تلاش ملی برای کاهش تلفات جاده‌ای

«جهان‌صنعت»- در آستانه آغاز سفرهای نوروزی ۲۱۰روزنامه‌نگار در نامه‌ای به رییس‌جمهور خواستار پیوستن او به پویش نه به تصادفات جاده‌ای شدند. این پویش در پنجاه و ششمین جلسه هیات دولت از سوی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ارائه شد و رییس‌جمهور بر ایجاد سیستم تشویق و تنبیه مناسب در زمینه رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی تاکید و بیان کرد: «لازم است پویشی برای تشویق رانندگانی که درست رانندگی می‌کنند ایجاد شود و در مقابل جرایم برای رانندگانی که اقدامات پرخطری مانند تردد با سرعت غیرمجاز دارند، تشدید شود.» در همین جلسه مسعود پزشکیان و اعضای دولت چهاردهم به «پویش نه به تصادفات جاده‌ای» پیوستند. بعد از گذشت بیش از یک هفته حالا نه‌تنها رییس‌جمهور بلکه وزیر کشور و وزیر بهداشت و دیگر مسوولان هم به این پویش پیوستند. تصادفات جاده‌ای یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های اجتماعی و بهداشتی در بسیاری از کشورها به شمار می‌رود. در ایران سالانه هزاران نفر بر اثر تصادفات رانندگی جان خود را از دست می‌دهند و صدها‌ هزار نفر دیگر نیز دچار صدمات جسمی و روحی می‌شوند. این وضعیت نگران‌کننده، موجب شده تا تلاش‌هایی برای کاهش این خطرات و آگاهی‌بخشی به مردم صورت گیرد. یکی از این تلاش‌ها، «پویش نه به تصادف» است. هدف اصلی پویش «نه به تصادف» افزایش سطح آگاهی عمومی در خصوص علل تصادفات و تشویق به رفتارهای ایمن در جاده‌هاست. اعضای این پویش معتقدند که پیشگیری از تصادفات نه‌تنها به اصلاح رفتار رانندگان، بلکه به تغییر نگرش و فرهنگ عمومی در خصوص اهمیت ایمنی در جاده‌ها نیاز دارد. این پویش با تاکید بر نکات ساده و کاربردی همچون رعایت سرعت مجاز، استفاده از کمربند ایمنی، عدم استفاده از تلفن همراه حین رانندگی و آگاهی از وضعیت جاده‌ها، به دنبال کاهش تصادفات و جلوگیری از خسارات جانی و مالی است. از زمان آغاز این پویش، حمایت‌های زیادی از سوی مردم و نهادهای مختلف ازجمله سازمان‌های دولتی و غیردولتی، رسانه‌ها و حتی برخی از شخصیت‌های برجسته جامعه همچون رییس‌جمهور دکتر پزشکیان و وزرای دولت انجام شده است. بسیاری از مردم به این حرکت پیوسته‌اند و به گسترش آن کمک کرده‌اند. رسانه‌ها نیز نقش مهمی در اطلاع‌رسانی و تبلیغ این پویش داشته‌اند و به صورت مرتب کمپین‌هایی با هشتگ «نه-به-تصادف» برگزار کرده‌اند. مسوولان دولتی نیز در این زمینه نظرات خود را بیان کرده‌اند. به عنوان مثال، وزیر کشور با پیوستن به این پویش اظهار کرد: «راننده کم‌خطری هستم و این پویش پیشنهادی، در درجه اول برای حفظ سلامتی خود شهروندان، هموطنان عزیز، رانندگان و سرنشینان است. هیچ چیزی بالاتر از حفظ جان نیست و همه باید به هم در رانندگی کمک کنیم.»
پویش‌هایی همچون نه به تصادف نقش مهمی در تغییر فرهنگ رانندگی دارند و باید از این حرکت‌ها حمایت کرد. رییس پلیس راهور فراجا نیز با اشاره به اهمیت رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، از شهروندان خواست با پیوستن به «پویش ملی نه به تصادف» نقش موثری در کاهش تلفات و آسیب‌های ناشی از حوادث رانندگی داشته باشند، همچنین با پیوستن به این پویش ملی ایمنی را به جاده‌ها بازگردانیم.
در آستانه شروع مسافرت‌های نوروزی اعضای هیات دولت با بیان نقطه نظرات خود درباره تبعات رانندگی پرخطر، ضمن پیوستن به پویش نه به تصادف، به بیان اقداماتی که زیرمجموعه متبوع‌شان می‌تواند برای کاهش سطح تصادفات انجام دهد، پرداختند. رییس‌جمهور نیز در خصوص پویش نه به تصادف بیان داشت که لازم است پویشی برای تشویق رانندگانی که درست رانندگی می‌کنند ایجاد شود و در مقابل جرایم برای رانندگانی که اقدامات پرخطری مانند تردد با سرعت غیرمجاز دارند، افزایش یابد.
نه به تصادف
پیش از این، بیش از ۲۱۰خبرنگار و روزنامه‌نگار از سراسر کشور با ارسال نامه‌ای به رییس‌جمهور پزشکیان خواستار رسیدگی به عوامل موثر در مرگ‌ومیر در جاده‌های کشور شدند. در این نامه آمده است که باید برای «نه به تصادف» گام عملی برداشت و روزنامه‌نگاران و خبرنگاران به عنوان دیده‌بان‌ تحثث مطالبات را پیگیری خواهند کرد. متن نامه به شرح زیر است: «ما جمعی از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران، با یادآوری حادثه تلخ و فراموش‌نشدنی دوم تیرماه ۱۴۰۰ که منجر به جان باختن دو تن از بهترین خبرنگاران ایران، همکاران عزیزمان، مهشاد کریمی و ریحانه یاسینی، در سانحه اتوبوس خبرنگاران محیط‌زیست شد، بار دیگر ضرورت توجه به ایمنی حمل‌ونقل عمومی را گوشزد می‌کنیم. اتوبوسی که در آن روز خبرنگاران را از بازدید پروژه احیای دریاچه ارومیه برمی‌گرداند، فاقد استانداردهای اولیه ایمنی بود و مانند بسیاری از وسایل حمل‌ونقل عمومی فرسوده، جان عزیزان ما را گرفت.»
در بخش دیگر این نامه آمده است: «در تیرماه همان سال اتوبوس حامل شماری از سرباز معلمان هم در یزد دچار سانحه شد و هفت نفر جان ‌باختند. این حوادث و موارد مشابهی مانند سانحه اتوبوس فرزانگان کرمان که به تازگی رخ داده است نشان‌دهنده وضعیت اسفبار ناوگان حمل‌ونقل عمومی کشور و رعایت نشدن استانداردهای ایمنی جاده‌ای است.»
حمل‌ونقل فرسوده اصلاح شود
آنها با اشاره به هشدارهای پیش از این آوردند: «پس از حادثه اتوبوس خبرنگاران محیط‌زیستی، بیش از ۲۰۰خبرنگار و فعال مدنی با امضای نامه‌ای خواستار رسیدگی جدی به این موضوع، شناسایی مقصران و اصلاح رویه‌های موجود شدند اما نه‌تنها این مطالبه به نتیجه نرسید، بلکه همچنان شاهد وقوع حوادث مشابه در جاده‌های کشور هستیم؛ حوادثی که نتیجه مستقیم فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل، کیفیت پایین خودروها، کم‌توجهی به استانداردسازی جاده‌ها و کمبود تجهیزات امدادی است. راه‌اندازی پویش «نه به تصادف» می‌تواند اقدامی ارزشمند و امیدبخش باشد. تحقق این هدف نیازمند گام‌های عملی و قاطع از سوی دولت است. به همین دلیل، از حضرت‌عالی درخواست داریم که با دستور و پیگیری جدی، زمینه‌ساز اصلاحات اساسی در حوزه حمل‌ونقل جاده‌ای شوید.»
این روزنامه‌نگاران تاکید کردند که از جمله اقدامات ضروری در این مسیر می‌توان به تهیه گزارشی دقیق از وضعیت نقاط حادثه‌خیز جاده‌ای و تدوین برنامه زمان‌بندی واقع‌بینانه برای بهبود وضعیت جاده‌ها پرداخت و همچنین استانداردهای تولید خودرو و حذف خودروهای ناایمن از چرخه حمل‌ونقل کشور را ارتقا داد.»
آنها همچنین خواستار بازسازی و نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی که طبق آمارها ۸۰‌درصد آن فرسوده است، شده‌اند و تقاضای اصلاح قوانین راهنمایی و رانندگی و نظارت بیشتر بر حمل‌ونقل عمومی و افزایش نظارت و برخورد قاطع با تخلفات مرتبط با ایمنی جاده‌ای را دادند.
در انتهای این نامه آمده است: «حوادث جاده‌ای یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های کشور ما است که هر سال ‌هزاران خانواده را داغدار می‌کند. امیدواریم که دولت چهاردهم با همراهی نهادهای مدنی با رویکردی جدی و عمل‌گرایانه، گام‌های موثری برای کاهش تلفات جاده‌ای بردارد تا کمتر شاهد بروز حوادث تلخ جاده‌ای باشیم. ما روزنامه‌نگاران هم به عنوان دیده‌بان پویش «نه به تصادف» تحقق این مطالبات را پیگیری خواهیم کرد.»
آمارهای نگران‌کننده
مقایسه ایران با سایر کشورهای جهان نشان می‌دهد که میزان تلفات سوانح رانندگی در ایران ۲۵برابر ژاپن، دو برابر ترکیه و تا صد برابر بیشتر از برخی کشورهای دنیاست. هرچند در انگلستان سه برابر بیشتر از ایران‌ خودرو وجود دارد، تعداد تصادفات به‌ مراتب کمتر از ایران است؛ به عبارتی دیگر می‌توان گفت به نسبت خودروهای موجود در این دو کشور، در ایران حدود ۱۰۰برابر بیشتر از انگلستان تصادفات رانندگی رخ می‌دهد. براساس برخی آمارها سالانه حدود ۸۰۰‌هزار تصادف رانندگی در ایران رخ می‌دهد و روزانه ۴۰نفر کشته می‌شوند، یعنی مرگ یک نفر در هر ۳۶دقیقه. در واقع حوادث رانندگی در ایران پس از آلودگی هوا بیشترین قربانی را دارد.
مساله اینجاست که در سفرهای نوروزی، آمار تصادفات رانندگی افزایش قابل‌ توجهی می‌یابد. براساس آماری که سازمان پزشکی قانونی اعلام کرده در ۱۰سال اخیر، یعنی از سال ۹۳ تا ۱۴۰۲، تعداد کشته‌شدگان تصادف در تعطیلات نوروزی، به ترتیب ۱۰۸۴، ۹۶۸، ۹۶۴، ۸۷۴، ۱۰۳۴، ۹۱۴، ۵۳۴، ۱۰۸۰، ۱۱۴۶ و ۱۲۱۷نفر بوده است. به عبارتی می‌توان گفت که در مجموع در ۱۰سال اخیر، ۹‌هزار و ۸۱۵نفر در ایام نوروز و احتمالا با شادی سفری را آغاز کرده‌اند که هیچ‌گاه از آن بازنگشته و سوغات‌شان برای بازماندگان اندوه بوده است. آمارهای منتشر شده از سوی سازمان پزشکی قانونی و نیروی انتظامی نشان می‌دهد که هر سال بیش از ۱۷‌هزار نفر در تصادفات جاده‌ای جان خود را از دست می‌دهند و بیش از ۳۰۰‌هزار نفر نیز دچار آسیب‌های جسمی می‌شوند. این آمارها نشان‌دهنده ضرورت اقدامات فوری در این زمینه است.
پویش «نه به تصادف»؛ تلاش ملی برای کاهش تلفات جاده‌ای
سردار حسینی رییس پلیس راهور فراجا در این خصوص بیان کرد: عمدتا سن کسانی که در تصادفات جان‌‌شان را از دست می‌دهند، در سال‌های مولد و فعال بودن‌شان است. سنینی بین ۲۵ الی ۳۸سال، بیشترین قربانیان سوانح ترافیکی هستند. ما با چنین شرایطی مواجه هستیم و باید همه تلاش خود را به بهبود وضعیتی که در آن قرار داریم، معطوف کنیم.
از سوی دیگر سردار حسینی اظهار داشت که سالانه نزدیک به ۷‌درصد از تولید ناخالص ملی به دلیل آسیب‌ها در حوزه تصادفات از بی‌توجهی به این فرآیند و شرایط در قالب تصادفات و سایر موضاعات در کشور ضرر می‌دهد و آسیب می‌بیند. اگر در حوزه حمل‌ونقل در هر یک از بخش‌های این فرآیند و شرایط بی‌توجهی صورت بگیرد، می‌تواند سالانه ۲۰‌هزار نفر جان‌باخته داشته باشد. همانطور که در سال ۱۴۰۲، ۲۰‌هزار و ۴۵نفر از هموطنان‌مان را در تصادف رانندگی از دست دادیم.
علت‌های اصلی تصادفات
براساس تحقیقات و مطالعات مختلف، علل اصلی تصادفات جاده‌ای در ایران شامل سرعت غیرمجاز، عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، خستگی راننده، وضعیت نامناسب جاده‌ها، کیفیت پایین خودروها، عدم رعایت فاصله طولی و همچنین استفاده از تلفن همراه هنگام رانندگی است. در این میان، پویش نه به تصادف تلاش می‌کند تا با ترویج فرهنگ رانندگی ایمن، این مشکلات را کاهش دهد.
کارشناسان حوزه حمل‌ونقل و ایمنی جاده‌ای بر این باورند که راهکارهای زیادی برای کاهش تصادفات وجود دارد اما مهم‌ترین راهکار، تغییر رفتار و نگرش مردم نسبت به ایمنی است. یکی از کارشناسان در این زمینه می‌گوید: اگر مردم بدانند که رعایت قوانین جاده‌ای تنها برای حفظ جان خودشان نیست، بلکه به نفع جامعه و خانواده‌های آنان نیز هست، در این صورت می‌توان امیدوار بود که شاهد کاهش تصادفات باشیم.
پویش «نه به تصادف» در حال تبدیل به یک حرکت اجتماعی بزرگ بوده که به‌ طور مستمر در تلاش است تا خطرات جاده‌ای را کاهش دهد و به فرهنگ ایمنی در رانندگی بپردازد. حمایت‌های مردمی و همراهی مسوولان در کشور نشان می‌دهد که این پویش می‌تواند در کاهش مرگ و میر ناشی از تصادفات جاده‌ای نقش مهمی ایفا کند. امیدواریم با ادامه این تلاش‌ها، بتوانیم گامی بزرگ در جهت کاهش تصادفات و حفظ جان انسان‌ها برداریم.