطف در سیاست فرانسه خواند و گفت: فرانسوی‌ها به اصلاح و بازسازی رای دادند. مکرون ۳۹ سال دارد و رهبری جنبش موسوم به «به پیش» را بر عهده دارد. او در جریان تبلیغات انتخاباتی خود وعده داده در صورت پیروزی، بازار کار و سیستم بازنشستگی را اصلاح خواهد کرد. مکرون که پیشتر بانکدار بوده و در کابینه اولاند وزارت اقتصاد را بر عهده داشته، لیبرال متمایل به چپ و طرفدار اروپاست.
فرانسوا فیون، نامزد محافظه‌کاران جمهوریخواه ۲۰ درصد آرای فرانسوی‌ها را تصاحب کرده است. او هنگام نامزدی خوش‌شانس‌ترین سیاستمدار برای ورود به کاخ الیزه بود اما در عرض چند ماه از سیاستمداری با پرونده‌ای پاک به سیاستمداری جنجالی و با اتهام‌های سوءاستفاده مالی بدل شد. فرانسوا فیون شامگاه یکشنبه گذشته با پذیرش شکست، از هواداران خود خواست‌ در دور دوم به امانوئل مکرون رای دهند. ژان لوک ملانشون، نامزد چپ‌های فرانسه ۶/۱۹ درصد آرا را به دست آورده و پس از مکرون، لوپن و فیون، در مکان چهارم قرار گرفته است.
شکست سخت سوسیالیست‌ها
شکست سخت را در انتخابات روز یکشنبه حزب سوسیالیست فرانسه متحمل شد. بنوا آمون، نامزد حزب سوسیالیست، حزب حاکم کنونی، ۴/۶ درصد آرای فرانسوی‌ها را کسب کرد. این بدترین نتیجه در تاریخ این حزب بود. بنوا آمون شکست خود را شکست فاحش تاریخی برای چپ فرانسه خواند. فرانسوا اولاند، رییس‌جمهور کنونی از حزب سوسیالیست است که به دلیل پایین بودن محبوبیتش نامزد انتخابات نشد.
وزارت کشور فرانسه همچنین اعلام کرد: میزان مشارکت در این انتخابات ۴۲/۶۹ درصد بوده است، این در حالی است که این آمار در انتخابات سال ۲۰۱۲، ۵۹/۷۰ درصد، در سال۲۰۰۷، ۸۷/۷۳ درصد و در سال ۲۰۰۲، ۴۵/۵۸ درصد بوده است.
تقریبا برای همه ناظران روشن است که رای‌دهندگان فرانسوی دو هفته دیگر، ۷ می، کلید ورود به کاخ الیزه را به دست امانوئل مکرون، سیاستمدار جوان و لیبرال خواهند سپرد. مکرون پس از اعلام نتایج اولیه آرا و مشخص‌شدن پیشتازی او، در جمع طرفدارانش حاضر شد. او گفت در انتخابات روز یکشنبه فرانسه برنده شد. ورود امانوئل مکرون به سیاست فرانسه و به احتمال قوی پیروزی او در دور دوم انتخابات، پایان سیستم دو حزبی در دوره پس از جنگ دوم جهانی در فرانسه است.
از طرفی نظرسنجی‌های هفته‌های اخیر نیز نشان می‌داد که امانوئل مکرون مستقل و مارین لوپن، رهبر جبهه ملی فرانسه به دور دوم راه خواهند یافت. این نظرسنجی‌ها مکرون را در جایگاه نخست و لوپن را در مقام دوم نشان می‌دادند. با این‌حال بسیاری از فرانسوی‌ها نگران اشتباه از آب درآمدن نتایج نظرسنجی‌ها بودند؛ اتفاقی که در دو سال اخیر نخست در رفراندوم بریتانیا و سپس در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا رخ داد.
علاوه براین، با وجود تایید شدن پیش‌بینی‌ها، نتایج انتخابات یکشنبه گذشته فرانسه همچنان شگفتی‌آور و یک نقطه عطف در تاریخ این کشور محسوب می‌شود. برای نخستین بار در تاریخ جمهوری پنجم (دوره‌ای که از ریاست‌جمهوری دوگل آغاز می‌شود)، هیچ‌یک از نامزدهای احزاب سنتی چپ میانه یا راست میانه نتوانستند به دور دوم راه یابند.
شکست احزاب سنتی از نگاه تحلیلگران به‌معنای آن است که از این پس در گفتمان سیاست فرانسه مواجهه سنتی بلوک‌های چپ و راست، جای خود را به رویارویی طرفداران جهانی‌شدن و مخالفان آن خواهد داد.
استقبال اروپا از پیروزی مکرون
بیشتر زمامداران جهان خرسندی خود را از پیروزی مکرون، دولتمرد جوان و اروپاگرا، ابراز کردند. نیروهای سیاسی فرانسه امیدوارند که با اتحاد در برابر راست افراطی، مکرون را به کاخ الیزه برسانند. مارین لوپن دشمنی خود را با اتحادیه اروپا ابراز کرده است، پس تعجبی ندارد که شادی از پیروزی مرحله‌ای مکرون در این اتحادیه از همه جا بیشتر بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان اظهار کرد که کشورش شادی خود را از پیروزی مرحله‌ای مکرون پنهان نمی‌کند. زمامداران اتحادیه اروپا، از ژان کلود یونکر تا فدریکا موگرینی پیروزی امانوئل مکرون را تبریک گفتند و برای او برای دور دوم آرزوی پیروزی کردند. در بریتانیا نیروهای موافق خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا از رسیدن مارین لوپن به دور دوم ابراز شادی کردند اما منتقدان برگزیت ابراز امیدواری کردند که دور دوم انتخابات فرانسه با شکست کامل لوپن پایان یابد.
در هلند، رهبر راست‌گرایان افراطی از نتایج انتخابات فرانسه ابراز شادمانی کرد و گفت: انتخابات فرانسه شاهد روزی درخشان برای میهن‌پرستان فرانسوی بود که خواهان حاکمیت بیشتر ملت خود و دخالت کمتر اتحادیه اروپا و خارجی‌ها هستند. نخست‌وزیر دانمارک و وزیر خارجه نروژ از پیروزی امانوئل مکرون استقبال و برای او در دور دوم آرزوی موفقیت کردند.
واکنش بازار
با وجود پیروزی دو حزب غیرسنتی در انتخابات فرانسه بازارهای بورس جهان دچار نوسان و آشفتگی شدیدی نشدند. در اولین ساعت‌ها نرخ برابری یورو در برابر سایر ارزش‌ها جهش ناگهانی داشت اما ساعتی بعد به ثبات رسید. یورو با دو درصد افزایش در مقابل دلار آمریکا نسبت به جمعه گذشته به بالاترین ارزش از ابتدای سال ۲۰۱۶ دست یافت. کارشناسان بازار بورس می‌گویند با راهیابی امانوئل مکرون، بانکدار پیشین بانک روشچیلد به دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه، بهترین اتفاق برای بازارهای بورس درست برخلاف اتفاقی که در جریان برگزیت در بریتانیا افتاد، رخ داده است. شاخص سهام در بازار بورس لندن نیز با رشدی بیش از ۵/۱ درصد روبه‌رو شده است.
در اولین واکنش به انتخابات فرانسه بازارهای بورس آسیایی روز را با افزایش شاخص‌های عمده آغاز کردند و دچار آشفتگی نشدند. نیکی مهم‌ترین شاخص بورس توکیو با افزایش ۳۴/۱ درصدی روز را آغاز کرد. شاخص‌های عمده بازارهای بورس هنگ‌کنگ و استرالیا هم افزایش داشتند. ارزش یورو هم در برابر دیگر ارزها تقویت شد. شاخص داکس در بازار بورس آلمان ۶/۲ درصد افزایش یافت. شاخص CAC40 فرانسه هم چهار درصد افزایش نشان داد.
فراخوان به اتحاد در برابر راست افراطی
احزاب بزرگ فرانسه که در انتخابات اخیر این کشور به طرز باورنکردنی از نیروهای تازه‌نفس عقب ماندند، اکنون به خود آمده‌اند و تلاش می‌کنند از بدتر شدن اوضاع جلوگیری کنند. به نظر نیروهای سیاسی واقع‌بین، به قدرت رسیدن مارین لوپن با گرایش راست افراطی برای کشور فاجعه‌بار است.
به دنبال اولین دور انتخابات فرانسه دو نیروی بزرگ سیاسی کشور یعنی اردوی محافظه‌کاران و حزب سوسیالیست که معمولا برندگان هر انتخاباتی هستند، به خود آمده و از شهروندان فرانسه می‌خواهند با اتحاد خود از پیروزی مارین لوپن جلوگیری کنند.
امانوئل مکرون با گرایش به چپ لیبرال ناگهان به امید همه فرانسویان معتدل و واقع‌بین بدل شده است. فرانسوا اولاند، رییس‌جمهور سوسیالیست که مدت زیادی در کاخ الیزه نخواهد ماند، دوشنبه گذشته فرانسویان را به وحدت ملی فراخواند و از همه خواست برای متوقف کردن مارین لوپن به مکرون رای دهند. تحلیلگران می‌گویند فرانسه را خطر راست افراطی تهدید می‌کند اما در برابر با رشد نیرویی تازه‌نفس که در نامزدی مکرون تجسم یافته، امید به فرانسه‌ای باز، آزاد و اروپامدار نیز افزایش یافته است.
کناره‌گیری لوپن از رهبری حزب جبهه ملی
مارین لوپن در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه اعلام کرده است که خود را از رهبری حزب جبهه ملی کنار می‌کشد.
این تصمیم درست یک روز پس از موفقیت او در دور اول انتخابات و راه یافتن به دور دوم به همراه امانوئل مکرون اعلام می‌شود. لوپن گفت که می‌خواهد جایگاهش فراتر از ملاحظات حزبی باشد.
نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که مکرون امید قطعی پیروزی در دور دوم انتخابات است اما لوپن گفت: می‌توانیم برنده شویم، ما برنده خواهیم شد. اصطلاحی که او در زبان فرانسه از آن استفاده کرد، نشان می‌دهد که کناره‌گیری‌اش از ریاست حزب موقتی خواهد بود.
لوپن گفت که کشور به لحظه‌ای تعیین‌کننده نزدیک می‌شود. او گفت که تصمیمش بر این اعتقاد عمیق استوار است که رییس‌جمهور کشور باید همه مردم را متحد کند. لوپن افزود: برای همین از امروز من دیگر رییس جبهه ملی نیستم بلکه نامزد ریاست‌جمهوری فرانسه هستم. گفتنی است این حرکتی نمادین با هدف نشان دادن نگرانی برای کشور به عنوان یک کل و نه فقط حزب اوست و لوپن می‌خواهد نظر رای‌دهندگان نامزدهای شکست خورده در دور اول به خصوص هواداران فرانسوا فیون از حزب جمهوریخواه را جلب کند. حزب او قصد کاهش مهاجرت، محدود کردن تجارت آزاد و وارونه کردن روند مناسبات فرانسه با اروپا را دارد.