تلاش برای جلب توجه تهران

گروه سیاسی- پس از تنش‌های سیاسی در منطقه و تلاش برای ایجاد ائتلاف‌سازی در منطقه خلیج‌فارس و تنگه هرمز به نظر می‌رسد کشورهای عربی رویکرد خود را نسبت به ایران تغییر دادند. هفته پیش بود که یک هیات هفت نفره از مقامات ارشد گارد ساحلی امارات به تهران آمدند و با فرمانده مرزبانی نیروی انتظامی ایران دیدار کردند. هدف اصلی از مذاکرات نمایندگان نیروهای دریایی ایران و امارات متحده عربی، برقراری هماهنگی بین نیروهای گارد ساحلی دو کشور و همچنین تبادل سریع اطلاعات در مناطق مرزی اعلام شد. ظاهرا امارات بازنگری در سیاست‌هایش را در دستور کار قرار داده است و چرخش به سمت ایران، نشان از این دارد که ایران و عمان با همراهی امارات به دنبال طرحی برای امنیت تنگه هرمز هستند تا بتوانند امنیت منطقه را خود در دست بگیرند.
این سفر در حالی انجام شد که همچنان سطح تنش‌ در منطقه بین ایران و کشورهای غربی بالا بوده و آمریکا و انگلیس هر کدام به دنبال ائتلافی به منظور حمایت از کشتی‌ها در منطقه خلیج‌فارس هستند. به عقیده بسیاری از تحلیلگران، سفر هیات نظامی اماراتی به تهران‌ را می‌توان چرخش امارات به سمت ایران تلقی کرد. از طرفی عقب‌نشینی تدریجی نیروهای اماراتی از یمن حدود یک‌ماه پیش به صورت ناگهانی آغاز شد. به نظر می‌رسد با بالا گرفتن تنش میان تهران و واشنگتن و توقیف نفتکش‌ها، امارات ترجیح می‌دهد به سمت ایران و کشورهای منطقه روی آورد تا آسیب کمتری را متحمل شود. اما این موضوع و تغییر رویکرد تنها مختص امارات نیست. عربستان نیز ظاهرا تصمیم گرفته به سیاست ایران نزدیک شود و این می‌تواند شکست دیگر برای رییس‌جمهور آمریکا باشد.
در این رابطه دیروز پایگاه صهیونیستی دبکا، نزدیک به نهادهای اطلاعاتی رژیم صهیونیستی به نقل از منابع ویژه خود مدعی شد عربستان و امارات تماس‌هایی مخفیانه در رابطه با امنیت کشتیرانی در خلیج‌فارس با ایران برقرار کرده‌اند. این پایگاه به نقل از منابع خود نوشت: امارات و عربستان به این نتیجه رسیده‌اند که اهداف دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا در رابطه با ایران، با اهداف ریاض و ابوظبی تطابق ندارد.
یک مسوول اماراتی که خواستار عدم فاش شدن نامش شده است در گفت‌وگو با دبکا گفته است: اگر واشنگتن به دنبال مذاکره با ایران است در پیوستن به ائتلاف آمریکا برای حمایت از کشتیرانی در خلیج‌فارس هیچ منفعتی نداریم زیرا در این صورت قدرت بازدارندگی آن بسیار محدود خواهد بود. دبکا می‌نویسد این تحولات باعث شد که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان به طور جدی در حال بررسی باز کردن باب گفت‌وگو با تهران باشد.
اما انور قرقاش وزیر مشاور امارات در امور خارجه در صفحه توئیتر خود نوشت: موضع امارات ثابت است و همکاری با کشور برادرمان عربستان در بهترین حالت خود است. دوحه بهتر است به جای عمیق کردن بحران خود، آن را حل کند.
وی در توئیت دیگری با اشاره به اینکه نیرو‌های ائتلاف عربی بار دیگر در بندر الحدیده یمن مستقر شده‌اند و در رابطه با راهبرد مرحله آتی در یمن میان امارات و عربستان توافق نظر وجود دارد، نوشت: در رابطه با پرونده ایران موضع مشترک ما دوری از درگیری و مقدم کردن فعالیت و اقدام سیاسی است، این در حالی است که دوحه از طریق بزرگ نمایی یک نشست روتین تلاش می‌کند از آب گل‌آلود ماهی بگیرد.
اما این رویکرد سیاسی کشورهای عربی در حالی مطرح می‌شود که آمریکا حدود یک ماه پیش، روز ششم تیرماه در گردهمایی وزرای دفاع ناتو در بروکسل پیشنهاد تامین امنیت ناوبری انرژی را ارائه کرد و پیشنهاد داد که یک ائتلاف بین‌المللی برای حفاظت از تنگه هرمز و باب‌المندب ایجاد شود. آن روزها این پیشنهاد توسط فرانسه و آلمان پذیرفته نشد. استدلال این دو کشور این بود که این ائتلاف در نهایت به سوی مواجهه با ایران خواهد رفت. تنها کشوری که با این پیشنهاد مخالفت نکرد، بریتانیا بود.
پس از توقیف کشتی بریتانیا توسط ایران به دلیل نقض قوانین، لندن پیشنهاد تاسیس یک ائتلاف اروپایی را برای راه‌اندازی ناوگان اروپایی و با هدف پشتیبانی از ناوبری امن در منطقه خلیج‌فارس مطرح کرد. پیشنهاد لندن کاملا مشابه آمریکاست با این تفاوت که در این ائتلاف آمریکا حضور ندارد و دیگر اینکه محدوده عملیاتی آن، تنگه هرمز است و شامل باب‌المندب نمی‌شود.
فرانسه، ایتالیا و دانمارک تاکنون موافقت اولیه خود را با این طرح اعلام کرده‌اند. اما آلمان به عنوان یکی از اعضای مهم اتحادیه اروپا تاکنون در این خصوص تصمیمی نگرفته است و شبکه دویچه‌وله گزارش داده پیوستن به طرح انگلیس برای ایجاد نیروی دریایی در تنگه هرمز موجب شکاف در دولت آلمان شده است. نوبرت راتگن یکی از اعضای ارشد حزب دموکرات‌مسیحی آلمان و رییس کمیته امورخارجه پارلمان در این مورد گفته است باتوجه به وابستگی اقتصاد آلمان، وظیفه اخلاقی کشور است که به این طرح بپیوندد.
اما سوسیال‌دموکرات‌های چپ که‌ هایکو ماس وزیر خارجه آلمان یکی از آنهاست در این مورد احتیاط زیادی به خرج می‌دهند. کارل‌ هاینس برونر، عضو کمیته دفاعی پارلمان آلمان در این مورد گفته است: «به‌طور قطع تامین امنیت آبراه‌های تجاری اهمیت زیادی دارد اما من بر این باورم که این امر از طریق ابزارهای دیپلماتیک نیز ممکن است. در شرایط کنونی گزینه‌های نظامی تنها به بی‌ثبات‌تر شدن منطقه منجر می‌شود.
معاون مرکل نیز در این رابطه موضع خود را اعلام کرد و با بیان اینکه به طرح آمریکا برای ایجاد یک ائتلاف دریایی در منطقه خلیج‌فارس بدبین است، گفت این طرح را ایده خوبی نمی‌داند. شولتز روز سه‌شنبه در مصاحبه با نشریه «فونکه» در مورد تنش‌های اخیر منطقه، گفت: «هدف تمام سیاستمداران مسوول، باید رصد هوشیارانه و دقیق اوضاع و خودداری از حرکت به سمت یک بحران بزرگ‌تر باشد.»
شولتز همچنین گفت آلمان در موضوع ایران هماهنگی نزدیکی با فرانسه و انگلیس دارد و هدف اصلی سه کشور همچنان حفظ توافق هسته‌ای است. او در مصاحبه‌ای دیگر که با شبکه «زد‌دی‌اف» انجام شده، با تکرار این موارد، در مورد طرح آمریکا برای ایجاد ائتلاف دریایی در منطقه خلیج‌فارس، گفته است: «من به این [طرح] بسیار بدبین هستم و فکر می‌کنم افراد زیاد دیگری هم بدبینی مشابهی دارند.» معاون صدر‌اعظم آلمان با اشاره دوباره به لزوم حفظ آرامش در خلیج‌فارس، گفت: «به همین دلیل است که فکر می‌کنم این ایده خوبی نیست.»
با وجود این اظهارات به نظر می‌رسد ایده و طرح تشکیل چنین ائتلاف‌هایی که با سروصدای واشنگتن و لندن در منطقه مطرح شد نه تنها موجب امنیت در منطقه نمی‌شود بلکه نگرانی کشورها را در مورد جنگ نظامی در خلیج‌فارس به همراه دارد. کشورهای عربی می‌دانند که با ایجاد این طرح آمریکایی فضای تنش ملتهب‌تر می‌شود و طبیعی است دود آن به چشم کشورهای همسایه می‌رود‌. از این رو تمایل بن سلمان و امارات برای گفت‌وگو با ایران دور از تصور نیست ظاهرا گام‌های مقابله به مثل ایران به بن‌بست نخورده و باعث عقب‌نشینی همسایگان شده است.
مضاف بر آن باید اذعان کرد که دولت کنونی بریتانیا نسبت به ائتلاف دریایی خلیج‌فارس واکنشی نشان داده و به نظر هم نمی‌رسد نسبت به دولت قبلی رویکرد مثبتی نسبت به عضویت این طرح داشته باشند لذا پیش‌بینی می‌شود آمریکا در اجرای این طرح تنها بماند.
البته باید تاکید کرد که برخی از کشورها از جمله بحرین همچنان هم‌راستا با سیاست واشنگتن حرکت می‌کنند و در طرح ائتلاف‌سازی برای امنیت خلیج‌فارس مصر هستند. آن طور که گفته می‌شود بحرین احتمالا پاییز امسال میزبان نشستی برای گفت‌وگو در مورد امنیت آب‌های خلیج‌فارس خواهد بود. البته به نظر می‌رسد این نشست هم از جنس نشست ورشو باشد که بهمن‌ماه سال گذشته در لهستان برگزار شد و دستاورد چندانی برای عاملان آن نشست نداشت کما‌اینکه به دلایل مختلف، بسیاری از مقامات ارشد کشورهای دعوت‌شده در آن شرکت نکردند.