10 - 08 - 2023
تنشها در خلیجفارس افزایش مییابد
نادر کریمیجونی- مایکل اریک کوریلا فرمانده نیروهای مرکزی ایالاتمتحده آمریکا (سنتکام) در بازدید اخیر خود از خلیجفارس به جای پرواز، تردد دریایی را انتخاب کرد. پیش از دیدار این ژنرال ارشد، آمریکا جنگندههای فوق راهبردی F.35 را به خلیجفارس آورده و دلیل گسیل داشتن این پرندههای پیشرفته را تامین امنیت دریانوردی در این منطقه ذکر کرده بود. البته قبل از اعزام جنگندههای یادشده نیروهای آمریکایی از تلاش ایران برای توقیف یک شناور تجاری در خلیجفارس خبر داده و تصریح کرده بودند که این تلاش با دخالت نیروها و تفنگداران آمریکایی ناموفق مانده؛ خبری که به سرعت از سوی مقامات ایرانی تکذیب و در آن تصریح شد که هیچ شناوری در خلیجفارس توقیف نشده یا در معرض توقیف قرار نداشته است. با این حال چند روز پس از این واقعه، اعلام شد که حملاتی به یک کشتی باربری در خلیجفارس شده و موشکهایی به طرف آن شلیک شده است. هر چند انجام این حملات به ایران نسبت داده شد ولی در تهران کسی مسوولیت این حمله را نپذیرفت و مقامات ایرانی ترجیح دادند در برابر این موضوع سکوت کنند.
با این سابقه ورود مایکل اریک کوریلا به عنوان فرمانده سنتکام به خلیجفارس و عبور وی با یک ناو از تنگه هرمز میتواند از سوی ایران تخریبآمیز به حساب آید. در همین ساعتهای پس از ورود فرمانده سنتکام به خلیجفارس این ورود از سوی برخی رسانههای نزدیک به دولت، تحریکآمیز خوانده شده است. در برابر این رفتارها البته ایران واکنش تندی نشان نداده است. انتظار آن بود که این رفتارهای معنیدار نظامیان آمریکایی، با عقلگرایی از سوی نیروهای ایرانی مستقر در خلیجفارس پاسخ داده شود که همین عقلگرایی در پاسخ ایرانیان دیده میشود و نظامیان دریایی کشورمان از انجام پاسخهایی که به افزایش تنش در منطقه منجر شود، پرهیز کردهاند.
در اینباره باید توضیح داد که در ماههای اخیر و بلافاصله پس از توقیف شناور ایرانی یا شناوری که کالای ایرانی را حمل میکرد، شناوری با ملیت کشور توقیفکننده یا در اجاره آن کشور، توقیف میشد و خسارتهای ایران از محل این توقیف تامین میشد. در موارد بسیاری، پس از اقدام ایران شناور ایرانی رفع توقیف و آزاد میشد و به مسیر خودش ادامه میداد. هر چند تهران تلافیجویانه بودن این اقدامات را رد کرده، اما همپایگی این توقیفها، احتمال ارتکاب رفتار تلافیجویانه از جانب ایران را افزایش داده است.
با افزایش تعداد نظامیان آمریکایی در خلیجفارس، اکنون نگاهها به ایران دوخته شده که واکنش تهران به این اقدام وزارت دفاع ایالاتمتحده، چه خواهد بود. در حال حاضر ایرانیان تنها به انجام مانورهای نظامی در این منطقه اقدام کردهاند و به طور کلی هشدار دادهاند که برای تامین امنیت در این منطقه، نیازی به حضور نظامیان خارجی نیست. این هشدار ممکن است خطاب به عربستان سعودی باشد که برقراری رابطه با اسراییل را به دادن تعهد از سوی آمریکا برای حمایت از ریاض منوط کرده است. در این درخواست عربستان از واشنگتن خواسته است که همپایه حمایت مندرج در ماده ۵ اساسنامه ناتو، از امنیت و تمامیت ارضی عربستان دفاع کند. برخی روزنامههای آمریکایی در اینباره ضمن ناممکن دانستن اجرای این درخواست، ابراز عقیده کردهاند که اعراب خلیجفارس به طور کلی نسبت به حسننیت و حمایت ایالات متحده، بدبین شده و راه مصالحه با ایران را پیش گرفتهاند. به هر حال فعالیتهای اخیر در منطقه خلیجفارس، راه به سوی همگرایی و کاهش تنش نمیبرد؛ هم ایالاتمتحده و هم ایران میدانند که شرایط حاضر بر تخاصم موجود میان دو طرف افزوده است. در اینباره به روشنی گفته میشود که ایالاتمتحده و جو بایدن برای پیروزی بر رقیب قدرتمندش در انتخابات پیشرو، ناگزیر از اتخاذ و افزایش تدابیر سختگیرانه علیه ایران است. این تدابیر میتواند باعث افزایش محدودیتهای تجاری برای ایران شود. در این صورت حتی ممکن است شناورهای بیشتری از حملکنندگان کالای ایرانی توقیف شوند یا اموال بیشتری از داراییها مسدود شود. در این صورت احتمالا ایران نیز درصدد دادن پاسخهای متقابل برمیآید و ممکن است در رفت و برگشت اوضاع غیرقابل کنترلی پیش آید؛ اوضاعی که به ویژه کشورهای حاشیه جنوبی خلیجفارس خواهان آن نیستند. نکته مهم در اینباره آن است که نه تهران و نه واشنگتن نمیخواهند اوضاع از کنترل خارج و منازعه سرد فعلی به منازعه گرم تبدیل شود.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد