تورم واقعی ۴۶ درصد است یا ۸۶ درصد؟

بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی اعلام کرده است عدم انطباق تورم اعلام‌شده توسط نهادهای آماری با نرخ تورم احساس‌شده از سوی افراد جامعه یکی از مسائلی است که در سال‌های اخیر تشدید شده است. اقتصاد ایران در بیش از پنجاه سال گذشته درگیر نرخ‌های بالا و دورقمی بوده است و از این حیث رکوردار نرخ‌های تورم دو‌رقمی در جهان است. در سال‌های اخیر افزایش نرخ تورم به بالاتر از ۴۰ درصد و پیش‌بینی ماندگاری این رقم در اقتصاد ایران، موج تازه‌ای از فشار تورمی را رقم زده است.
به گزارش خبرآنلاین، نرخ تورم در ایران در دولت یازدهم روندی کاهشی داشت و حتی نرخ تورم تک‌رقمی شد، اما از سال ۱۳۹۷ و پس از خروج ترامپ از برجام، تکانه ارزی، مسیر تورمی در ایران را دستخوش تغییر کرد.
براساس افکارسنجی‌های انجام شده در مرکز پژوهش‌های مجلس در مردادماه سال گذشته نرخ تورم احساس شده توسط مردم ۸۶ درصد بوده است. این در حالی است که بانک مرکزی و مرکز آمار در این ماه نرخ تورم نقطه به نقطه را ۴۶ و ۵۱ درصد اعلام کرده‌اند. تفاوت در نرخ تورم احساس شده و نرخ تورم اعلامی نهادهای رسمی در میان‌مدت، به آمارهای رسمی کشور خدشه وارد می‌کند.
همچنین با توجه به آنکه مطالعات مختلف نشان می‌دهد انتظارات تورمی شکل گرفته در افراد متاثر از درک افراد از تورم گذشته است. از این رو سیاستگذار پولی باید برای اجرای سیاست پولی نرخ تورم احساس شده در افراد را به‌طور مستمر رصد نماید. نکته اینجاست که براساس اعلام صورت گرفته در این گزارش تفاوت تورم احساسی با نرخ تورم نهادهای رسمی تنها منحصر به ایران نبوده و حتی در اقتصادهای توسعه‌یافته مانند اتحادیه اروپا، کانادا و حتی ژاپن این تفاوت جدی است.
الگوی مصرف متفاوت افراد و گروه‌های جمعیتی مانند مستاجران، افراد دارای فرزند، خانوارهای زن سرپرست و… نشان می‌دهد نرخ تورم که میانگینی از رشد قیمت‌ها در کل اقتصاد است، لزوما از تورم گروه‌های مختلف نمایندگی نمی‌کند. به عبارت دیگر مالک یا مستاجر بودن درک متفاوتی از رشد قیمت را در افراد ایجاد می‌کند چرا که ذهنیت متفاوت افراد در خصوص نحوه لحاظ رشد قیمت مسکن در شاخص قیمت مصرف‌کننده از دیگر دلایل این تفاوت در نرخ است.
در واقع افراد برای بیان درک خود از تورم به رشد قیمت کالاهایی رجوع می‌کنند که به صورت متداول خریداری می‌کنند. این موضوع سبب شده شاخص قیمت روزمره معرفی و با استفاده از آن نرخ تورم محاسبه شود. از سوی دیگر مطالعات نشان می‌دهند افراد در زمان اعلام احساس خود از نرخ تورم در مقایسه با قیمت‌های کاهشی یا ثابت اغلب به قیمت‌های افزایش یافته توجه می‌کنند.
بر این اساس مرکز پژوهش‌های مجلس پیشنهاد کرده است محاسبه و انتشار نرخ تورم براساس گروه جمعیتی مختلف صورت گیرد. به عنوان مثال نرخ تورم برای مستاجرها، نرخ تورم برای خانوارهای دارای فرزند، نرخ تورم برای خانوارهای زن سرپرست و… نیز مورد محاسبه قرار گیرد.
در عین حال پیشنهاد شده شاخص قیمت روزمره و شاخص قیمت درک شده به‌طور ماهیانه محاسبه و منتشر گردد.
تلاش برای آموزش عمومی در مورد تورم و تفاوت آن با هزینه زندگی و روش محاسبه آن نیز لازم است در دستور کار قرار گیرد. در این گزارش پیشنهاد شده است اطلاعاتی در مورد چشم‌انداز و روندهای آتی تورم به خانوارها برای پایین نگه داشتن تورم در افق میان‌مدت در دستور کار قرار گیرد.