تناقض در اعلام شاخص‌های اشتغال

چندی پیش مرکز آمار ایران نرخ بیکاری تابستان ۹۳ را ۵/۹ درصد اعلام کرد‌. آماری که نسبت به فصل بهار کاهش ۲/۱ درصدی را نشان می‌دهد‌. این درحالی است که در گزارش رسمی سیاست‌های اقتصادی دولت برای خروج غیرتورمی از رکود، طی سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ که تیرماه سال‌جاری در سایت دولت منتشر شد اثر عوامل تحریم و کاهش سرمایه‌گذاری بر رشد اقتصادی سال ۱۳۹۳ به میزان قابل توجهی تعیین شده است‌. در این گزارش اعلام شده: سرمایه‌گذاری چشمگیری در نیمه دوم سال ۹۲ انجام نشده و بر همین اساس خروج از رکود در سال ۹۳ امکان‌پذیر پذیر نیست‌. از طرفی مسوولان دولت از رشد اقتصادی ۵/۴ درصدی در سه ماهه بهار امسال خبر دادند و پیش‌بینی کردند تا پایان سال شاهد رشد سه درصدی این میزان باشیم‌. حال اینکه کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در شش ماهه دوم سال ۹۲ چگونه با رشد اقتصادی ۵/۴ درصدی همراه بوده مورد سوال کارشناسان و منتقدان اقتصادی زیادی است‌.
تقاضا برای بیمه بیکاری کاهش یافته
سایر گزارش‌های رسمی نیز حاکی از کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در کشورند و آمار کاهش نرخ بیکاری را بیش از پیش سوال‌برانگیز و مبهم جلوه می‌دهند‌. همچنین حسن روحانی، رییس‌جمهور چندی پیش در رسانه ملی تلویحا کاهش میزان تقاضا برای بیمه بیکاری را معلول کاهش نرخ بیکاری عنوان کرده بود‌. اما سوال اصلی اینجاست که آیا می‌توان با وجود کاهش سرمایه‌گذاری‌های صنعتی طبق آمار رسمی دولت کاهش تقاضا برای بیمه بیکاری را با کاهش نرخ بیکاری مرتبط دانست؟
آمارها سوال‌برانگیز است
حسین راغفر، اقتصاددان و استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا در گفت‌وگو با خبرنگار گروه صنعت روزنامه جهان‌صنعت هرگونه ارتباط بین کاهش تقاضای بیمه بیکاری با آمارهای اخیر را رد کرد و گفت: جمعیت زیادی از جوانان اصلا کار ندارند درحالی که بیمه برای شاغلان است بنابراین بسیاری از افراد بیکار اصلا بیمه بیکاری ندارند‌. راغفر با بیان اینکه صندوق بیمه بیکاری به دلیل زیاد بودن متقاضی و منابع محدود دچار مشکل است و همیشه خالی بوده، افزود: افرادی که شاغل هستند باید سه درصد اضافه برای بیمه پرداخت کنند و معنای دیگر کاهش تقاضای بیمه بیکاری این است که این‌گونه افراد قید بیمه را می‌زنند‌.
راغفر با بیان اینکه در آمارهای منتشر شده از وضعیت اشتغال اشکالاتی وجود دارد که غیرقابل پذیرش است گفت: استان لرستان که سال قبل رتبه اول بیکاری را داشت در آمارهای فعلی در رتبه هفتم قرار دارد درحالی که سرمایه‌گذاری قابل توجهی در این استان انجام نشده است‌. وی ضمن اشاره به اینکه در استان‌های صنعتی کشور مانند اصفهان که نرخ بیکاری کمتری از آن انتظار می‌رود شاهد افزایش این نرخ بودیم، افزود: در شهر تهران که در حال حاضر کمترین نرخ بیکاری را دارد، اگر بخش خدمات بیشترین سهم را در اشتغالزایی این شهر داشته باشد باید پرسید کدام خدمات در تهران ایجاد شغل کرده‌ است. راغفر با اشاره به اینکه در گزارش مرکز آمار هیچ گونه توضیحی در مورد خدمات و مشاغلی که در تهران ایجاد شده، دیده نمی‌شود، افزود: این مسایل سوال‌برانگیز است و به همین دلیل آمارهای منتشر شده بسیار متناقض است‌.
اعلام کاهش نرخ مشارکت غیرقابل انتظار بود
وی در ارتباط با آمار نرخ مشارکت منتشر شده توسط مرکز آمار گفت: نرخ مشارکت یعنی جمعیتی از بین افراد ۱۵ تا ۶۴ سال که آماده به کار هستند و در این آمارها شاهد کاهش دو درصدی این نرخ هستیم‌. راغفر افزود: کاهش نرخ مشارکت خود مساله‌برانگیز است به این دلیل که هرساله جمعیت زیادی وارد بازار کار می‌شوند و همچنین انتظار می‌رود جمعیت ورودی به بازار کار بیشتر از خروجی باشد‌. وی افزود: اگر دو درصد از ۲۳ میلیون جمعیت شاغل در کشور را در نظر بگیریم چیزی حدود ۴۰۰ هزار نفر باید اکنون تقاضای کار داشته باشند و در نتیجه نرخ مشارکت بیشتری انتظار می‌رود و این مسایل مطابقتی با بافت جمعیتی کشور و آمارهای منتشر شده ندارد‌.
حسین راغفر با بیان اینکه هیچ توضیح روشنی برای کاهش نرخ مشارکت و بیکاری از مرکز آمار داده نشده و گزارش‌های منتشر شده سوال‌های زیادی را ایجاد می‌کنند افزود: علت این تناقض‌ها در آمار منتشر شده می‌تواند سیاسی باشد‌. وی گفت: زمانی که مرکز از کاهش یا افزایش نرخی خبر می‌دهد علت آن هم باید طی گزارش‌ها مشخص شود‌.
با توجه به این تحلیل‌ها نمی‌توان تصور کرد کاهش تقاضای بیمه بیکاری چندان با آمارهای منتشر شده ارتباط داشته باشد و به نظر می‌رسد شاخص‌هایی که در مورد اشتغال کشور و جمعیت عظیمی که هر ساله به متقاضیان شغل در جامعه اضافه می‌شود با واقعیت فاصله دارد‌.