تلاش بی‌ثمر

«جهان صنعت»- محمدجواد آذری‌جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در دیدار با سفیر چین در تهران بر ظرفیت توسعه همکاری‌ها به‌ویژه در حوزه فناوری اطلاعات تاکید کرد.
به گفته او امروزه عمده شرکت‌های بزرگ جهان در حوزه‌های سیستم‌عامل، شبکه و زیرساخت و خدمات و سرویس، آمریکایی هستند. بنابراین با یک سلطه‌گری خدمت‌محور مواجه‌ایم.
اگرچه گفته او درست است و آمریکا هم ایران و هم چین را تحریم کرده‌، اما چین به کدام دلیل باید با ایران همکاری متقابل داشته باشد؟ سیستم‌عامل گوشی‌های هوشمند را می‌توانیم در اختیارشان قرار دهیم یا تراشه‌های گوشی؟ کدام یک از تحریم‌های آمریکا برای چین را می‌توانیم جبران کنیم؟ چین دارای یک غول فناوری به نام هوآوی است که حتی با وجود تحریم‌های آمریکا نیز همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد و در‌صدد ایجاد سیستم‌عامل گوشی‌های هوشمند است. با این وجود این شرکت به طور غیر‌رسمی تولید گوشی‌های هوشمند خود را تا حد قابل ملاحضه‌ای کاهش داده و به جای آن در زمینه عرضه نسل پنجم اینترنت فعالیت می‌کند. اما ایران در کدام حوزه از تکنولوژی قوی است؟ بر فرض که اینترنت ۵G هم وارد کشور کردیم، زیرساخت‌های مناسب برای استفاده از آن را نداریم. با وجود تمامی توانمندی‌های چین دور زدن تحریم‌های آمریکا برای این کشور غیرممکن است، ایران که دیگر تکلیفش معلوم است. با این اوصاف تولید و توسعه تکنولوژی برای ایران یک الزام اساسی است.
تحریم‌های آمریکا علیه هوآوی
کارشناسان معتقدند هوآوی به چنان جایگاهی در حوزه مخابرات دنیا دسته یافته که حذف آن از این اکوسیستم، قیمت بسیار گزافی برای همگان در پی خواهد داشت. هوآوی شرکتی بزرگ و چندملیتی است که با برخی از مهم‌ترین کسب‌وکارهای حوزه مخابرات و فناوری مراودات مالی دارد. به‌علاوه، بازیگری مهم در شتاب به‌ سمت۵G است که نسل بعدی شبکه‌های بی‌سیم به‌شمار می‌رود. چنین نفوذی ایالات متحده را برای متوقف‌کردن هوآوی با دشواری مضاعف رو‌به‌رو می‌کند. ماه گذشته، کاخ‌سفید شرکت‌های آمریکایی را از استفاده‌ از تجهیزات مخابراتی چینی منع کرد؛ خاستگاهی که مدت‌هاست واشنگتن به‌عنوان تهدیدی بر امنیت ملی لحاظ کرده است. علاوه‌براین، دولت آمریکا شرکت‌های آمریکایی را از فروش فناوری به هوآوی بدون اخذ مجوز منع کرد و در مقابل، هوآوی نیز هرگونه تهدید امنیت ملی این کشور را تکذیب کرد. در مجمع G20 که در ژاپن برگزار شد، دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، موضع خود را در پی دیدار با ژی جین‌پینگ، همتای چینی خود، تا حدودی تعدیل کرد. ترامپ اعلام کرد به شرکت‌های آمریکایی اجازه‌ می‌دهد به هوآوی تجهیزات بفروشند، اما تصریح کرد مشاجره بر سر این شرکت چینی، تنها در آخرین مراحل مذاکرات تجاری آمریکا با چین حل خواهد شد. ممکن است اعطای این امتیاز انعکاسی از اهمیت چشمگیر هوآوی در بین اپراتورهای مخابراتی جهان و تامین‌کنندگان آمریکایی باشد. پائولو ترایولو، مدیر سیاستگذاری فناوری جهانی در گروه اوراسیا‌ اظهار کرد: هوآوی شرکتی ۱۱۰ میلیارد دلاری است که برای اینکه با چنین برخوردی نابود شود، بیش‌ازحد بزرگ است، چراکه با زنجیره تامین و استانداردها و زیرساخت حیاتی جهان به‌شدت درهم‌تنیده شده است.
تامی یوئیتو، رییس شبکه‌های موبایلی نوکیا، در واکنش به وضعیت سیاست‌زده فعلی که تامین‌کنندگان چینی را احاطه کرده‌ گفت: به‌طورکلی، بلاتکلیفی برای کسب‌وکار خوب نیست و ممکن است برخی از مشتریان ما تصمیم‌گیری‌هایشان را به‌تاخیر بیندازند. اگر اپراتوری دارید که گزینه‌های وی نوکیا و تامین‌کننده‌ای چینی هستند، این وضعیت شاید تصمیم‌گیری‌های آنها را به‌تاخیر بیندازد.
ضررهای شرکت‌های آمریکایی
شرکت‌های آمریکایی روی هوآوی به‌عنوان مشتری حساب ویژه‌ای باز کرده‌اند.
در سال ۲۰۱۸، هوآوی ۱۱ میلیارد دلار کالای آمریکایی نظیر چیپ از اینتل و مایکرون و نرم‌افزار از گوگل خریده است.
قبل از منع صادرات، هوآوی مشتری شماره‌ یک مایکرون بود، به‌طوری‌که در نیمه اول سال مالی ۲۰۱۹، ۱۳ درصد از درآمد مایکرون حاصل از فروش به هوآوی بوده است.
این محدودیت‌ها درآمد مایکرون را کاهش داده‌اند. این آماری است که مایکرون در گزارش سه‌ماهه سوم خود اعلام کرده است.
سانجای مهروتا، مدیرعامل مایکرون، درباره درآمدهای این شرکت برای تحلیلگران بیان کرد: تحریم‌ها بر فروش ما تاثیر گذاشت، چرا‌که در آن مقطع، نتوانستیم هیچ محصولی از محموله ۲۰۰ میلیون دلاری خود را برای آنان [هوآوی] ارسال کنیم.
از آن زمان تاکنون، میکرون راه‌هایی برای تجارت با هوآوی یافته است. این شرکت اعلام کرده ارسال چندین محصول به هوآوی را از سر گرفته که ممنوعیت‌های صادراتی را مشمول نمی‌شوند.
نیویورک‌تایمز نیز در گزارش این هفته خود اعلام کرد اینتل نیز بعد از یافتن راه‌حلی قانونی که محصولات خود را از برچسب «ساخت آمریکا» معاف می‌کند، فروش خود به هوآوی را از‌سر گرفته است. البته، اینتل از ارائه توضیحات به سی‌ان‌ان بیزنس خودداری کرده است.
شرکت‌های چیپ‌سازی آمریکایی از این موضوع ترسیده‌اند که نتوانند با هوآوی همکاری و بازار را به تامین‌کنندگان خارجی واگذار کنند. علاوه‌براین، اگر شرکت‌های آمریکایی به فروش به هوآوی مجاز نباشند، ممکن است اعتماد سایر مشتریان خارجی خود را نیز از دست دهند.
از دیدگاه ترایولو، تمامی شرکت‌های چینی که مدارهای پیچیده خود را براساس فناوری آمریکایی طراحی می‌کنند، باید برنامه راهبردی پنج تا ۱۰ سال آتی خود را بار دیگر بازبینی کنند. به گفته او این بدین‌معناست که شرکت‌های چینی نباید از چیپ‌های آمریکایی در طراحی‌های خود استفاده کنند.
مقابله ایران و چین با یکجانبه‌گرایی آمریکا در فناوری اطلاعات
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: ایران و چین در مقابله با یکجانبه‌گرایی و سلطه‌گرایی آمریکا در حوزه فناوری اطلاعات در یک جبهه قرار دارند.
محمدجواد آذری‌جهرمی در آستانه سفر به «دالیان» با هدف شرکت در اجلاس تابستانه مجمع جهانی اقتصاد، روز گذشته با سفیر چین در تهران دیدار و گفت‌وگو کرد.
در این دیدار، وزیر ارتباطات با اشاره به تاریخچه بسیار خوب روابط دو کشور بر ظرفیت توسعه همکاری‌ها به‌ویژه در حوزه فناوری
اطلاعات تاکید کرد.
آذری‌جهرمی چین را شریک مهمی برای ایران در حوزه اقتصاد دیجیتال توصیف کرد و با اشاره به تمایل آمریکا به یکجانبه‌گرایی در حوزه فناوری در عصر انقلاب چهارم صنعتی گفت: امروزه عمده شرکت‌های بزرگ جهان در حوزه‌های سیستم عامل، شبکه و زیرساخت و خدمات و سرویس، آمریکایی هستند. بنابراین با یک سلطه‌گری خدمت‌محور مواجهیم.
وزیر ارتباطات تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران و چین در مقابله با یکجانبه‌گرایی و سلطه‌گری آمریکا در حوزه فناوری اطلاعات در یک جبهه قرار دارند و باید همکاری‌های راهبردی خود را افزایش دهند.
آذری‌جهرمی ادامه داد: تحریم‌های ظالمانه آمریکا دشواری‌هایی برای ما ایجاد کرده ولی ما نیز راه مقابله با این تحریم‌ها را به ‌خوبی آموخته‌ایم. روسای جمهور متعددی در آمریکا در طول این چهل سال آمده‌اند و رفته‌اند ولی جمهوری اسلامی با اقتدار به حیات خود ادامه داده است.
چانگ هووآ، سفیر چین در تهران نیز ضمن اشاره به سطح مطلوب روابط دو کشور، سفر وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به چین برای شرکت در اجلاس تابستانه مجمع جهانی اقتصاد را بسیار مهم توصیف کرد و گزارشی از هماهنگی‌های انجام شده برای دیدارهای وزیر ارتباطات جمهوری اسلامی ایران با مقامات چینی در این سفر ارائه کرد.
سخن آخر
به نظر می‌رسد شرکت‌های آمریکایی از تحریم‌های آمریکا شاکی بوده و از قطع همکاری با هوآوی متضرر شده‌اند. اگر ایران با تحریم‌های شدیدتری از سوی آمریکا و شرکت‌های تکنولوژی این کشور مواجه شود کدام یک از این غول‌های فناوری متضرر می‌شوند؟ هیچ‌کدام. به نظر می‌رسد در رابطه با چین نیز نه همکاری متقابل بلکه رابطه مصرف‌کننده و تولید‌کننده را شاهد خواهیم بود. البته اگر برای چین به‌صرفه باشد که با ما همکاری کند.
این نکته غیر‌قابل انکار است که تمام تحریم‌ها علیه ایران وضع شده و آنچه افزودن تحریم‌ها نامیده می‌شود فقط فهرست تحریم‌ها را جزئی‌تر می‌کند چرا که پیش از تمام تحریم‌ها به صورت ماهوی و موثر علیه ایران وضع شده بود. در حال حاضر چین بزرگترین خریدار نفت ایران است و به دلیل وجود مشکلات بانکی و تسعیر یوآن به دلار ایران در مقابل این خرید از محصولات و فناوری‌های چینی استفاده می‌کند در عین حال روابط ایالات متحده و چین حتی بعد از نشست جی- ۲۰ هم گرم‌تر نشده و فقط افزایش تعرفه‌ها متوقف شده است. به نظرم جهت‌گیری گزارش بهتر است این باشد که برای توسعه مخابراتی خود، ایران بیش از پیش به چین و فناوری آن نزدیک می‌شود و با توجه به تداوم منازعه تجاری چین و ایالات متحده‌، چینی‌ها بی‌میل نیستند که بخشی از بازار ایران را به دست آورند.