تلخند زعفران

گروه بورس- با از دست دادن تدریجی بازار صادراتی زعفران به دلیل اهمال‌کاری‌ها و نبود زیرساخت‌های صادراتی، تولید‌کنندگان و صادرکنندگان این محصول به دنبال بازاری برای عرضه محصولات خود هستند. با راه‌اندازی معاملات نقد زعفران و همچنین معاملات آتی زعفران انتظار می‌رفت با راه‌اندازی بورس بین‌المللی این نهاد به مرجعی برای قیمت‌گذاری زعفران تبدیل شود و ساختارهای دیگر نیز متناسب با آن در کشور ایجاد شوند اما هنوز اعتماد‌سازی در غیاب فراهم‌سازی زیر ساخت‌های عرضه این محصول به وجود نیامده است. ضعف در تجارت الکترونیک و بازاریابی الکترونیک، نبود نشان تجاری و ملی در بازارهای جهانی‌، ضعف در بسته‌بندی و حضور دلال‌ها و واسطه‌های زیاد در بازار از چالش‌ها و راهکارهای فرآوری، بازاریابی و صادرات زعفران ایران است. امروز موضوع بی‌کیفیت بودن زعفران ایرانی و ارزان‌فروشی آن از چالش‌های جدی تولید و صادرات این محصول است.
آغاز افت کیفیت زعفران از منطقه‌ای است که این محصول چیده می‌شود و بعد از آن بخش دیگری از افت کیفیت نیز در زمان انتقال اتفاق می‌افتد و با چوب حراج زدن برای فروش این محصول به خارجی‌ها اقدامات سریعی انجام می‌شود و در این مسیر نظارتی از سوی دولت وجود ندارد. پس از فراگیر شدن آوازه قاچاق پیاز زعفران از ایران به افغانستان و سایر کشورها وزارت جهاد کشاورزی تصمیم به تشکیل کارگاه‌هایی در خصوص فرآوری زعفران در مناطق تولید گرفت که تاکنون هیچ یک از این برنامه‌ها اجرایی نشده است.
نمایشی برای عرضه محصول
این موارد نشان می‌دهد زیرساخت‌ و بسترهای لازم برای صادرات محصولات کشاورزی نیست‌ زیرا محصولات کشاورزی ماهیتا متفاوت با کالاهای دیگر هستند و عمده‌ترین آنها فسادپذیر و حجیم است و این باعث می‌شود که هزینه‌های حمل‌و‌نقل در مقایسه با محصولات بخش‌های دیگر رقم عمده‌ای را به خود اختصاص دهد. هرچند عرضه‌کنندگان زعفران درصدد یافتن بازاری مطمئن برای رسیدن به سود واقعی در معاملات هستند. کارشناسان کاهش هزینه‌های معاملاتی، کشف قیمت عادلانه و شفاف و از بین رفتن معایب روش‌های سنتی و ایجاد بستری مطمئن برای انجام معامله محصولات را از مزایای عرضه زعفران در بورس کالا می‌دانند. این در حالی است که سررسید جدید قرارداد آتی زعفران پوشال تحویل مهرماه ۹۸ راه‌اندازی می‌شود. در حالی که در هشت ماهه سال گذشته ۱۷۰ تن زعفران به ارزش ۴/۲۵۲ میلیون دلار صادر شد این رقم در مقایسه با هشت ماهه ابتدایی سال ۹۶ از نظر وزنی ۳۶ درصد و از نظر ارزشی ۴۴ درصد رشد داشته است اما به اعتقاد فعالان این حوزه باز از بازار‌های رقیب عقب مانده‌ایم.
حذف سیستم‌های دلالی
ورود محصولات کشاورزی به بورس کالا مزایایی دارد که با این روش هم روند پرداخت پول به کشاورزان تسریع پیدا می‌کند و هم از افزایش قیمت محصولات کشاورزی که در نهایت فشار آن به سفره مردم وارد می‌شود جلوگیری می‌شود. شاید نتوانیم در زمینه تولید تمامی محصولات کشاورزی به خودکفایی دست یابیم اما می‌توان همین میزان تولید را رونق و توسعه داد تا محصولات وارد بازار‌های جهانی شود. به گفته عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی در جلسات مجلس و کمیسیون کشاورزی برنامه‌هایی در زمینه تولید محصولات کشاورزی ارائه شده است. یکی از این محصولات که ظرفیت بالایی برای توسعه و صادرات دارد زعفران است. براساس اطلاعیه مدیریت توسعه بازار مشتقه، قرارداد آتی زعفران پوشال تحویل مهر ۹۸ از مرداد ماه راه‌اندازی شده و تا تاریخ ۱۳ مهر ۹۸ قابل معامله خواهد بود، گفتنی است قیمت پایه قرارداد آتی، همان قیمت کشف‌شده در حراج تک‌قیمتی خواهد بود که مبنای حد نوسان قیمت روزانه برای ادامه معاملات در حراج پیوسته قرار خواهد گرفت. عرضه انواع کالاها در بورس یکی از شاخص‌های اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته است که موجب می‌شود محصولات کشاورز با نرخ واقعی و عادلانه به دست مصرف‌کنندگان برساند. به گفته آنها زمانی که‌ کشاورز بتواند محصولات را در مکان مطمئنی همچون بورس کالا به فروش برساند، سیستم‌های دلالی در صنعت کشاورزی حذف می‌شود.
زعفران‌کاران سود واقعی می‌خواهند
علی اکبری تاکید دارد که دسترسی به خودکفایی در تولید تمامی محصولات کشاورزی عملی نیست اما می‌توان انتظار خوداتکایی داشت. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس معتقد است با عرضه پرحجم و مستمر زعفران در بورس کالا نیاز بازارهای جهانی از طریق صادرات مستقیم و بدون هیچ‌گونه واسطه‌ای تامین می‌شود و مزیت صادرات مستقیم این محصول استراتژیک به کشورهای هدف این است که درآمدهای ارزی آن برای کشور ارزش افزوده بالایی به همراه خواهد داشت. علی اکبری با اشاره به اینکه پیش از عرضه زعفران در بورس، قیمت‌ها در کشور تابع نظر دلالان بود و فاصله قابل توجهی با قیمت‌های جهانی داشت، اظهار کرد: با عرضه و کشف قیمت این محصول ارزشمند در بورس، راه برای بین‌المللی و اصولی شدن تجارت زعفران هموار شد. وی افزود: متاسفانه هر سال کشاورزان در حالی که ماه‌ها برای تولید محصولی باکیفیت زحمت کشیده‌اند، مجبور هستند دسترنج خود را با کمترین درآمد و سود حداقلی به دلالان بفروشند. اما با عرضه زعفران در بورس کالا از سال گذشته به صورت گسترده، نه تنها قیمت‌ها براساس نظام عرضه و تقاضا تعیین می‌شود بلکه زعفران کاران نیز به سود واقعی خود می‌رسند. این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه بورس‌های کالایی در دنیا محلی برای کشف عادلانه قیمت، شفافیت و اطمینان‌بخشی به طرفین معامله هستند، تصریح کرد: به نظر می‌رسد معامله زعفران در بورس کالا در قالب ابزارهایی همچون گواهی سپرده کالایی و قراردادهای آتی، گام مهمی در کشف قیمت شفاف و واقعی و راهکاری موثر در معرفی ایران به عنوان مرجع قیمتی این محصول در بازارهای جهانی است. وی با اشاره به ایجاد ارزآوری بالا با صادرات هدفمند زعفران از طریق بورس کالا، گفت: با توجه به آمار بالای تولید زعفران در کشور، معامله این محصول استراتژیک در بورس کالا این امکان را به تجار و بازرگانان می‌دهد تا با اطمینان خاطر برای صادرات محصولی باکیفیت و قیمت مناسب، اقدام کنند. کریمی افزود: بورس کالا دارای رینگ صادراتی بوده و به این ترتیب زمینه و مقدمات کافی برای صادرات هدفمند زعفران از طریق بورس موجود است و به طور قطع با صادرات هدفمند از این طریق می‌توان برای کشور شاهد ارزآوری بالایی بود. عضو کمیسیون اقتصادی مجلس افزود: بورس کالا با ایجاد سازوکارهای رقابتی می‌تواند در رونق اقتصادی بسیار موثر باشد و به طور یقین با معامله پرحجم زعفران در بورس کالا می‌توانیم در کنار نظارت بر معاملات این محصول، شاهد شفافیت قیمتی و افزایش کیفیت آن نیز باشیم.