تقویت کانال‌های هدایت نقدینگی

گروه بورس- کارشناسان معتقدند تحریم‌ها ممکن است در کوتاه‌مدت بر بازار سرمایه اثرگذار باشد اما ریسک اقتصادی در ایران تا حد زیادی به‌ واسطه تعامل با کشورهای مختلف کمرنگ شده است. وضعیت اقتصادی و تورم به گونه‌ای است که جامعه در شرایط «فرار از پول» قرار گرفته چراکه ارزش پول ملی کم شده و قدرت خرید کاهش یافته است. هجوم مردم برای خرید کالاهای ارزشی مثل سکه، طلا و ارز به دلیل کاهش ارزش پول ملی است هرچند بازارهای غیر‌مولد گزینه اول ورود نقدینگی‌ها پس از کاهش پول ملی بوده اما بازار سهام در این شرایط بهترین گزینه سرمایه‌گذاری است. ورود نقدینگی به بازارهای سفته‌بازانه باعث ایجاد تلاطم در اقتصاد است. بر همین اساس بازار سرمایه بهترین محل برای هدایت این سرمایه‌ها در شرایط «فرار از پول» است. تحریم شرکت‌های پتروشیمی ایران بخشی از کمپین «فشار حداکثری علیه ایران» است که از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا هدایت می‌شود. با این حال نکته‌ای که در این میان وجود دارد، بی‌اثر بودن تحریم‌های اخیر است. میانگین ارزش صادرات ماهانه محصولات پتروشیمی در پنج ماه پایانی سال گذشته در مقایسه با این عدد برای هفت ماه ابتدای همان سال افت حدود ۲۰ درصدی را نشان می‌دهد. این شوک به‌خصوص در ماه‌‌های نخست تحریم کاملا مشهود است و گزارش‌های ماهانه شرکت‌های بورسی نیز اثر تحریم‌ها در کاهش مقدار فروش و نرخ فروش (لحاظ تخفیف برای خریداران خارجی محصولات پتروشیمی) را در ماه‌های نخست تحریم تایید می‌کنند. با این حال نکته قابل توجهی که باید به آن توجه داشت این است که به عقیده بسیاری از کارشناسان دور نخست تحریم‌های آمریکا اثر خود را کاملا در صنعت پتروشیمی به جا گذاشته است؛ موضوعی که آمارهای موجود تا حدود زیادی آن را تایید می‌کند.
کارشناسان بازار سرمایه می‌گویند که بورس کالا یکی از مجراهای هدایت نقدینگی به سمت تولید است به طوری که این بورس ابزارهایی برای تامین مالی صنایع دارد. پیش‌بینی می‌شود حجم تامین مالی از بازار سرمایه و بورس کالا به مراتب بیشتر از سال‌های گذشته باشد. تمرکز فروش مواد اولیه تولید در بورس کالا و عرضه آن به اندازه نیاز در بازار می‌تواند کمک چشمگیری را در رونق و افزایش تولید داشته باشد، از این طریق کلیه صنایع کوچک و بزرگ و نیز صنایع پایین‌دستی قادر به تامین مواد اولیه مورد نیاز خود بدون واسطه خواهند بود که با استفاده از این ظرفیت‌ها می‌توان شاهد افزایش انگیزه‌های سرمایه‌گذاری و نیز افزایش تولید بود.‌
خروج اقتصاد از فضای غبارآلود با سازوکار بورس کالا
عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس گفت: بورس کالا به عنوان یکی از ارکان بازار سرمایه باید از نظر پشتوانه قانونی تقویت شود و مجلس نیز این آمادگی را دارد که از این بازار پشتیبانی و حمایت کند چرا که بورس می‌تواند یکی از اصلی‌ترین راهکارهای برون‌رفت اقتصاد کشور از فضای مبهم و غبارآلود باشد. حسینعلی حاجی‌دلیگانی با بیان اینکه بورس کالا به دلیل خاصیت شفافیتی که دارد می‌تواند جلوی رانت و فساد در اقتصاد را بگیرد، گفت: سال گذشته شاهد آن بودیم که اختصاص ارز ۴۲۰۰ تومانی به کالاهای اساسی تاثیری در زندگی مردم نداشت و امسال باید با هوشمندی بیشتری در زمینه ایجاد آرامش در بازار قدم برداریم.
نماینده مردم شاهین‌شهر، میمه و برخوار در مجلس شورای اسلامی افزود: امروز با شرایطی رو‌به‌رو هستیم که گاه قیمت‌ها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین نمی‌شود و این به ضرر مردم، خریداران و تولید‌کنندگان است. وی ادامه داد: از کارکردهای اصلی بورس کالا، کشف قیمت کالاها براساس عرضه و تقاضاست. باید توجه داشت مسیر بورس کمترین هزینه را در تعامل میان خریدار و فروشنده کالاها به همراه دارد و نظارت نیز در کل زنجیره معاملات در صورت حضور همه‌جانبه تولیدکنندگان در بورس امکان‌پذیر است چرا که آنچه در بورس کالا عرضه می‌شود همراه با شفافیت است. عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس تصریح کرد: بدون تعارف باید اعلام کنیم که از عوامل ایجاد التهاب در بازار کالاهای اساسی طی سال گذشته اتخاذ سیاست دستوری و قیمت‌گذاری کنترلی بوده است که این موارد به زیان مردم و مصرف‌کنندگان تمام شد. از این رو امسال دیگر نباید از این نسخه برای درمان تلاطمات استفاده کنیم.
حاجی‌دلیگانی اظهار داشت: بعضا برای مدیریت بازارها مسیرهایی انتخاب می‌شود که برای اقتصاد هزینه‌های سنگین و طولانی‌مدتی دارد، اما در این بین بورس کالا فضای شفافی است که هر گونه سرمایه‌گذاری، عرضه و خرید کالاها و واریز و جمع‌آوری سرمایه در این بازار به نفع اقتصاد کشور است. نماینده مردم در مجلس دهم با بیان اینکه معاملات بورس کالا برای همه قابل رصد و شفاف است و عرضه کالاهای اساسی در این بورس می‌تواند به پایان التهاب‌های کنونی و آینده کمک کند، به سنا گفت: بورس کالا به عنوان یکی از ارکان بازار سرمایه باید از نظر پشتوانه قانونی تقویت شود و مجلس نیز این آمادگی را دارد که از این بازار پشتیبانی و حمایت کند چرا که بورس می‌تواند یکی از اصلی‌ترین راهکارهای برون‌رفت اقتصاد کشور از فضای مبهم و غبارآلود باشد.به گفته این عضو کمیسیون برنامه‌، بودجه و محاسبات مجلس، دولت با متمرکز کردن معاملات همه کالاها در بورس کالا، تولید کشور را حتی در دوران سخت حفظ خواهد کرد و دیگر امکان احتکار و گران‌فروشی به دلیل حضور همه تولیدکنندگان در کل زنجیره تولید وجود نخواهد داشت.
گذر از تحریم‌های پتروشیمی با تکیه بر بورس کالا
بورس کالا می‌تواند واسطه تهاتر کالا‌ها و محصولات مختلف باشد. رضا پدیدار، نایب‌رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران اظهار کرد: بورس کالا می‌تواند واسطه تهاتر کالا‌ها و محصولات مختلف باشد. در این صورت علاوه بر قیمت‌گذاری شفاف‌تر و افزایش ضریب اطمینان طرفین معامله می‌توان بر محدودیت‌های نقل‌و‌انتقال ارز و… نیز فائق آمد.
به گفته وی، به سبب تحریم‌ها و محدودیت‌های اعمال شده، فروش بعضی محصولات دشوارتر شده و در این شرایط، بورس کالا می‌تواند کمک شایانی به تولیدکنندگان فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی کند. وی افزود: برای تحقق این مهم، بورس کالا می‌تواند از روش فعالان اقتصادی استفاده کند. برخی فعالان اقتصادی با خرید محصولات عرضه شده در بورس کالا اقدام به تهاتر محصول خریداری شده با محصولات دیگر (چه در بازار داخل و چه خارج از کشور) می‌کنند. بورس کالا هم می‌تواند واسطه تهاتر کالا‌ها و محصولات مختلف باشد. عضو انجمن سازندگان تجهیزات صنعت نفت ایران تاکید کرد: اگر امکانی فراهم شود که بتوان در ازای محصولات عرضه شده در بورس کالا، محصولات مورد نیاز صنایع تولیدی را خریداری و وارد کرد، شرایط برای تولیدکنندگان مناسب‌تر خواهد شد‌ چرا که در صورت حضور بورس کالا به عنوان واسطه تهاتر کالاها، هم قیمت‌گذاری شفاف‌تری خواهد شد و هم ضریب اطمینان افزایش خواهد یافت و هم می‌توان بر محدودیت‌های نقل‌و‌انتقال پول فائق آمد. پدیدار اضافه کرد: امیدواریم این پیشنهاد جدی‌تر بررسی شود و مورد استفاده قرار گیرد. نایب‌رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران گفت: دولت آمریکا در تازه‌ترین اقدام، صنعت پتروشیمی ایران را به عنوان یکی از مهم‌ترین صنایع صادراتی و ارزآور به فهرست تحریم‌ها اضافه کرد. بر این اساس بزرگ‌ترین هلدینگ پتروشیمی کشور به همراه ۳۹ شرکت تابعه در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته است. در این شرایط، یافتن راهکار‌هایی برای تسهیل فروش محصولات پتروشیمی از اهمیت بیشتر برخوردار است. وی به باشگاه خبرنگاران جوان گفت: طبق بررسی‌ها صنعت پتروشیمی کشور سالانه ۱۲ تا ۱۴ میلیارد دلار ارزآوری داشته و سال گذشته‌ ۲۱ میلیون تن انواع محصولات پتروشیمی را روانه بازار‌های صادراتی کرده است. شاید به همین دلیل است که دشمنان بعد از آنکه تحریم‌های فعلی را کارساز ندیدند، تصمیم به ضربه زدن به این صنعت گرفتند. نایب‌رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران گفت: در این شرایط یک بار دیگر قابلیت‌های بورس کالا مطرح می‌شود؛ بازاری که با اتکا به ظرفیت‌های آن می‌توان تحریم‌های تازه صنعت پتروشیمی را بی‌اثر کرد.
برنامه دولت برای افزایش فروش در داخل
عضو کمیسیون انرژی مجلس با بیان اینکه کشورهای خریدار صنایع پتروشیمی ایران برای ادامه حیات خود مجبور به همراهی ایران در دور زدن تحریم‌های مذکور هستند، گفت: تحریم‌های جدید تاثیر منفی در عملکرد شرکت‌های پتروشیمی ندارد. احمد صفری با اشاره به وضع تحریم‌های جدید آمریکا علیه بخش پتروشیمی ایران، گفت: تحریم شرکت صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس و همچنین ۳۹ شرکت وابسته به این شرکت مساله تازه‌ای برای کشور همیشه در تحریم ایران نیست، بنابراین راه‌های دور زدن این تحریم همچون دیگر تحریم‌ها نمی‌تواند پیچیده باشد.آمریکا خود به خوبی می‌داند که تحریم صنایع پتروشیمی ایران به دلیل وابستگی شدید بسیاری از کشورها به این محصولات امکان‌پذیر نیست چراکه کشورهای خریدار برای ادامه حیات خود مجبور به همراهی ایران در دور زدن تحریم‌های مذکور هستند. نماینده مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی، با اعتقاد به اینکه تحریم‌ها سبب خودکفایی کشور در تولید صنایع مختلف و علم و ثروت می‌شود، ادامه داد: آمریکا و کشورهایی که از سیاست‌های آن حمایت می‌کنند خود به خوبی می‌دانند که تحریم صنایع پتروشیمی ایران به دلیل وابستگی شدید بسیاری از کشورها به این محصولات امکان‌پذیر نیست، چراکه کشورهای خریدار برای ادامه حیات خود مجبور به همراهی ایران در دور زدن تحریم‌های مذکور هستند. وی با ابراز تاسف از اینکه سفره مردم هر روز به دلیل تحریم‌ها کوچک و کوچک‌تر می‌شود، به سنا گفت: بسیاری از صنایع پتروشیمی ایران توسط بخش خصوصی اداره می‌شوند و از آنجا که این بخش راحت‌تر از شرکت‌های دولتی می‌تواند تحریم را دور بزند، احتمال ادامه فروش این محصولات بالاست. افزایش فروش محصولات پتروشیمی در داخل کشور جزو برنامه‌های دولت است. وی با بیان اینکه افزایش فروش محصولات پتروشیمی در داخل کشور جزو برنامه‌های دولت است، اضافه کرد: درصورتی که دولت بتواند میزان فروش محصولات پتروشیمی را در داخل از ۵۰ به ۷۰درصد و حتی بالاتر برساند بخش قابل ملاحظه‌ای از مشکلات اقتصادی حل می‌شود چراکه این اقدام افزایش ایجاد اشتغال و درآمد را به دنبال دارد.
تحریم‌های جدید تاثیر منفی ندارد
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی مطرح کرد: پیش‌بینی می‌شود تحریم‌های جدید تاثیر منفی در عملکرد شرکت‌های پتروشیمی نخواهد داشت و نهایتا تاثیر ناچیزی بر صادرات این محصولات دارد.‌